امروز دوشنبه ۱۸ فروردین، مراسم یادبود بیستمین سالروز نسلکشی روندا در پایتخت این کشور، شهر کیگالی برگزار شد.
سران بسیاری از کشورها برای شرکت در این مراسم دعوت شدند تا یاد قربانیان این نسلکشی را زنده نگه دارند.
البته پس از اینکه «پل کاگامه»، رئیسجمهور روندا دربارهی نقش داشتن فرانسه در این قتل عام سخن گفته بود، دولت فرانسه اعلام کرد که در این مراسم یادبود شرکت نخواهد کرد.
با وجودیکه رئیسجمهور این کشور، مردم روندا را به ساختن آیندهای روشن و از یاد بردن نسلکشی سال ۱۹۹۴ در روندا ترغیب میکند، اما خاطرهی این اتفاق همچنان در اذهان مردم آن سرزمین نقش بسته است.
درگیریهای سال ۱۹۹۴ در رواندا، موجب کشته شدن بیش از ۸۰۰ هزار نفر در ۱۰۰ روز و آوارگی صدها هزار نفر شد. بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار زن مورد تجاوز قرار گرفتند. همسایهها به یکدیگر حمله میکردند و اوضاع بهگونهای پیشرفت که هر خانوادهای بیش از یک قربانی داد. این جنگ درست پس از سقوط هواپیمای رئیسجمهور آن زمان انجام شد که این واقعه تندورهای هوتو را ترغیب به قتل عام قومیت توتسی و هوتوهای میانه میکرد. حتی شبکههای رادیویی روندا و بعضی از روزنامههای آن زمان، سعی میکردند نفرت هوتوهای تندرو را نسبت به آن مردم برانگیزانند. افرادی که در این قتل عام دست داشتند گارد ریاست جمهوری، پلیس ملی، ارتش رواندا و شبه نظامیان هوتو و حتی مردم معمولی بودند. بر طبق گزارشات یک انجمن تحقیق در روندا، فرانسه نیز در تعلیم شبه نظامیان هوتو برای این قتل عام نقش داشته است.
از زمزمههای نسلکشی تا آغاز ماجرا
در پی اصابت موشک به هواپیمای حامل رئیسجمهور رواندا و کشته شدن وی و همسرش در سال ۱۹۹۴، اقلیت قومی هوتو این عمل را به توتسیها نسبت داد. این مسأله دستاویزی برای هوتوهای تندرو شد تا قتلعام توتسیها و هوتوهای میانهرو را آغاز کنند.
البته پیش از آن، «رومئو دالر»، فرماندهی وقت نیروهای سازمان ملل اطلاعاتی مبنی بر برنامهریزی هوتوهای تندرو برای نسلکشی توتسیها را به اطلاع سازمان ملل متحد رسانده بود. امری که به گفتهی وی، با بیتوجهی «کوفی عنان»، دبیر کل سازمان ملل متحد روبرو شد. ظاهرا عنان حتی به هشدارهای بعدی فرماندهان نیروهای بینالمللی نیز توجهی نشان نداده بود.
موازی با آن نیز جریانی در رسانههای داخلی رواندا شکل گرفته بود که سعی در برانگیختن خشم عمومی و نفرتپراکنی علیه توتسیها داشت. تمامی نشانهها گواه برنامهریزی برای اقدامی عمومی علیه توتسیها بود.
روز هفتم آوریل ۱۹۹۴، اکثریت قریببه اتفاق نیروهای دولتی از قبیل پلیس ملی، ارتش، گارد ریاستجمهوری، شبهنظامیان تندروی هوتو و حتی مردم عادی، کشتار توتسیها و هوتوهای میانهرو را آغاز کردند. قربانیان عموما توسط قمه، داس و تبر کشته میشدند.
بر اساس آمار در طی این ۱۰۰ روز، در هر دقیقه ۷ نفر توسط هوتوهای تندرو کشته میشدند. حتی به افرادی که به کلیسا پناه برده بودند نیز رحم نشد و ۱۵۰۰ نفر از افرادی که به یک کلیسا پناه برده بودند، قتلعام شدند.
بیتفاوتی نیروهای نظامی بینالمللی
پس از گذشت ۲۰ سال از این واقعه، آنچه هنوز در اذهان عمومی باقیست، خاطرهی بیتفاوتی نیروهای نظامی خارجی نسبت به کشتار غیرنظامیان است.
«لیندا ملوورن» روزنامهنگار بریتانیایی در کتابی که با موضوع نسلکشی رواندا تالیف کرده، از آگاهی دولت بلژیک از برنامهریزی برای کشتار و درخواست این کشور از سازمان ملل، برای افزایش شمار نیروهای حافظ صلح در رواندا خبر میدهد. اقدامی که به گفتهی وی، ایالات متحده و بریتانیا بهدلیل هزینههای مالی از آن شانه خالی کردند. این واقعه درست ۱ هفته پیش از آغاز کشتارها اتفاق افتاد و تأثیر زیادی در اعتماد به نفس هوتوهای تندرو، برای اجرای طرحشان داشت.
با آغاز نسلکشی، حدود ۳ هزار نفر از زنان و کودکان توتسیها برای نجات جان خود به پایگاه نیروهای حافظ صلح سازمان ملل پناه بردند، نه تنها این نیروها تلاشی برای حفظ جان آنها نکردند، بلکه با ترک پایگاه و رها کردن مردم در چنگ هوتوها، موجب قتل عام تمامی آنها بهدست هوتوها شدند.
این کشتار در صورتی انجام میشد که تمامی جهانیان از آن با خبر بودند و روزانه رسانههای دنیا در مورد آن گزارش میدادند. در این میان انتقادات بسیاری از سازمان ملل شد زیرا در ابتدا سازمان ملل این رویداد را بعنوان یک نسل کشی نپذیرفته بود و آنرا فقط یک درگیری داخلی کشوری قلمداد میکرد.
در این میان تلاش نیروهای نظامی بینالمللی تنها به خارج کردن تبعهی کشورهای خارجی از رواندا معطوف شد. شورای امنیت سازمان ملل نیز با رد گزینهی دخالت نظامی از سوی کشورهای خارجی، آخرین امید قربانیان را نیز به یأس تبدیل کرد.
پساز این واقعه نیز، بسیاری از توتسیهایی که به کشورهای همسایه پناهنده شده بودند، بهدلیل نداشتن حداقل امکانات و ابتلا به بیماریهای گوناگون، جان خود را از دست دادند.
سرانجام قوای نظامی که توسط توتسیها و برخی از کشورهای آفریقایی گردآوری شده بود موفق به غلبه بر هوتوها شد و عاملان این جنگ از جمله اسقف کلیسایی که با خاک یکسان شدهبود و حتی رسانههایی که به تحریک مردم برای این نسلکشی پرداختند، محاکمه شدند. در حال حاضر هزاران نفر از توتسیهای بازمانده از آن رویداد، به همراه بیشاز ۲ میلیون هوتویی که در این نسلکشی دست داشتهاند در کنار یکدیگر زندگی میکنند.
اپک تایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
