در آخرین روز نشست سران ناتو، کشورهای عضو این پیمان توافق کردند که تا سال ۲۰۳۵ دستکم ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به هزینههای دفاعی اختصاص دهند.
بر اساس این توافق، تمامی اعضای ناتو موظف خواهند بود ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به هزینههای دفاعی اصلی شامل نیروهای نظامی، تسلیحات و تجهیزات اختصاص دهند.
گفته میشود علاوه بر این، ۱.۵ درصد دیگر نیز باید صرف زیرساختهای مرتبط با امنیت و دفاع شود، که شامل آمادهسازی جادهها، پلها و بنادر برای استفاده نظامی، تأمین امنیت سایبری، حفاظت از خطوط لوله انرژی و کابلهای زیردریایی میباشد.
مارک روته، دبیرکل ناتو، در سخنان پایانی خود در نشست لاهه در روز چهارشنبه ۲۵ ژوئن (۴ تیر) گفت: «این هدفگذاری جدید، سوخت یک جهش کوانتومی در دفاع جمعی ما خواهد بود. ما با این تصمیم، هم امنیت خود را ارتقا میدهیم و هم باعث ایجاد اشتغال خواهیم شد. همچنین تعهد خود به حمایت بیوقفه از اوکراین را نیز بار دیگر تأیید میکنیم.»
روته افزود: «یعنی صرفنظر از اینکه با چه تهدیداتی از سوی روسیه، تروریسم، حملات سایبری، خرابکاری یا رقابت راهبردی مواجه باشیم، این اتحاد آماده، مایل و توانمند است که از هر وجب خاک کشورهای عضو دفاع کند و اطمینان دهد که یک میلیارد شهروند ما میتوانند در آزادی و امنیت زندگی کنند.»
این توافق که نقطه پایان پنج ماه فشار دولت ایالات متحده به رهبری دونالد ترامپ برای افزایش سهم کانادا و کشورهای اروپایی در تأمین هزینههای دفاعی ناتو بود، در نشست شورای آتلانتیک شمالی تصویب شد.
روته در این نشست رو به ترامپ که در کنار او نشسته بود، گفت: «رهبری شما تحقق این تصمیم را ممکن کرد.»
او پیشتر نیز تصریح کرده بود: «یک کشور (ایالات متحده) برای مدت طولانی، بار این تعهدات را به تنهایی بر دوش میکشید، اما از امروز این وضعیت تغییر میکند.»
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان نیز در واکنش به این تصمیم تاریخی اظهار داشت: «تصمیماتی که امروز گرفتیم، لطف به کسی نیست. همه ما به این درک رسیدهایم که تهدیدات تغییر کردهاند و روسیه در این میان، تهدید اصلی است.»
در بیانیه پایانی نشست که با امضای ۳۲ عضو ناتو منتشر شد، آمده است: «در مواجهه با تهدیدات و چالشهای امنیتی عمیق، بهویژه تهدید بلندمدت روسیه علیه امنیت اروپا-آتلانتیک و تهدید مداوم تروریسم، کشورهای عضو متعهد میشوند که تا سال ۲۰۳۵، سالانه ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به الزامات دفاعی اصلی و هزینههای مرتبط با امنیت اختصاص دهند.»
بخش دیگری از بیانیه تأکید میکند که اعضا موظفاند ۱.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی را به حفاظت از زیرساختهای حیاتی، دفاع از شبکههای اطلاعاتی، آمادگیهای غیرنظامی، نوآوری دفاعی و تقویت صنایع نظامی اختصاص دهند.
پیشتر، دولت اسپانیا اعلام کرده بود که از این الزام مستثنی شده است، اما روته روز دوشنبه ۲ تیر ماه، تأکید کرده بود که هیچ معافیتی برای هیچ کشوری در نظر گرفته نشده است.
اختلاف با اسپانیا
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز سهشنبه ۳ تیر اعلام کرد: «مشکلی با اسپانیا داریم. اسپانیا موافقت نکرده است که این برای دیگر کشورها بسیار ناعادلانه است.»
کارلوس کورپو، وزیر اقتصاد اسپانیا در گفتوگو با بلومبرگ اظهار داشت: «نباید تعهد ما به ایفای نقش بهعنوان یک عضو قابل اعتماد ناتو و پوشش قابلیتهای توافقشده، باعث بروز پیامد منفی برای ما شود.»
موضوع اوکراین
اگرچه در بیانیه نشست سال گذشته در واشینگتن تصریح شده بود: «آینده اوکراین در ناتو است». این عبارت، امسال از بیانیه پایانی حذف شده و آمده است: «کشورهای عضو ناتو بار دیگر تعهد پایدار خود به حمایت از اوکراین را تکرار میکنند، چرا که امنیت این کشور بخشی از امنیت ماست.»
ترامپ روز چهارشنبه ۴ تیر اعلام کرد که در جریان نشست با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین دیدار خواهد کرد و افزود: «درباره مسائل بدیهی صحبت خواهیم کرد. درباره مشکلات او صحبت خواهیم کرد.»
زلنسکی نیز در سخنرانی خود در نشست روز گذشته گفت: «تردیدی نیست که باید اکنون پوتین را در اوکراین متوقف کنیم، اما باید بدانیم اهداف او از مرزهای ما فراتر میرود.»
روته نیز با اشاره به تهدیدات کنونی گفت: «روسیه تهدیدی فوری و در عین حال بلندمدت برای ماست، اما همزمان شاهد بازتعریف قدرت چین هستیم و میبینیم که چین، کره شمالی و ایران چگونه با حمایت از جنگ روسیه در اوکراین، به این درگیری دامن میزنند.»
ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، روز چهارشنبه ۴ تیر گفت: «روسیه آنقدر نیرومند نیست که تهدیدی واقعی برای ما باشد. ما بهمراتب قویتر هستیم.»
روته در بخشی دیگر از سخنان خود در نشست ناتو گفت: «یک ضربالمثل کهن رومی وجود دارد: اگر خواهان صلحی، خود را برای جنگ آماده کن.»
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز سهشنبه ۳ تیر گفت: «ناتو ائتلافی است که برای تقابل ایجاد شده… این اتحاد ابزاری برای صلح و ثبات نیست… (ناتو) با اطمینان در مسیر نظامیگری افسارگسیخته پیش میرود.»
پسکوف افزود: «برای توجیه این افزایش بودجه نظامی، باید تصویر یک دیو جهنمی، یک هیولا را ترسیم کرد و از نگاه این مقامات ناتو، کشور ما بهترین گزینه برای ایفای نقش این هیولاست.»
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در سال ۱۹۴۹ و در پی محاصره برلین از سوی اتحاد جماهیر شوروی و در بحبوحه جنگ سرد تأسیس شد که ایالات متحده، بریتانیا و هلند از جمله ۱۲ عضو مؤسس آن بودند.
پس از فروپاشی اتحاد شوروی و سقوط کمونیسم، ۱۴ کشور از اروپای شرقی به ناتو پیوستند. فنلاند در سال ۲۰۲۳ و سوئد در سال ۲۰۲۴ با کنار گذاشتن سیاست بیطرفی دیرینه خود، به دلیل تهدیدات فزاینده روسیه پس از تهاجم این کشور به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ به ناتو ملحق شدند.
