منابع آگاه میگویند کنار گذاشتن دو فرمانده ارشد از مخالفت اعضای حزب با راهبرد تایوان، مدیریت همهگیری و قبضه قدرت ارتش آزادیبخش خلق به دست شی حکایت دارد.
پکن در روز ۲۴ ژانویه اعلام کرد که ژانگ یوشیا، معاون کمیسیون مرکزی نظامی، و لیو ژنلی، رئیس اداره ستاد مشترک، تحت بازجویی قرار گرفتهاند؛ اقدامی که با انتشار سرمقاله شدیداللحن روزنامه رسمی ارتش آزادیبخش خلق همراه شد.
تحلیلگران و منابع آگاه به امور نظامی از لحن تند این سرمقاله و جایگاه سیاسی ژانگ نتیجه گرفتند که پرونده او در مبارزه با فساد خلاصه نمیشود و نقش تعیینکنندهای در مسیر شی برای سیطره مطلق بر ارتش در بحبوحه افزایش مخالفتهای داخلی ایفا میکند.
خشم ناشی از همهگیری در بین نیروها
یک منبع آگاه در ارتش آزادیبخش خلق چین که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، به اپک تایمز گفت که اختلاف شی و ژانگ ناگهانی نبود، بلکه در پی سالها نارضایتی شکل گرفته بود که بخش عمده آن به قرنطینههای سختگیرانه کووید-۱۹ در چین بازمیگردد.
به گفته این منبع آگاه، افسران ارشد فعال و بازنشسته از رهبری شی در دوران همهگیری ناراضی بودند. ارتش در سراسر کشور بسیج شده بود، اما خود شی از حضور در خطوط مقدم اجتناب میکرد. افسران در محافل خصوصی «محافظهکاری افراطی» شی را به باد انتقاد میگرفتند و او را متهم میکردند که امنیت فردی خود را در اولویت قرار داده و همچنان به فکر سومین دوره ریاست است.
تنها بازدید شی از یک بیمارستان نظامی در دوران همهگیری، نه در یک بخش فعال، بلکه در یک سالن بزرگ انجام گرفت. او از طریق ارتباط تصویری با کادر درمان صحبت کرد، درحالیکه آنها در خط مقدم در مکانی دیگر مشغول به کار بودند. به گفته منبع آگاه، این موضوع نیروهای ارتش آزادیبخش خلق را نسبت به شی بدبین کرد.
این منبع گفت: «نهتنها افسران فعال، بلکه نیروهای بازنشسته و خانوادههای نظامیان هم در محافل خصوصی گلایه میکردند و میگفتند ببینید شی کشور را به چه وضعی کشانده است.»
اهمیت تایوان
درست است که همهگیری به تنش در سطح رهبری دامن زد، اما مسئله تایوان در جدال قدرت نقش محوری دارد.
به گفته این منبع آگاه، ژانگ و عمده فرماندهان ارشد ارتش آزادیبخش خلق با تهاجم نظامی به تایوان مخالف بودند و هشدار میدادند که جنگ با تلفات انسانی سنگین و خسارات فاجعهبار همراه خواهد بود.
این منبع آگاه با اشاره به نظر افسران دیگر گفت: «تلاشی که برای تشکیل یگانهای نظامی شده ممکن است در یک عملیات ساده به باد داده شود.» بسیاری از افسران بر این باورند که رزمایشهای نظامی در زمان صلح اثربخش هستند، اما خطر جنگ واقعی مقیاس متفاوتی دارد.
اصرار شی بر «الحاق» تایوان از طریق تهاجم نظامی حاصل راهبرد نظامی او نیست، بلکه از تمایل او به ماندن در عرصه قدرت سیاسی نشأت میگیرد. به گفته این منبع آگاه، شی نگران است که کنارهگیری او از قدرت باعث شود که اعضای خانوادهاش در معرض بازجویی و انتقامجویی سیاسی قرار بگیرند. از اینرو، شی مصمم است که با دستیابی به یک دستاورد تاریخی مانند الحاق تایوان به ادامه دوران زمامداری خود مشروعیت بدهد.
مبارزه با فساد بهمثابه اهرم سیاسی
به گفته این منبع آگاه، فساد در ارتش آزادیبخش خلق بسیار فراگیر است و خرید و فروش درجههای نظامی هم رواج بسیاری دارد.
