چین در حال پایین کشیدن اقتصاد جهانی
آیا اقتصاد چین پس از سالها رشد، سقوط خواهد کرد؟ مدیر آژانس برنامهریزی اقتصادی دولت چین ادعا میکند: خیر
«شو شائوشی»، طی «دو اجلاس» سالانه مجلس قانونگذاری حزب کمونیست چین، در کنفرانسی خبری گفت: «امکان ندارد اقتصاد چین به طور ناگهانی سقوط کند و نه اینکه رکود چین اقتصاد جهانی را به پایین سوق دهد.»
با وجود آنکه شو مقالات زیادی درباره اقتصاد چین نوشته است، لازم است در این مقاله پاسخی درست به اظهارات وی داده تا مشخص شود که به چطور چین در حال پایین کشاندن اقتصاد جهانی است.»
تاثیر اقتصاد چین بر جهان
بگذارید ابتدا نظری به ۳۰ سال گذشته بیاندازیم. زمانی که چین با اتخاذ سیاست «دربهای باز»، سرمایهگذاری خارجی را برای تأمین بودجه توسعه پذیرفت.
چین پساز آن به منظور صادرات کالاهای ارزان به جهان، به عضویت سازمان تجارت جهانیWTO درآمد. در اواسط دهه ۱۹۹۰، زمانی که چین به میزان کافی منفعت و قدرت اندوخته بود، شروع به ایجاد سرمایهگذاریهای راهبردی برای دستیابی به منابع و شرکتها در سراسر جهان کرد. هرچند شکستها بیشتراز موفقیتها بوده، اما جریان خروج سرمایههای عظیم چین بسیار قابل توجه بوده است.
با نگاه از زوایای مختلف، چین تا به حال هردو تاثیر مثبت و منفی را بر اقتصاد جهان داشته است. مصرف کنندگان زیادی در سراسر جهان به مدت هفت یا هشت سال در ابتدای قرن جدید، از کالاهای ارزان قیمت ساخت چین بهره بردهاند.
اما در سیری نزولی، در حدود سال ۲۰۰۵، تولید محصولات غیراستاندارد و سمی چینی، منجر به تحریمها و سلب اعتبار از سوی سایر کشورها شد.
اسباب بازیهایی حاوی مقادیر بالای سرب و به دنبال آن شیر خشک و غذاهای آلوده به ماده سمی ملامین، باقیماندن آفتکشها و سایر مواد سمی در منسوجات و تولیدات چرمی و غیره، از دیگر نمونههای این محصولات بودند.
خلاصه اینکه همواره از چین شکایات متعدد به سازمان تجارت جهانی شده است و این یکی از دلایلی است که سبب شد ایالات متحده به امید دور زدن چین و تشکیل تجارت بینالمللی دیگری، شراکت ترانس-پسیفیک را راه اندازی کرد.
چین از سال ۲۰۰۹، هنگامی که تا حد زیادی از نقشش بهعنوان بزرگترین کارخانه دنیا فاصله گرفت، به بزرگترین چاپخانه پول در جهان تبدیل شد. در سال ۲۰۱۲، زمانی که استراتژی چین دیگر پایدار نبود، در این کشور ۹.۸۳ میلیارد مترمربع املاک و مستغلات خالی و صنایعی که بیش از ظرفیت و نیاز کار میکردند.
چین برآن بود که تجارت خود را با بیشاز ۳۰ کشور سراسر جهان گسترش دهد، اما این کشورها حالا یا در بحران، آشوب و جنگ هستند یا در رکود اقتصادی بهسر میبردند. در نتیجه، چین دیگر در موقعیتی که وارد کننده عمده مواد اولیه خام باشد و بدین گونه اقتصاد جهان را خفه کند، نیست. البته، نمیتوان گفت که چین در حال ساقط کردن اقتصاد جهان است، اما رویای اینکه که چین به موتور اقتصادی جهان تبدیل شود، از بین رفته است.
خروج سرمایه از چین، حاصل قیمت گذاری غیرواقعی املاک
بازار املاک چین به طور غیرمستقیم جهان را تحت تاثیر قرار میدهد. بهای املاک در پکن، شانگهای و شنژن اخیرا افزایش یافته است. به طور مثال، ارزش مجموع قیمت خانههای یک مجتمع مسکونی در شنژن، با رشدی معادل ۱۴ میلیارد یوان (۲.۱ میلیارد دلار)، با ارزش فرودگاه شنژن که تقریبا ۱۴.۸ میلیارد یوان (۲.۲ میلیارد دلار) قیمت دارد، برابری میکند.
