اسماعیل بقایی در واکنش به مواضع اخیر کشورهای اروپایی درباره احتمال بازگشت تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل، اعلام کرد تهران مشروعیت چنین اقدامی را به رسمیت نمیشناسد و آن را خارج از صلاحیت حقوقی تروئیکای اروپایی دانست.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی روز سهشنبه ۲۶ اوت (۴ شهریور) در نشست هفتگی خود در مورد مکانیسم ماشه، گفت: جمهوری اسلامی نسبت به پیامدهای منفی احتمالی فعالسازی سازوکار بازگشت تحریمها آگاه است، اما تأکید کرد که کشورهای اروپایی از نظر حقوقی حق استفاده از این ابزار را ندارند.
به گفته او، جمهوری اسلامی در گفتوگوهای جاری در ژنو و همچنین از طریق تماسهای مستمر با چین و روسیه این موضوع را پیگیری میکند.
بقایی در بخش دیگری از سخنانش به تصمیم دولت استرالیا برای اخراج سفیر جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و این اقدام را «تأثیرگرفته از فضای داخلی استرالیا» دانست. او ضمن رد اتهامات مطرحشده علیه تهران، هرگونه «یهودیستیزی» را بیاساس خواند و گفت: «مفهوم یهودی ستیزی در دین ما جایی ندارد.»
بقایی همچنین عنوان کرد که این تصمیم میتواند پاسخی سیاسی به فشارهای ناشی از اعتراضات گسترده در استرالیا علیه جنگ غزه باشد.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گزارشهای اخیر درباره ازدحام و توقف صدور روادید در سفارت چین در تهران را «شیطنت رسانهای» دانست و اعلام کرد که روند صدور ویزا به حالت عادی بازگشته است.
او در ادامه بیان کرد که پس از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، برخی سفارتخانهها از جمله چین با تراکم درخواستها مواجه شدند، اما این وضعیت طی چند روز برطرف شد.
بقایی به سفر پیشروی مسعود پزشکیان، رئیسدولت جمهوری اسلامی به چین برای شرکت در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای اشاره کرد و گفت: این نخستین سفر رئیسجمهور به چین در یک سال اخیر است و فرصتی ارزشمند برای رایزنیهای دوجانبه و چندجانبه فراهم میکند.
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه، در این اجلاس علاوه بر ۱۰ عضو دائم، حدود ۲۰ کشور دیگر نیز در قالب «شانگهای پلاس» حضور خواهند داشت.
او همچنین تأکید کرد که در حاشیه نشست، دیدارهای دوجانبه میان مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و حزب کمونیست چین برگزار خواهد شد و روابط راهبردی دو کشور، از جمله اجرای توافق همکاری ۲۵ ساله، مورد بررسی قرار میگیرد.
در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی از «راهبردی بودن» این روابط سخن میگویند، بخش عمده مفاد توافق ۲۵ ساله میان دو کشور هرگز بهطور رسمی منتشر نشده است. همین موضوع، در کنار سکوت پکن در قبال برخی تحولات داخلی و منطقهای ایران، باعث شده این همکاریها با انتقادهایی درباره نبود شفافیت، عدم توازن و وابستگی بیش از حد به چین مواجه شود.
منتقدان همچنین بر این باورند که چین به ایران نه بهعنوان یک شریک برابر، بلکه بیشتر بهعنوان ابزاری در چارچوب رقابتهای جهانی خود با غرب نگاه میکند. از نگاه آنان، جمهوری اسلامی در بسیاری از مواقع عملاً در موقعیت یک نیروی نیابتی برای سیاستهای کلان چین در خاورمیانه قرار گرفته است.
گوردون چنگ، تحلیلگر مسائل چین پیشتر به اپک تایمز گفت: چین، نفت ایران را به قیمت ارزان خریداری میکند و عملا ایران را نیابتی خود میداند و قصد ندارد این نیروی نیابتی در خاورمیانه را از دست بدهد.