او افزود که کارزار کنونی مبارزه با فساد شی به یک اهرم سیاسی و گزینشی تبدیل شده است. فرماندهانی که از چشم شی میافتند، مورد هدف قرار میگیرند. این درحالی است که مسئولیت رهبری عالی حزب نادیده گرفته میشود.
منبع آگاه ما گزارش والاستریت ژورنال درباره نقش ژانگ در افشای اسرار هستهای به آمریکا را نادرست دانست و این ادعا را «جعلی» خواند. او افزود که این ادعاها با هدف ایجاد فشار و القای این باور مطرح میشوند که ارتش بهطور کامل تحت کنترل شی قرار دارد.
اپک تایمز نمیتواند این ادعاها را بهطور مستقل راستیآزمایی کند.
سکوت عجیب نیروها
به گفته سایر تحلیلگران، مهمترین نکته در پی کنار رفتن ژانگ اتفاقی بوده که برخلاف انتظار رخ نداده است.
لای جیانپینگ، وکیل پیشین اهل پکن و رئیس فدراسیون دموکراتیک چین در کانادا، در روز ۲۹ ژانویه به اپک تایمز گفت که ارتش آزادیبخش خلق و یگانهای منطقهای برخلاف انتظار واکنش چندانی نشان ندادهاند که با موج همیشگی اعلام وفاداری و محکومیت افراد پاکسازیشده تفاوت دارد.
لای گفت که شوک سیاسی پرونده ژانگ در حد پاکسازیهای دوران مائو بوده و افزود که جایگاه ژانگ در ارتش تنها یک رتبه پایینتر از بالاترین مقام ارتش بود و اینکه او سالها بهعنوان متحد مورد اعتماد شی شناخته میشد.
لای گفت: «اینکه فردی مانند ژانگ سرنگون شود، نشان میدهد که قضیه فراتر از مبارزه با فساد است. این جریان با جدال قدرت در سطح نخبگان یا بازآرایی سطوح عالی حزب همخوانی دارد.»
او افزود که فقدان موضعگیری علنی از بلاتکلیفی عمیق در درون رژیم حکایت دارد. برخی از مقامات مشروعیت سیاسی بازجوییها را زیر سؤال میبرند و برخی دیگر از این واهمه دارند که ورق برگردد. بیشتر افراد صرفاً نگران این هستند که مبادا در جدال فزاینده قدرت به تلفات جانبی تبدیل شوند.
لای گفت که این سکوت جمعی از موقعیت نگرانکننده شی حکایت دارد و نشان میدهد که اقدامات او نتوانسته حمایت بیچونوچرای اعضای حزب را جلب کند.
این ماجرا از کاهش انسجام در مرکز قدرت و افزایش بیاعتمادی سیاسی پرده برداشته است.
جدول زمانی تایوان در سال ۲۰۲۷
تحلیل اندیشکده بنیاد جیمزتاون در واشینگتن در روز ۲۶ ژانویه مؤید این دیدگاه است که تایوان موضوع اصلی جدال قدرت است. براساس این گزارش، شی از ارتش آزادیبخش خلق خواسته که تا سال ۲۰۲۷ آماده تهاجم به تایوان باشد که از نظر ژانگ و لیو دور از واقعیت بود. آنها در برنامهریزی خود به بازه زمانی طولانیتری اشاره کرده بودند که به سال ۲۰۳۵ میرسید.
براساس این گزارش، رویکرد ژانگ در قبال رزمایشهای مشترک با جدول زمانی مورد نظر شی همخوانی نداشت. آخرین دور رزمایشهای پیش از سال ۲۰۲۷ در ماه جاری آغاز شد و اختلافنظرها از حیطه برنامهریزی فراتر رفت و به نافرمانی آشکار تبدیل شد؛ اتفاقی که بهطور مستقیم اقتدار شی را زیر سؤال برد.
براساس این گزارش، برکناری ژانگ و لیو نشان میدهد که شی وفاداری سیاسی را به صلاحیت نظامی ترجیح میدهد. این امر ممکن است به بیثباتی داخلی دامن بزند، اما در عزم شی برای رسیدن به ضربالاجل ۲۰۲۷ خللی ایجاد نمیکند.
