این تحریمها که در چارچوب «عملیات طرد اقتصادی» اعمال شدهاند، روابط کارگزاری بانکی، انتقال داراییهای مسدودشده و یک سامانه تسویه بر پایه ریال و روبل را هدف قرار میدهند.
وزارت خزانهداری آمریکا روز دوشنبه بانک ویتیبی روسیه را بهدلیل کمک به ایران برای دور زدن تحریمهای ایالات متحده، از جمله از طریق برقراری روابط کارگزاری با بانکهای تحریمشده ایرانی، تحریم کرد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا این اقدام را بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ انجام داد؛ فرمانی که بخشهای مشخصی از اقتصاد ایران، از جمله بخش مالی، را هدف قرار میدهد. به گفته وزارت خزانهداری، ویتیبی اکنون در شمار بانکهایی قرار دارد که مشمول گستردهترین تحریمها در جهان هستند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت: «در چارچوب عملیات طرد اقتصادی، وزارت خزانهداری به هدف قرار دادن و مختل کردن فعالیت کسانی ادامه خواهد داد که حمایت مادی، فناوری یا مالی ارائه میکنند و به رژیم ایران امکان میدهند فعالیتهای تروریستی خود را ادامه دهد.»
او افزود: «وزارت خزانهداری هیچگونه حمایتی از این رژیم را تحمل نخواهد کرد و به شناسایی، افشا و منزوی کردن کسانی که به ایران کمک میکنند، ادامه خواهد داد.»
ویتیبی، یکی از بزرگترین مؤسسات مالی روسیه، در سالهای اخیر دفاتری در ایران افتتاح کرده است تا هماهنگیهای بانکی را تقویت و تجارت دوجانبه را گسترش دهد. این بانک طی سه سال گذشته با بانکهای تحریمشده ایرانی روابط کارگزاری برقرار کرد و در ژانویه ۲۰۲۵ نیز اقداماتی را برای گسترش حضور خود در تهران آغاز کرد.
این بانک همچنین برای انتقال میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران اقدام کرد و یک سامانه تسویه مالی با استفاده از حسابهای کارگزاری به ریال ایران و روبل روسیه ایجاد کرد.
ویتیبی پیش از این نیز دو بار از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا تحریم شده بود؛ نخست در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ بر اساس فرمان اجرایی ۱۴۰۲۴، بهدلیل مالکیت یا کنترل آن از سوی دولت روسیه و فعالیت در بخش خدمات مالی این کشور، و بار دیگر در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۵ بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۶۶۲ بهدلیل فعالیت در بخش خدمات مالی روسیه.
تحریم روز دوشنبه در ادامه اقدامات اخیر وزارت خزانهداری آمریکا علیه بانکهایی در ترکیه و امارات متحده عربی اعمال شده است. اقدامات قبلی شامل تحریم بانک «گلدن گلوبال یاتریم بانکاسی آنونیم شیرکتی» ترکیه و پیشنهاد قطع دسترسی شعب بانک مصری «بانک مصر» در امارات متحده عربی به دلار آمریکا بود.
اسکات بسنت در ۲۴ اوت از آغاز «عملیات طرد اقتصادی» خبر داد و آن را «روز دی اقتصادی» نامید.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که شبکههایی را که ایران برای قاچاق نفت، دور زدن تحریمها و تأمین مالی تروریسم از آنها استفاده میکند، شناسایی کرده است. این وزارتخانه همچنین با اتحادیه اروپا، بریتانیا، کشورهای حوزه خلیج فارس و دیگر شرکا همکاری میکند تا مسیرهای باقیمانده درآمدی ایران را مسدود کند.
وزارت خزانهداری هشدار داد مؤسسات مالی خارجی که پس از اعمال این تحریم مرتبط با ایران به همکاری با ویتیبی ادامه دهند، بیش از گذشته با خطر تحریمهای ثانویه روبهرو خواهند شد و باید فورا این روابط را قطع کنند.
تمام داراییها و منافع مرتبط با داراییهای بانک تحریمشده که در ایالات متحده قرار دارند یا در اختیار اشخاص آمریکایی هستند، مسدود شده و باید به دفتر کنترل داراییهای خارجی گزارش شوند. نهادهایی که ۵۰ درصد یا بیشتر از مالکیت آنها در اختیار اشخاص تحریمشده باشد نیز مشمول انسداد داراییها خواهند شد.
اشخاص آمریکایی بهطور کلی اجازه انجام معامله با داراییهای مسدودشده را ندارند، مگر اینکه دفتر کنترل داراییهای خارجی مجوز آن را صادر کرده باشد یا معامله مشمول یکی از معافیتها شود.
نقض این تحریمها میتواند مجازاتهای مدنی یا کیفری در پی داشته باشد. دفتر کنترل داراییهای خارجی میتواند بر مبنای مسئولیت مطلق، جریمههای مدنی اعمال کند. اشخاص غیرآمریکایی نیز اجازه ندارند اشخاص آمریکایی را به نقض تحریمها وادار کنند یا در اقداماتی با هدف دور زدن این محدودیتها مشارکت داشته باشند.
انجام برخی معاملات با ویتیبی همچنین میتواند بانکهای خارجی را در معرض تحریمهای ثانویه قرار دهد.
بسنت در اواخر اوت به خبرنگاران گفته بود که ایالات متحده قصد دارد اعمال تحریمهای مرتبط با ایران را ادامه دهد.
او گفت: «هر هفته موارد بسیار بیشتری از این اقدامات را خواهید دید. ما کار را از بانکها شروع میکنیم و به بانکها میگوییم که نگهداری پول ایران و کمک به رژیم قابل قبول نیست.»
