مسئولان در ایران خبر از کاهش شدید منابع آبی میدهند. وزارت نیرو در آخرین بیانیهی رسمی خود اعلام کرد که حجم منابع آبی کشور به مرحلهی بحرانی رسیده است.
این در حالی است که وی ظرفیت ذخیره سازی در سدها را فراتر از موجودی آب رودخانههای کشور خواند و گفت : “برای عبور از این بحران، استفاده از روشهای گذشته مانند احداث سد، ایجاد تأسیسات استحصال آب و … کارساز نیست.”
وزیر نیرو با ذکر بحرانی بودن منابع آب کشور خواست مدیریت منابع آب را از احداث تاسیسات جدید به مدیریت مصرف منتقل کنیم.
بر طبق اظهارات وزیر نیرو، میزان آب رودخانههای کشور حجمی قریب به ۴۶ میلیارد متر مکعب است، در حالیکه ظرفیت سدهای احداث شده یا در دست احداث، حجمی برابر ۶۸ میلیارد متر مکعب را دارا هستند که بسیار فراتر از حجم واقعی آب رودخانههای کشور است.
در حال حاضر کمبود بارندگی، مصرف بیرویهی آب رودها و آبهای زیرزمینی، افزایش جمعیت شهرها و استفادهی افراطی از دریاچهها و تالابها باعث ایجاد بحران یا خشکسالی در منابع آبی شده است.
معاون نظارت بر بهرهبرداری شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در گفتگو با ایسنا، ذخیرهی آب اکثر سدهای کشور را در حدود ۳۰ درصد دانست و گفت :” سال ۱۳۹۱نسبت به سال ۱۳۹۰ در کشور ۹ متر مکعب در ثانیه افت تولید آب داشتهایم.”
از سویی دیگر سدسازیهای غیرکارشناسی نیز تأثیر بهسزایی در کاهش حجم منابع آبی و تغییر در اکوسیستمهای محلی و منطقهای داشته است. از مهمترین مثالهای بارز این مسأله میتوان به بحران زیستمحیطی دریاچهی ارومیه اشاره کرد.
به گفتهی کارشناسان، بیش از اکنون بیش از ۸۵ درصد از حجم آب این دریاچه خشک شده است. پیشامدی که مهمترین علل آن، سدسازیهای بیرویه در مسیر رودخانههای منتهی به این دریاچه و همچنین سوء مدیریت و تأخیر در چارهجویی برای این بحران بوده است. اکنون با خشکتر شدن این دریاچه، بیابانی با حجم چندین میلیارد تُن نمک برجای مانده که پیامدهای ایجاد چنین بیابانی، خشکسالی بیشتر در زمینهای زراعی اطراف منطقه و همچنین ایجاد بیماریهای تنفسی و پوستی خواهد بود.
در سالهای پس از جنگ هشت سالهی ایران و عراق و در دورهی سازندگی، تأکید بر ساخت بیرویهی سد و پروژههای عمرانی از این دست، تا جایی پیش رفت که فرهنگسازی و آموزش مدیریت مصرف منابع به عموم به فراموشی سپرده شد. این مسأله نه تنها در حوزهی منابع آبی، بلکه در مصرف گاز، برق، سوخت و حتی مصرف خوراکیها نیز صدق میکند و پیامدهای آن همواره دامنگیر مردم خواهد بود.
با وجودی که سهم مسئولان و مراکز تصمیمگیری در مدیریت منابع قابل توجه است، اما امروزه باور بسیاری از کارشناسان بر این است که مردم و مصرفکنندگان، بزرگترین سهم را در مصرف منابع به عهده دارند.
اپک تایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
