پس از آنکه نسخه قبلی چارچوب صلح برای پایان دادن به جنگ میان روسیه و اوکراین بهدلیل «بیش از حد متمایل بودن به مسکو» از سوی برخی مورد انتقاد قرار گرفت، ایالات متحده و اوکراین اعلام کردهاند که نسخهای «بهروز و اصلاحشده» تهیه کردهاند.
بر اساس بیانیه مشترکی که در ۲۳ نوامبر (۲ آذر) پس از مذاکرات در ژنو از سوی کاخ سفید منتشر شد، نسخه جدید این توافق بر ارائه تضمینهای امنیتی قویتر برای محافظت از اوکراین در برابر حملات احتمالی آینده روسیه تمرکز دارد. در این بیانیه آمده است: «دو طرف … تأکید کردند که هرگونه توافق آینده باید کاملاً حاکمیت اوکراین را حفظ کند و صلحی پایدار و عادلانه به ارمغان بیاورد.»
به گفته کاخ سفید، مقامات اوکراینی گفتهاند که این توافق «منافع ملی آنان را منعکس میکند.»
دو کشور این نشست را «بسیار پربار» توصیف کردند؛ تعبیری که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز آن را تکرار کرد.
روبیو، که رهبری تیم مذاکرهکننده آمریکا را بر عهده دارد، در سخنانی در ۲۳ نوامبر (۲ آذر) به خبرنگاران گفت: «بهنظر شخصی من، این احتمالاً پربارترین و معنادارترین نشستی بود که تا کنون در تمام این روند از زمان ورود ما برگزار شده است.»
طرح صلح پیشین دولت ترامپ با انتقاد قانونگذاران آمریکایی از هر دو حزب و همچنین مقامهای اروپایی روبهرو شده بود؛ زیرا برخی آن را نوعی امتیازدهی به روسیه تلقی میکردند.
در حالی که مقامهای دولت او در ۲۳ نوامبر (۲ آذر) با مقامهای اروپایی و اوکراینی دیدار کردند تا درباره طرحهای تهیهشده در واشینگتن برای پایان جنگ گفتوگو کنند، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در پیامی در شبکههای اجتماعی از رهبری اوکراین انتقاد کرد.
ترامپ نوشت: «جنگ میان روسیه و اوکراین جنگی خشن و وحشتناک است که با رهبری درست و قوی آمریکا و اوکراین، هرگز رخ نمیداد. رهبری اوکراین هیچ قدردانیای از تلاشهای ما نشان نداده و اروپا همچنان به خرید نفت از روسیه ادامه میدهد.»
کمتر از سه ساعت بعد، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در پیامی در شبکه ایکس از رهبری آمریکا قدردانی کرد.
زلنسکی نوشت: «رهبری ایالات متحده اهمیت دارد، ما برای هرآنچه آمریکا و رئیسجمهور ترامپ برای امنیت انجام میدهند سپاسگزاریم و همچنان تلاش میکنیم تا حد ممکن سازنده عمل کنیم.»
زلنسکی در پیام دیگری افزود: «اوکراین از ایالات متحده، از تکتک دلهای آمریکایی و بهطور شخصی از رئیسجمهور ترامپ سپاسگزار است؛ برای کمکی که ــ از [موشکهای] جاولین آغاز شد ــ و جان اوکراینیها را نجات داده است.»
ترامپ در ۲۱ نوامبر (۳۰ آبان) گفته بود که ولودیمیر زلنسکی تا ۲۷ نوامبر (۶ آذر) فرصت دارد تا طرح ۲۸ بندی را تأیید کند؛ طرحی که اوکراین را ملزم میکند از پیوستن به ناتو صرفنظر کند، محدودیتهایی بر ارتش خود بپذیرد و بخشی از قلمرو خود را را واگذار کند.
برای بسیاری از اوکراینیها، از جمله کسانی که نزدیک به چهار سال در خط مقدم جنگیدهاند، این شروط نوعی تسلیم شدن احتمالی تلقی میشود؛ با اینحال، ترامپ در ۲۲ نوامبر (۱ آذر) گفت که طرح کنونی آمریکا برای پایان دادن به جنگ ولادیمیر پوتین، آخرین پیشنهاد او نیست.
هم ترامپ و هم زلنسکی باید نسخه نهایی طرح را امضا کنند. روبیو در ۲۳ نوامبر (۲ آذر) گفت که با توجه به پیشرفتی که حاصل شده، «کاملاً مطمئن» است که این اتفاق خواهد افتاد.
