توافق امنیتی آمریکا با گرینلند و دانمارک به دولت ترامپ اجازه میدهد دو پایگاه نظامی جدید در گرینلند ایجاد کند و امکان ایجاد پایگاههای بیشتری را نیز فراهم میکند. آمریکا همچنین میتواند سامانه دفاع موشکی «گنبد طلایی» را در این منطقه مستقر کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و رهبران گرینلند و دانمارک روز ۲۲ سپتامبر توافقی را امضا کردند که به آمریکا اجازه میدهد حضور نظامی خود را در گرینلند گسترش دهد و نقش گستردهتری در تامین امنیت این منطقه راهبردی در قطب شمال داشته باشد.
ترامپ پیشتر در ۱۸ سپتامبر از دستیابی به این توافق خبر داده بود. این توافق پس از آن حاصل شد که او بارها با اشاره به نگرانیهای امنیت ملی، خواستار کنترل آمریکا بر گرینلند شده بود. گرینلند همچنان یک قلمرو خودمختار در پادشاهی دانمارک است.
این توافق، پیمان دفاعی سال ۱۹۵۱ میان آمریکا و دانمارک را اصلاح میکند و پس از طی مراحل لازم در پارلمانهای دانمارک و گرینلند اجرایی خواهد شد.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال گفت این توافق به آمریکا «کنترل دائمی بر امنیت و تمام نیازهای دیگر در گرینلند» میدهد و همه نگرانیهای آمریکا را در این زمینه برطرف میکند.
او در مراسم امضای توافق در روز سهشنبه گفت: «این برای اروپا، برای آمریکا و برای همه فوقالعاده است. برای گرینلند هم باورنکردنی خواهد بود.»
در ادامه، چهار نکته مهم درباره این توافق را مرور میکنیم.
گسترش حضور نظامی آمریکا
سه طرف متعهد شدهاند از «مشارکت قویتر ناتو» در منطقه قطب شمال حمایت کنند. همچنین توافق شده است که آمریکا دسترسی نظامی گستردهتری به گرینلند داشته باشد.
براساس این توافق، آمریکا اجازه خواهد داشت پایگاه فضایی «پیتوفیک» را نوسازی و گسترش دهد.
این پایگاه در حال حاضر در اختیار گروه پایگاه فضایی ۸۲۱ آمریکا قرار دارد و بخشی از مجموعه «دلتا ۱ پایگاه فضایی» است. پیتوفیک در مأموریتهای نظارت فضایی، هشدار موشکی و دفاع موشکی نقش دارد.
آمریکا همچنین اجازه خواهد داشت دو پایگاه نظامی جدید در مناطق «نارسارسواک» و «مسترسویگ» ایجاد کند. ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۲ سپتامبر تایید کرد که آمریکا ساخت این پایگاهها را آغاز خواهد کرد.
او گفت: «ما بلافاصله روند ایجاد یک حضور نظامی گسترده در مکانهای مناسب را آغاز خواهیم کرد. دو پایگاه نظامی بسیار بزرگ خواهیم ساخت.»
آمریکا پیشتر در نارسارسواک پایگاهی به نام «بلوئی وست وان» داشت که در دهه ۱۹۵۰ تعطیل شد. در مسترسویگ نیز اکنون یک پاسگاه نظامی وجود دارد که یگان نیروهای ویژه دانمارک موسوم به «گشت سورتمهسگی سیریوس» از آن استفاده میکند.
این توافق همچنین به آمریکا اجازه میدهد ایجاد پایگاههای نظامی بیشتری در گرینلند را پیشنهاد کند.
علاوه بر این، اگر آمریکا در آینده بخواهد خارج از مناطق دفاعی تعیینشده در توافق، تاسیسات نظامی بدون نیروی انسانی در گرینلند ایجاد کند، دانمارک و گرینلند این درخواستها را در چارچوب «روندهای تسریعشده دولتی برای صدور مجوز» بررسی خواهند کرد.
برایان شاتز، نماینده دموکرات از هاوایی، روز ۲۴ سپتامبر به اپک تایمز گفت اگر دولت ترامپ قصد داشته باشد «سرمایهگذاری عمدهای در زیرساختهای نظامی در خارج از کشور» انجام دهد، این موضوعی است که کنگره باید آن را بررسی کند.
دسترسی نظامی گستردهتر آمریکا
پس از اجرایی شدن این توافق، خودروهای نظامی، کشتیهای دولتی و هواپیماهای آمریکا اجازه خواهند داشت از طریق زمین، هوا و دریا آزادانه میان مناطق دفاعی تعیینشده رفتوآمد کنند.
