پایگاه هوایی العدید در قطر جزو تأسیسات نظامی حیاتی آمریکا به شمار میرود، اما حمله جمهوری اسلامی بیشتر جنبه نمادین داشت.
جمهوری اسلامی در روز ۲۳ ژوئن چند موشک بالستیک به سوی بزرگترین تأسیسات نظامی آمریکا در خاورمیانه شلیک کرد.
مقامات جمهوری اسلامی اعلام کردند این حمله به تلافی بمباران تأسیسات غنیسازی اورانیوم ایران به دست آمریکا در آخر هفته گذشته صورت گرفته و تعداد موشکهای پرتابی این کشور معادل تعداد بمبهایی بوده که آمریکا به کار گرفته بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال تأیید کرد که جمهوری اسلامی ۱۴ موشک به سمت پایگاه هوایی العدید در قطر پرتاب کرده و افزود که ایران از قبل این موضوع را به آمریکا اطلاع داده بود و تمام موشکها رهگیری شده و یا به هدف اصابت نکردهاند.
ترامپ چند ساعت بعد از آتشبس بین ایران و اسرائیل خبر داد و گفت که دو کشور باید طی شش ساعت آتی به عملیات نظامی خود پایان دهند و آتشبسی «مسالمتآمیز و محترمانه» را آغاز کنند. ترامپ افزود که این درگیری بعد از گذشت ۲۴ ساعت پایانیافته تلقی خواهد شد.
حمله جمهوری اسلامی به پایگاه العدید اتفاقی تاریخی است، زیرا این نخستینبار است که کشوری مستقیماً این پایگاه را در قطر مورد هدف قرار داده است؛ پایگاهی که بهطور معمول هزاران نیروی نظامی آمریکا، دهها بمبافکن و جنگنده و یگانهای حیاتی فرماندهی لجستیکی در آن مستقر هستند.
مرکز فرماندهی آمریکا در خاورمیانه
العدید از نظر فنی یک پایگاه قطری است و ساخت آن در دهه ۱۹۹۰ بهصورت محرمانه به دستور قطر آغاز شد. این پایگاه در اوایل دهه ۲۰۰۰ و متعاقب عملیات آمریکا در چارچوب جنگ جهانی علیه تروریسم پذیرای نخستین نیروهای آمریکایی شد.
با اینحال، تأسیسات گسترده العدید درعمل بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه به شمار میرود و امکان قدرتنمایی آمریکا را در سراسر منطقه فراهم میکند.
از اینرو، پایگاه العدید به لحاظ نمادین هدفی ارزشمند است؛ حتی اگر حمله ایران دستاورد راهبردی مشخصی نداشته باشد.
العدید از دو جهت اهمیت راهبردی دارد: نخست آنکه العدید به آمریکا اجازه میدهد که با پشتیبانی از عملیات متنوع هوایی خود در منطقه قدرتنمایی کند؛ و دوم آنکه این پایگاه با فراهم کردن امکان عملیات هوایی جهت تکمیل عملیات ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین موجب تقویت بازدارندگی منطقهای آمریکا میشود.
این پایگاه که حدوداً ۳۱ کیلومتر مربع مساحت دارد، در جریان دو جنگ افغانستان و عراق به یکی از مراکز فرماندهی حیاتی عملیات آمریکا در خاورمیانه تبدیل شد. بعضاً بیش از ۸ هزار نیروی نظامی آمریکایی به همراه صدها نیروی ائتلاف در این پایگاه مستقر بودهاند.
العدید از سال ۲۰۰۹ بهعنوان مقر فرماندهی مرکزی آمریکا عمل میکند که مسئولیت رهبری عملیات نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه را برعهده دارد.
تأسیسات این پایگاه شامل پناهگاههای زرهی، سامانههای موشکی پاتریوت، دو باند اصلی برای هواپیماهای راهبردی و جنگندههای آمریکایی و زرادخانه هواپیماهای پیشرفته از جمله بمبافکنهای ب-۵۲ و جنگندههای اف-۱۵ و اف-۲۲ هستند.
با اینحال، بخش عمده این هواپیماها دستکم بهطور موقت پیش از حمله روز ۲۳ ژوئن از پایگاه خارج شده بودند؛ تصاویر ماهوارهای روز ۱۹ ژوئن نشان میدهند که تنها سه فروند هواپیما در این پایگاه حضور داشتند.
جمهوری اسلامی از موشکهای بالستیک استفاده کرد، اما هیچ تلفاتی گزارش نشده است
نکتهای که در رابطه با این حمله حائز اهمیت است، این است که جمهوری اسلامی تصمیم گرفت بهجای پهپادهای انتحاری ارزانتر که دسترسی به آنها نیز آسانتر است، از موشکهای بالستیک استفاده کند.
یکی از مقامات وزارت دفاع آمریکا در ایمیلی به اپک تایمز اعلام کرد که ایران در این حمله از موشکهای بالستیک کوتاهبرد و میانبرد استفاده کرد و پنتاگون نیز اوضاع را به دقت زیر نظر دارد تا از تحولات جدید مطلع شود.
هنوز مشخص نیست که چرا در این حمله از موشکهای میانبرد استفاده شده، زیرا تمام موشکهای کوتاهبرد جمهوری اسلامی از برد لازم برای هدف گرفتن پایگاه العدید برخوردارند.
مقام مربوطه افزود که گزارشی درخصوص تلفات نیروهای آمریکایی دریافت نشده است، اما پنتاگون همچنان به دقت تحولات را زیر نظر دارد.
وزارت امور خارجه قطر نیز متعاقب این حمله اعلام کرد که تمام موشکها رهگیری شدهاند و این کشور کوچک حوزه خلیج فارس حق پاسخگویی را برای خود محفوظ میداند.
وزارت امور خارجه قطر با اشاره به این حمله گفت که موشکپراکنی ایران مصداق «نقض فاحش حاکمیت دولت قطر، حریم هوایی این کشور، حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل» است.
در بیانیه رسمی این وزارتخانه آمده است: «قطر حق پاسخگویی مستقیم براساس ماهیت و مقیاس تجاوز آشکار ایران را در انطباق با قوانین بینالمللی برای خود محفوظ میداند.»
کشورهای خاورمیانه حمله ایران را محکوم کردند
رهبران کشورهای خاورمیانه این حمله را محکوم کردند. مقامات بحرین، مصر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی از جمهوری اسلامی خواستند که به بالا گرفتن تنشها دامن نزند و از تشدید درگیری خودداری کند.
متعاقب حمله موشکی به قطر، احمد ابوالغیط، دبیرکل اتحادیه عرب که از ۲۲ کشور تشکیل شده است، از «همبستگی کامل» خود با قطر گفت و حمله جمهوری اسلامی را «غیرقابل قبول» دانست.
جمهوری اسلامی تلاش کرد که تبعات این حمله را در رابطه با قطر به حداقل برساند و در بیانیهای اعلام کرد که هدف حمله این کشور تأسیساتی بوده که از مناطق مسکونی دور بودند و تهران «متعهد به حفظ و ادامه روابط گرم و تاریخی خود با قطر» است.
در عینحال، ترامپ در شبکههای اجتماعی از نقش قطر در مواجهه با این حمله قدردانی کرد و ابراز امیدواری نمود که ایران و اسرائیل بتوانند در مسیر کاهش تنشها و پایان دادن به درگیری فزاینده خود قدم بردارند.
ترامپ نوشت: «شاید ایران اکنون بتواند در مسیر صلح و هماهنگی در منطقه قدم بردارد و من مشتاقانه اسرائیل را نیز به همین کار تشویق خواهم کرد.»
