همزمان با ورود وانگ یی، وزیر خارجه چین، به اتاوا برای سفری سهروزه به دعوت آنیتا آناند، وزیر خارجه کانادا، گروههای حقوق بشری و اعضای جوامع مهاجر در پایتخت کانادا تجمع کردند و از دولت خواستند در برابر آنچه «سرکوب فرامرزی» حکومت چین خوانده میشود، موضعی جدیتر اتخاذ کند.
دین باکسندیل، مدیرعامل «صندوق دموکراسی چین» و ناشر انتشارات آپتیموم، که از تورنتو به اتاوا آمده بود، گفت هدفش ارسال پیامی روشن به وزیر خارجه چین است.
او گفت: «حزب کمونیست چین مردم این کشور را سرکوب کرده و وقت آن رسیده که دولت کانادا بهجای ترجیح دادن منافع اقتصادی شرکتها، از حقوق بشر مردم چین دفاع کند.»
باکسندیل همچنین حکومت چین را به سرکوب روش معنوی فالون دافا (فالون گونگ)، استفاده از کار اجباری اویغورها و فشار بر تبتیها متهم کرد.
درخواست برای مقابله با سرکوب فرامرزی چین
دیوید ماتاس، وکیل حقوق بشر در کانادا، از دولت خواست دیپلماتهای چینی دخیل در فعالیتهای سرکوبگرانه در خاک کانادا را «عنصر نامطلوب» اعلام کند.
او در جریان کنفرانسی در پارلمان کانادا، همراه با تمرینکنندگان فالون دافا، از دولت خواست موضوع سرکوب فرامرزی چین و دخالت پکن در فعالیتهای گروه هنری «شن یون» را در دیدار با وانگ یی مطرح کند.
شن یون، گروه هنری مستقر در نیویورک، در سال ۲۰۰۶ با هدف احیای فرهنگ سنتی چین تأسیس شد. بسیاری از هنرمندان این گروه از پیروان فالون گونگ هستند؛ جنبشی معنوی که از سال ۱۹۹۹ هدف سرکوب حکومت چین قرار گرفت.
در دو سال گذشته، برگزارکنندگان نمایشهای شن یون گفتهاند سالنهای میزبان این برنامه بیش از ۱۵۰ بار هدف تهدیدهای جعلی بمبگذاری قرار گرفتهاند؛ اقداماتی که به گفته آنها با هدف برهم زدن اجراها انجام شده است.
در تورنتو، مرکز هنرهای نمایشی «فور سیزنز» پس از دریافت تهدیدهای بمبگذاری، شش اجرای پایانی شن یون را لغو کرد؛ هرچند پلیس بعداً اعلام کرد این تهدیدها معتبر نبودهاند. این اجراها اکنون برای ماه آینده دوباره برنامهریزی شدهاند.
در ونکوور نیز سالن «کوئین الیزابت» پیش از میزبانی شن یون تهدیدهایی مشابه دریافت کرد، اما پس از بررسی پلیس، اجراها برگزار شدند. پلیس ونکوور اعلام کرد حساب ایمیلی ارسالکننده تهدیدها به شماره تلفنی در چین مرتبط بوده است.
فشارهای دیپلماتیک پکن در کانادا
برگزارکنندگان شن یون همچنین نسبت به تصمیم «مرکز ملی هنر» در اتاوا برای عدم میزبانی این گروه در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ ابراز نگرانی کردهاند؛ در حالی که این مرکز ۱۸ سال میزبان اجراهای شن یون بود.
اسناد منتشرشده از طریق درخواست دسترسی به اطلاعات نشان میدهد سفارت چین در اتاوا طی سالهای اخیر تماسها و دیدارهای متعددی با مدیران این مرکز هنری داشته است؛ تماسهایی که پس از ورود سفیر جدید چین به کانادا در سال ۲۰۲۴ شدت گرفت.
دیوید ماتاس گفت مقامهای چینی از حدود دیپلماتیک فراتر رفتهاند و مستقیما برای لغو اجراهای شن یون بر سالنها فشار وارد میکنند.
او گفت: «سفارت و کنسولگریهای چین نباید مستقیماً با سالنهای هنری تماس بگیرند، اما این کار را انجام میدهند.»
به گفته ماتاس، چنین اقداماتی ناقض کنوانسیون وین درباره روابط دیپلماتیک و همچنین قوانین کاناداست.
نگرانیها درباره روابط چین و کانادا
چارلز برتون، پژوهشگر ارشد اندیشکده سیناپسس و دیپلمات پیشین کانادا در چین، نیز نسبت به گسترش همکاریهای اتاوا و پکن ابراز نگرانی کرد.
او گفت حکومت چین از نمایندگان پارلمان کانادا خواسته از سفر به تایوان خودداری کنند و همزمان دولت کانادا توافقی درباره همکاری پلیسی با چین امضا کرده که جزئیات آن هنوز منتشر نشده است.
برتون معتقد است پکن معمولاً بدون ارائه امتیاز واقعی، از کشورهای دیگر امتیاز میگیرد.
او گفت: «چینیها از کانادا میخواهند در ازای وعده حفظ یا گسترش دسترسی به بازار چین، امتیازهای سیاسی و اقتصادی بدهد؛ اما هیچ تضمینی وجود ندارد که پکن به وعدههایش عمل کند.»
او همچنین تأکید کرد سهم چین از صادرات کانادا نسبتا محدود است و حدود چهار درصد کل صادرات این کشور را تشکیل میدهد؛ موضوعی که به گفته او، توجیه کافی برای نادیده گرفتن مسائل امنیتی، حاکمیتی و ارزشهای دموکراتیک نیست.
بر اساس آمار وزارت خارجه کانادا، این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۹.۹ میلیارد دلار کالا به چین صادر کرده، در حالی که واردات کانادا از چین به ۱۱۸.۷ میلیارد دلار رسیده است؛ شکافی تجاری که همچنان به نفع پکن باقی مانده است.