همپیمانان اروپایی گفتهاند که هنگام تدوین این طرح در واشینگتن با آنان مشورت نشده است؛ موضوعی که باعث سردرگمی شده که چه طرفهایی در شکلگیری آن دخیل بودهاند.
روبیو اواخر ۲۲ نوامبر (۱ آذر)، پیش از سفر به ژنو در شبکههای اجتماعی گفت که ایالات متحده این طرح را با «ورودی از سوی طرف روسیه» تدوین کرده، اما «همچنین بر اساس ورودیهای پیشین و جاری از سوی اوکراین» نیز بوده است.
چندین قانونگذار آمریکایی گفته بودند که روسیه این طرح را به مقامهای آمریکایی ارائه کرده است.
مایک راندز، سناتور جمهوریخواه از ایالت داکوتای جنوبی، در یک کنفرانس در هالیفکس کانادا به خبرنگاران گفت که روبیو به او و سایر سناتورها گفته است: «ما دریافتکننده پیشنهادی هستیم که به یکی از نمایندگان ما تحویل داده شده است.» راندز افزود: «این توصیه ما نیست، این طرح ما نیست.»
یوژن ویندمن، نماینده دموکرات از ویرجینیا، به شبکه اماسانبیسی گفت که باور دارد این طرح «اساساً توسط پوتین نوشته شده است.»
دونالد توسک، نخستوزیر لهستان، در ۲۳ نوامبر (۲ آذر) در شبکههای اجتماعی نوشت که لهستان، اروپا، کانادا و ژاپن آمادهاند روی این طرح کار کنند؛ «اما خوب است که دقیقاً بدانیم نویسنده طرح کیست و کجا تهیه شده است.»
زلنسکی از برگزاری نشست ۲۳ نوامبر (۲ آذر) در ژنو ابراز خرسندی کرد و گفت: «خوب است که دیپلماسی دوباره فعال شده و گفتوگو میتواند سازنده باشد.»
او در شبکههای اجتماعی نوشت: «تیمهای اوکراینی و آمریکایی، و همچنین تیمهای شریکان اروپاییمان، در تماس نزدیک هستند و امیدوارم نتیجهای به دست آید. خونریزی باید متوقف شود و باید تضمین کنیم که جنگ هرگز از نو شعلهور نشود. من منتظر نتایج گفتوگوهای امروز هستم و امیدوارم همه شرکتکنندگان سازنده عمل کنند. ما همگی به نتیجهای مثبت نیاز داریم.»
رئیسجمهور اوکراین در پیامهای جداگانه در شبکه ایکس در اواخر ۲۲ نوامبر (۱ آذر) و اوایل ۲۳ نوامبر (۲ آذر)، از تکتک متحدان کییف که در نشست ژنو حضور داشتند تشکر کرده بود.
اردوغان روز دوشنبه با پوتین گفتوگو میکند
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، اعلام کرد که در ۲۴ نوامبر (۳ آذر) تلفنی با ولادیمیر پوتین گفتوگو خواهد کرد تا درباره تلاشها برای پایان دادن به جنگ اوکراین بحث کند و همچنین درخواست ازسرگیری توافق مربوط به عبور ایمن غلات در دریای سیاه را مطرح خواهد کرد.
ترکیه، که عضو ناتو است، در طول نزدیک به چهار سال جنگ، روابط دوستانه خود را با هر دو کشور اوکراین و روسیه حفظ کرده است. این کشور به اوکراین کمکهای نظامی ارائه داده اما به تحریمهای غرب علیه مسکو نپیوسته است. ترکیه تاکنون سه دور مذاکره صلح میان مسکو و کییف را در استانبول میزبانی کرده و پیشنهاد داده است که میزبان نشست سران نیز باشد.
اردوغان در یک کنفرانس خبری در حاشیه نشست گروه بیست در آفریقای جنوبی در ۲۳ نوامبر (۲ آذر) گفت که توافق غلات دریای سیاه در سال ۲۰۲۲ که میان ترکیه و سازمان ملل مذاکره شد، میتواند مسیر احتمالی برای پایان مسالمتآمیز جنگ اوکراین را نشان دهد.
او افزود: «تا حدی توانستیم در این مسیر موفق شویم، اما پس از آن ادامه پیدا نکرد. حالا در گفتوگوهایی که فردا خواهیم داشت، دوباره این موضوع را با آقای پوتین مطرح خواهم کرد. فکر میکنم اگر بتوانیم این روند را دوباره آغاز کنیم، بسیار سودمند خواهد بود.»