یکی از دلایلی که در توافق برای گسترش دسترسی نظامی آمریکا ذکر شده، ایجاد سامانه دفاع موشکی «گنبد طلایی» است. دولت ترامپ این سامانه را برای محافظت از خاک آمریکا در برابر تهدیدهای هوایی پیشنهاد کرده است.
تامی تابرویل، نماینده جمهوریخواه از آلاباما، روز ۲۴ سپتامبر به اپک تایمز گفت این توافق به آمریکا «فرصت محافظت از جناح شمال شرقی خود» را میدهد.
او گفت: «بدیهی است که ما گنبد طلایی را خواهیم ساخت و آنجا مکان بسیار مناسبی برای استقرار آن خواهد بود.»
جاش هاولی، سناتور جمهوریخواه از میزوری، نیز این توافق را «توافقی خوب» و از نظر امنیتی «بسیار مهم از لحاظ راهبردی» توصیف کرد.
او به اپک تایمز گفت: «این یک گام مهم رو به جلو در زمینه امنیت است.»
در دوران جنگ سرد، آمریکا ۱۷ تاسیسات نظامی و بیش از ۱۰ هزار نیروی نظامی در گرینلند داشت تا با تهدید اتحاد جماهیر شوروی مقابله کند. حضور نظامی آمریکا در این منطقه در دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ به میزان قابل توجهی کاهش یافت.
جلوگیری از حضور کشورهای رقیب در گرینلند
براساس توافق جدید، کشورهای غیرعضو ناتو اجازه نخواهند داشت در گرینلند پایگاه نظامی ایجاد کنند یا حضور نظامی دائمی در این منطقه داشته باشند.
در متن توافق آمده است: «هیچ کشوری که عضو ناتو نیست، اجازه نخواهد داشت تاسیسات نظامی دارای نیروی انسانی یا بدون نیروی انسانی خود را در گرینلند ایجاد کند و همچنین اجازه حضور مستمر نیروهای نظامی در گرینلند را نخواهد داشت، مگر اینکه طرفهای توافق به شکل دیگری توافق کنند.»
آمریکا، دانمارک و گرینلند همچنین توافق کردهاند که کشورها و سرمایهگذارانی که عضو ناتو، شریک ناتو یا عضو اتحادیه اروپا نیستند، نباید در بخشهای حساس گرینلند کنترل یا نفوذ قابل توجه داشته باشند یا به اطلاعاتی دسترسی پیدا کنند که بتواند «تهدیدی برای امنیت ملی یا نظم عمومی» ایجاد کند.
ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۲ سپتامبر گفت: «از این پس هیچ یک از دشمنان آمریکا اجازه نخواهد داشت در گرینلند حضور نظامی ایجاد کند یا بدون موافقت کتبی و صریح ما، سرمایهگذاریهای حساس در آنجا انجام دهد.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز در ۱۸ سپتامبر به فاکس نیوز گفت این توافق مانع از آن خواهد شد که «هر یک از دشمنان» آمریکا، از جمله چین و روسیه، نیروهای نظامی در گرینلند یا مناطق اطراف آن مستقر کنند.
حق تعیین سرنوشت گرینلند
این توافق تاریخ انقضا ندارد و تنها با موافقت متقابل طرفها قابل اصلاح است. همچنین بندی در آن وجود دارد که بر اساس آن، حتی اگر گرینلند در آینده مستقل شود، این توافق همچنان به قوت خود باقی خواهد ماند.
در این توافق بر «حاکمیت» و «تمامیت ارضی» پادشاهی دانمارک تاکید شده است. همچنین حق مردم گرینلند برای تعیین سرنوشت خود به رسمیت شناخته شده و روند احتمالی استقلال این منطقه نیز براساس قانون خودمختاری گرینلند تعیین خواهد شد.
ترامپ در دسامبر ۲۰۲۴ گفته بود «مالکیت و کنترل گرینلند یک ضرورت مطلق است.»
موته بوروپ اگده، نخستوزیر وقت گرینلند، با این دیدگاه مخالفت کرده و گفته بود: «ما فروشی نیستیم و هرگز فروشی نخواهیم بود.»
ترامپ پس از آنکه بارها خواستار در اختیار گرفتن گرینلند از سوی آمریکا شد، در ماه ژانویه تهدید کرد بر کالاهای هشت کشور اروپایی که با این پیشنهاد مخالفت کرده بودند، تعرفه ۱۰ درصدی اعمال خواهد کرد.
مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، نیز در ماه ژوئیه بار دیگر تاکید کرد که گرینلند «فروشی نیست.»
او گفت: «ما آمادهایم از هر وجب از خاک ناتو، از جمله قلمرو خودمان، دفاع کنیم… البته که از پادشاهی دانمارک دفاع خواهیم کرد.»