چطور قیمت مسکن میتواند به طرزی باورنکردنی این گونه افزایش یابد؟ به این دلیل که چینیها از طریق گرفتن وامهای نقدی در مقابل املاکی که بهصورت حبابی و نامعقول قیمت گذاری شدهاند، قیمتهای بالا را حفظ کرده و پساز آن این پولهای هنگفت را از چین خارج کردهاند. این فرار سرمایه از بازار مسکن در چین، جهان را تحت تاثیر قرار داده است.
در پایان ماه ژوئن ۲۰۱۴، هنگامی که ذخایر مبادلات ارزی خارجی چین ۳.۹۹ تریلیون دلار بود، در حدود ۷۹۰ میلیارد دلار سرمایه از این کشور خارج شد. چنین سیل ورودی عظیم پول به سراسر جهان قطعا تاثیری بزرگ خواهد داشت. حالا این پول کجاست؟
بخشی از آن به طور عمده به سرمایه گذاری در بخش املاک اختصاص یافته که موجب افزایش قیمت مسکن در سراسر جهان شده است.
طبق گزارش سال ۲۰۱۵ سازمان جهانی سازی تشکیلات اقتصادی چین، در سال ۲۰۱۳، سرمایهگذاریهای شرکتهای املاک و مستغلات چینی در خارج از چین، نزدیک به ۲۲ میلیارد دلار بوده است. در سال ۲۰۱۴ این رقم به حدود ۴۰ میلیارد دلار رسیده که ۲۸.۶ میلیارد دلار آن راهی بازار املاک و مستغلات ایالات متحده شده است.
هفته نامه ملی چینی «کایجینگ» در مقالهای که سپتامبر ۲۰۱۵ منتشر کرد، نوشت که ثروتمندان چینی در بیشاز ۱۲ کشور یا منطقهی خارجی، از جمله بریتانیا، استرالیا، کانادا و دبی در حال خرید خانه هستند.
چین تا سال ۲۰۰۹، در جزیره ججو کره جنوبی، مالکیت ۲۰ هزار مترمربع از املاک را در دست داشته که در پایان ماه آوریل ۲۰۱۵، به ۱۱ میلیون و ۷۳۰ هزار مترمربع افزایش یافت، یعنی افزایشی نزدیک به ۶۰۰ برابر طی شش سال.
پولهای چاپ شده توسط دولت چین در سراسر دنیا در گردش است. قیمت املاک چین طی مدتی طولانی از ارزش واقعی خود منحرف شدهاست. یک آپارتمان کوچک ۱۵۰ متری در پکن، تیانجین، شانگهای و شنژن، حدود ۶ میلیون یوان (۹۲۰،۰۰۰ دلار) به فروش میرسد. با این میزان پول، میتوان خانهای ویلایی با سه برابر این متراژ، در شرق و یا غرب ایالات متحده خریداری کرد. (به جز مناطقی مانند منهتن و سان فرانسیسکو) این خانه را به همراه باغ بزرگ و یک استخر هم میتوان یافت. در برابر این واقعیت، سرمایه گذاران املاک چینی، برای غرق کردن دنیا خیز برداشتهاند.
اینکه چین دیگر مقادیر زیادی از کالاهای جهانی را خریداری نمی کند، اقتصاد جهان را پایین نخواهد کشید. با این حال، هنگامی که ثروتمندان چینی، مقدار بسیار عظیمی از پول نقد را صرف سرمایه گذاری در بازار املاک و مستغلات دیگر کشورها میکنند، این موضوع باعث ایجاد قیمتهای حبابی و کاذب بیشاز اندازه بالا میشود. در نهایت، مردم آن کشور یا منطقه قادر به پرداخت هزینه خرید خانه نخواهند بود و آن کشور فقیر خواهد شد. اتفاقی که در شهرهای بزرگی چون تورنتو و ونکوور در کانادا رخ داده است که مردم به راحتی قادر به خرید خانه نیستند.
این معادل پایین کشیدن اقتصاد جهانی نیست؟ پس چطور چین میتواند چنین ادعای کاذبی که در بالا ذکر شد را داشته باشد؟
