برد وست، شهردار پورت کوکیتلام در استان بریتیش کلمبیا، در روز ۱۵ اوت با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس، وابستگی شدید این استان به نرخ بالای مهاجرت را یک «طرح پانزی» دانست و با این حرف خود جنجال به پا کرد.
طرح پانزی به این شکل است که فردی کلاهبردار به سرمایهگذاران وعده میدهد که کسبوکار جعلی او سودآور خواهد بود، اما پرداخت سود منوط به این است که سرمایهگذاران قدیمی دائماً سرمایهگذار جدید جذب کنند. این ساختار درنهایت دچار فروپاشی میشود.
طرح پانزی صرفاً به اقتصاد استان بریتیش کلمبیا در کانادا محدود نمیشود، بلکه سیاست مهاجرتی کلی کانادا را نیز دربرمیگیرد.
برد وست در این پست استدلال کرد که اقتصاد بریتیش کلمبیا که شهر ونکوور در آن قرار دارد، براساس جریان بیوقفه مهاجرت بازتنظیم شده و «ساخت و فروش خانه به موج بعدی تازهواردان» بهجای «تولید با ارزش افزوده، فناوری، نوآوری یا آزادسازی منابع کشور» به موتور اصلی رشد استان تبدیل شده است.
بریتش کلمبیا شاهد رشد شتابزده نرخ جمعیت بوده است. تنها ۱۶۶ هزار و ۸۷۷ نفر از ۱ ژوئیه ۲۰۲۳ تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ به جمعیت این استان اضافه شده و پیشبینی میشود که جمعیت استان تا سال ۲۰۴۶ به ۷.۹ میلیون نفر برسد. این درحالی است که جمعیت بریتش کلمبیا تا پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۵.۷ میلیون نفر خواهد بود.
بریتیش کلمبیا پایینترین نرخ باروری کانادا را دارد و در دستکم ۷ سهماهه متوالی شاهد خروج مهاجران استانی بوده است. این به آن معنی است که رشد نجومی جمعیت استان صرفاً از مهاجرت نشأت گرفته است.
بریتیش کلمبیا بیشازحد به بخش املاک متکی شده است؛ بخشی که بدون شک بزرگترین صنعت استان به شمار میرود. براساس دادههای ژوئیه ۲۰۲۴، ارزش صنعت املاک، اجاره و لیزینگ بریتیش کلمبیا به رقم شگفتانگیز ۵۶.۱ میلیارد دلار رسیده است. صنعت ساختوساز با ۲۹.۳ میلیارد دلار در رتبه دوم قرار گرفته که طبعاً ارتباط تنگاتنگی با بخش املاک دارد.
این دادهها تصویر ملالانگیزی از دیگر بخشهای اقتصاد بریتیش کلمبیا ارائه میدهند. ارزش تولید صنعتی این استان تنها ۱۷.۳ میلیارد دلار است و صنعت کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری و شکار استان به ۵.۷ میلیارد دلار میرسد.
صنایعی که در قرن نوزدهم سنگبنای استان غربی کانادا را پایهگذاری کردند، از دور خارج شده و در سایه بخش املاک و ساختوساز قرار گرفتهاند؛ روندی که وست آن را مترادف «ساخت و فروش خانه به موج بعدی تازهواردان» میداند.
وابستگی بریتیش کلمبیا به بخش مهاجرتمحور املاک بسیار شدید است و این الگو در دیگر بخشهای کانادا نیز تکرار میشود.
جمعیت کانادا در سال ۲۰۲۳ حدود ۱.۳ میلیون نفر افزایش و در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۷۴۴ هزار نفر افزایش یافته که تقریباً بهطور کامل از مهاجرت نشأت میگیرد. اداره آمار کانادا پیشبینی میکند که جمعیت کشور تا سال ۲۰۷۴ به ۸۰.۸ میلیون نفر خواهد رسید.
