وقتی در شب به آسمان نگاه میکنید میبینید که پر از ستاره است. اما فقط بخش کوچکی از آنها با چشم غیر مسلح قابل مشاهده اند. در واقع تخمین زده میشود که ۱۰۰ میلیارد ستاره در۱۰۰۰۰ میلیارد کهکشان در کیهان قابل مشاهده است. این به این معنی است که تقریباً ۱۰۲۴(یک سپتیلیون) ستاره وجود دارد.
خورشید ما در مقابل این نیروگاهِ واقعاً دیدنی و جذاب با رنگ و اندازههای متفاوت، بسیار کوچک به نظر میرسد. اما غول واقعی آسمان کدام ستاره است؟
ابتدا باید ببینیم تعریف ما از غول چیست؟ ستارهای با بزرگترین شعاع یا بزرگترین جرم؟
کهکشانهای عظیم
ستاره «یو وای اسکاتی»، غول روشن قرمزی در صور فلکی «اسکاتوم»، بزرگترین ستاره از نظر شعاع است، که تاکنون شناخته شده است. فاصله این ستاره تا زمین ۹۵۰۰ سال نوری است و از هیدورژن، هلیوم و دیگر عناصر سنگینتر شبیه به ترکیب شیمیایی خورشید ما تشکیل شده است. شعاع این ستاره برابر با ۱.۲ میلیارد کیلومتر، یعنی ۱۷۰۸ برابر بیشتر از خورشید و محیط آن ۷.۵ میلیارد کیلومتر است. برای مشاهده چشماندازاین ستاره، باید ۹۵۰ سال با یک هواپیما در اطراف آن پرواز کرد. حتی شش ساعت و ۵۵ دقیقه طول میکشد تا نور آن را دور بزند. اگر این غول قرمز به جای خورشید ما جایی بین زحل و مشتری قرار داشت، نیازی به گفتن نیست که زمین را میبلعید.
از آنجایی که حجم این ستاره ۲۰ تا ۴۰ مرتبه بزرگتر از خورشید است، چگالی برابر با kg/m³ ۱۰-۶×۷ دارد. به عبارت دیگر بیش از یک میلیارد بار کمتر از چگالی آب است.
در واقع اگر میتوانستید این ستاره را در یک وان عظیم آب در کیهان قرار دهید، روی آب شناور میماند. از آنجاییکه تراکم آن نیز بیش از یک میلیون بار کمتر از جو زمین است، اگر پارکی به آن اندازه بزرگ داشتید، مانند بادکنک در آنجا معلق میماند.
اما اگر این حقایق دیوانه کننده مغز شما را به درد میآورد، اما این تازه اول کار است. درست است که یو وای اسکاتی خیلی بزرگ است، اما زیاد سنگین نیست. پادشاه ستارههای سنگین، R136a1نام دارد و واقع در کهکشان ابریِ «ماژلانی بزرگ» در فاصله ۱۶۵ هزار سال نوری از ما قرار دارد.
حمله گسترده
این ستاره یک گوی هیدروژن، هلیم و عناصر سنگینتر است که میزان این عناصر در آن نصف میزان موجود در خورشید است. شعاع آن فقط ۳۵ برابر خورشید ماست ولی ۲۶۵ برابر سنگینتر از آن است و جالب اینجاست که در حال حاضر ۵۵ جرم خورشیدی آن در طول عمر ۱.۵ میلیون سالهاش از دست رفته است.
این ستاره از نوع ستارگان «ولف رایت» است و پایدار نیست. هنگامی که بادهای قدرتمند ستارهای را از خود بروز می دهد، بصورت کره آبی تیره رنگ با غیر شفاف ظاهر میشود. این بادها با سرعت ۲۶۰۰ کیلومتر بر ثانیه حرکت میکنند که ۶۵ بار سریعتر از کاوشگر جونو، سریعترین شیء ساخته دست بشر است.
میتوان نتیجهگیری کرد که این توده حجیم، در هر ثانیه به میزان۱۸ ۱۰×۳.۲۱ کیلوگرم، یعنی معادل «یک زمین در هر ۲۲ روز» حجم از دست میدهد.
چنین شبه ستارهای، به روشنی میدرخشد و سریع میمیرد. تشعشعات R136a1 نه میلیون برابر، انرژی متصاعد شده از خورشید ماست و ۹۴ هزار بار روشنتر به نظر میرسد. در واقع درخشانترین ستارهای است که تا کنون کشف شده است.
دمای سطح این ستاره بیشتر از ۵۳ هزار درجه کلوین است وفقط تا دو میلیون سال دیگر زندگی میکند. از بین رفتن آن بصورت انفجاری عظیم و بسیار دیدنی خواهد بود.
اگر چه خورشید ما در مقایسه با این غول، ناچیز به نظر میآید، با این وجود این ستاره در طول عمر خود بیش از حد رشد میکند. در حدود هفت و نیم میلیارد سال، نهایت رشد خود را به عنوان یک غول سرخ کرده است.
اما همه ستارهها فقط قسمتهای کوچکی از کهکشان بزرگتر خودشان و نقطهای متصل به کیهان گسترده هستند و البته جایگاه زمین؟ خب، بهتر است بحث را ادامه ندهیم زیرا حتی تصور کوچکی زمین ما دور از ذهن است.
اپکتایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
