یک مطالعه جدید با بررسی سه گونه خطرناک نشان داد که پشهها جذب ترکیبات شیمیایی متفاوت پوست انسان میشوند.
ممکن است برای یک گونه حکم بوفه پنجستاره را داشته باشید، اما به چشم گونههای دیگر نیایید. پژوهشگران به علت این موضوع پی بردهاند.
مطالعه جدید پژوهشگران دانشگاه بینالمللی فلوریدا نشان میدهد که سه گونه بررسیشده با راهبرد شیمیایی متفاوتی وارد عمل میشوند و به چربی پوست، عرق و حتی باکتریهای بدن واکنش نشان میدهند.
هیچکدام از داوطلبان نتوانستند هرسه گونه را به یک اندازه جذب خود کنند که نشان میدهد هرپشهای واکنش متفاوتی نسبت به بوی بدن انسان دارد. هرگونه بهدنبال یک چیز است.
لوئیزا مسنجر، پژوهشگر پشهها و استاد بهداشت عمومی دانشگاه نوادا در لاسوگاس، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «شناسایی علل جذب پشهها اهمیت زیادی دارد، زیرا عفونتهایی که از طریق پشهها منتقل میشوند، به موفقیت آنها در یافتن میزبان و نیشزدن او بستگی دارند.»
خیلیها تمام پشهها را مثل هم میدانند، اما مسنجر معتقد است که «بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ گونه پشه وجود دارد و تنها بخش کوچکی از آنها به نیشزدن انسانها علاقه دارند.»
سه گونه خطرناک
پژوهشگران ۱۱۹ داوطلب را در معرض سه گونه پشه قرار دادند که ناقل پبیماریهای خطرناکی هستند. یکی از این پشهها کولکس نام داشت که به پشه خانگی جنوبی هم معروف است و ناقل اصلی ویروس نیل غربی بهشمار میرود.
آنها همچنین آئدس تب زرد و آئدس ببری را هم بررسی کردند که ناقل تب زرد، تب دنگی، زیکا و چیکونگونیا هستند. پشههای آئدس از روی نوارهای سفید بدنشان شناخته میشوند.
به نظر میرسید هرکدام از گونهها بهدنبال چیز متفاوتی هستند:
کولکس که بعد از تاریکی هوا نیش میزند، میزبان را براساس ترکیب باکتریایی پوست او انتخاب میکند. بعضی از باکتریها برای پشهها جذابتر هستند و بعضی دیگر باعث دفع آنها میشوند.
آئدس تب زرد جذبِ افرادی میشود که کمتر از عطر یا لوسیون استفاده میکنند یا اصلاً اهل این محصولات نیستند و الکلهای حلقوی، مونوترپنها و کتونهای کمتری در پوستشان دارند. آئدس تب زرد در طول روز به آقایان گرایش بیشتری دارد.
آئدس ببری در طول روز نیش میزند و جذبِ ترکیباتی میشود که عطر و بوی گیاهان را دارند؛ همان مولکولهایی که رایحه میوهها، گلها و برگها از آنها نشأت میگیرد. این ترکیبات بهواسطه رژیم غذایی، سوختوساز بدن و فعالیتهای باکتریهای در مقادیر اندک در پوست آزاد میشوند.
پژوهشگران میگویند باکتریها عامل تفاوت ترکیبات شیمیایی پوست افراد هستند. البته مطالعات دیگری هم انجام گرفته که ژنتیک، رژیم غذایی و سبک زندگی را عامل این تفاوتها میدانند.
دکتر لوئیس مارکوس، متخصص بیماریهای عفونی در مرکز پزشکی استونیبروک در نیویورک، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «پژوهشهای پیشین درباره آئدس تب زرد نشان دادهاند افرادی که پشهها را جذبِ خود میکنند، اسیدهای کربوکسیلیک بیشتری روی پوست خود دارند.»