این امر همانند بریتیش کلمبیا باعث شکلگیری یک اقتصاد نابسامان خواهد شد که بخش املاک نقش اصلی را در آن برعهده دارد.
شورای کسبوکار استان آلبرتا در پستی که در ماه ژوئن تحت عنوان «نمیتوانیم تا ابد به همدیگر آپارتمان بفروشیم» انتشار یافت، زنگ خطر را به صدا درآورد و گفت که بخش املاک بزرگترین صنعت در ۶ استان از ۱۰ استان و دومین صنعت بزرگ در ۴ استان باقیمانده کشور است.
کانادا به دلیل اتکای بیشازحد به صنایع اولیه با انتقاداتی مواجه بوده است؛ صنایعی که در آن کارگران عرق میریزند تا مواد خام را از دل زمین استخراج کنند. هارولد اینیس (۱۹۵۲-۱۸۹۴)، اقتصاددان و متفکر کانادایی، میگوید: «تمرکز کانادا بر جنگلداری، معدن، ماهیگیری و کشاورزی باعث شده که ما را «هیزمشکنان و سقایان آب» بخوانند.»
پاسخ درست کانادا به اتکای بیشازحد به صنایع اولیه میتواند این باشد که بخش منابع طبیعی و کشاورزی را به کمک صنایع ثانویه مانند تولید با ارزش افزوده تکمیل کند.
با اینحال، کانادا خود را گرفتار صنعت مهاجرتمحور املاک کرده است؛ بخشی که صرفاً برای تعدادی انگشتشمار که از ساختوساز یا سفتهبازی نفع میبرند پرسود است، اما ثبات بسیار کمی دارد.
صنایع اولیه و ثانویه تا حدی پایدار هستند، زیرا نیازهای اساسی انسانی را برآورده میکنند و احتمال دگرگونی آنها در گذر زمان ناچیز است.
بخش جنگلداری افتوخیز دارد، اما تقاضای محصولات چوبی هرگز به صفر نمیرسد. تولیدکنندگان خودرو باید محصولات خود را براساس تغییر سبک و فناوری متحول کنند، اما تصور آینده بدون خودرو ممکن نیست.
صنعت مهاجرتمحور املاک فاقد این ثبات ذاتی است، زیرا به تداوم سیاستهای مهاجرتی فدرال بستگی دارد که با هدف رشد جمعیت کشور در دستور کار قرار میگیرند. گفتنی است که عموم مردم کانادا با این سیاستها مخالف هستند.
با توجه به تغییر قابلتوجه افکار عمومی در رابطه با مهاجرت گسترده، دولت ترودو در اکتبر ۲۰۲۴ اعلام کرد که برای پذیرش ساکنان دائم، کارگران خارجی موقت و دانشجویان بینالمللی محدودیت گذاشته است.
اداره آمار کانادا در ماه ژوئن گزارش داد که خروج گسترده ساکنان موقت و کاهش ورود مهاجران باعث شده که نرخ رشد جمعیت کانادا به صفر درصد برسد.
تأثیر محدودیتهای مهاجرتی در قبال صنعت املاک کانادا کاملاً محسوس بوده است. برای نمونه، ممنوعیت خرید خانه توسط اتباع خارجی که در ژانویه ۲۰۲۳ تصویب شد، نقش بسزایی در سقوط بازار آپارتمانهای کوچک داشته است.
اگر کاناداییها همچنان بر کاهش نرخ مهاجرت و محدودیت خرید خانه توسط اتباع خارجی پافشاری کنند، این امکان وجود دارد که بازار املاک بهطور کامل دچار فروپاشی شود.
برای آنکه آماده چنین اتفاقی باشیم، باید بستر محکمتری برای اقتصاد کانادا بسازیم و به بخش مهاجرتمحور املاک بسنده نکنیم.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: رایلی دانوان از روزنامهنگاران ساکن بریتیش کلمبیا است.