او افزود: «جذابیت این افراد برای پشهها ممکن است تا چند سال ادامه پیدا کند.»
باکتریهای پوست بیش از آنچه که تصور میکنید اهمیت دارند
بوی بدن پیچیدهتر از چیزی است که تصور میکنید. این بو از بالغ بر هزار ماده شیمیایی مختلف تشکیل شده که پژوهشگران هنوز شناخت کاملی از آنها ندارند.
کولکس علاقهای به خود پوست ندارد و فقط جذب میکروبهای روی آن میشود.
استافیلوکوکها و کورینهباکتریومها از عرق و سبوم تغذیه میکنند و هنگام تجزیه آنها اسید و آمونیاک آزاد میکنند. این فرآوردهها خط بویی دارند که پشههای کولکس آن را بعد از تاریکی هوا دنبال میکنند.
اما تنوع میکروبیوم پوست یا وجود سودوموناس یا میکروکوکوس اثر معکوس دارد. این باکتریها باعث تولید ترکیباتی میشوند که بوی بدن را جذب میکنند و پشهها را دور نگهمیدارند.
متیو دیجنارو، متخصص ژنتیک اعصاب از دانشگاه بینالمللی فلوریدا و سرپرست مطالعه حاضر، در بیانیه مطبوعاتی خود گفت: «با اطمینان میگویم میکروبیومهای پوست عامل بوی متفاوت انسانها هستند و هرپشهای به شیوه خاص خود این بو را دنبال میکند.»
پژوهشگران امیدوارند با درک نشانههای بویایی مختص هرگونه بتوانند پشهکش ویژه همان گونه را بسازند و دستورالعملهای مشخصی را با توجه به گونههای رایج در هرمنطقه تدوین کنند.
مسنجر گفت جذابیت شما برای پشهها تنها یکی از مؤلفههای خطر ابتلا به بیماری است. آلودگی میزبان به عواملی مانند گونههای فعال در منطقه، آلودهبودن یا عدم آلودگی گونهها به عامل بیماریزا، تعداد دفعات نیشخوردن و سطح ایمنی او بستگی دارد.
او افزود: «این مطالعه به ما نشان میدهد که پشهها بهطور کلی به یک شکل جذبِ انسان نمیشوند.»
عواملی که جذابیت ما را برای پشهها دوچندان میکنند
بعضی از عادتهای روزمره و مواد غذایی باعث میشوند که ترکیب شیمیایی پوست ما برای پشهها جذابتر شود:
- ورزش: تعریق شدید باعث تولید لاکتیک اسید و آمونیاک میشود که برخی از باکتریهای پوستی آنها را به عامل جذبِ پشهها بهویژه آئدس تب زرد و آئدس ببری تبدیل میکنند. همچنین افرادی که فعالیت بدنی زیادی دارند، دیاکسید کربن بیشتری تولید میکنند؛ مادهای که تقریباً تمام پشههای خونخوار را از دور جذبِ خود میکند.
- الکل: الکل دمای پوست را بالا میبرد و رگهای خونی سطح پوست را گشادتر میکند. نتایج یک مطالعه نشان داد افرادی که آبجو نوشیده بودند، ۴۴ درصد بیشتر از کسانی که ۱۲ ساعت از آخرین آبجوی آنها میگذشت، پشهها را جذب خود میکردند.
- رژیمهای غذایی پروتئینه یا پرچرب: این غذاها سطح چربی پوست را بالا میبرند. باکتریها این چربیها را به اسیدهایی تبدیل میکنند که برای پشهها جذاب هستند.
- ضدعفونی بیشازحد: از بین بردن لایه میکروبی پوست با استفاده مکرر از صابونهای آنتیباکتریال باعث کاهش تنوع میکروبی پوست میشود و شرایط را برای رشد باکتریهای مقاوم و مولد بو مانند استافیلوکوک فراهم میکند؛ باکتریهایی که بو تولید میکنند و حشرات خونخوار را بهسمت ما میکشانند.
