وزیر خارجه آمریکا برای دیدار با رهبران پنج کشور آسیای مرکزی به ازبکستان سفر کرده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز دوشنبه ۲۷ مهر (۱۹ اکتبر) با رهبران پنج کشور آسیای مرکزی که همگی از جمهوری‌های سابق اتحاد جماهیر شوروی محسوب می‌شوند، دیدار کرد تا روابط اقتصادی و امنیتی ایالات متحده را در این منطقه تقویت کند.
نشست دیپلماتیک «سی۵ پلاس یک» که ایالات متحده را در کنار مقام‌های ارشد ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ترکمنستان گرد هم می‌آورد، در شهر سمرقند، دومین شهر بزرگ ازبکستان، برگزار شد.
کاخ سفید منطقه غنی از منابع طبیعی آسیای مرکزی را که میان چین، روسیه و ایران قرار دارد، منطقه‌ای توصیف کرده است که شایسته توجه بیشتری نسبت به آن چیزی است که دولت‌های پیشین آمریکا پیش از دونالد ترامپ به آن اختصاص داده بودند.
روبیو در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که طرف‌ها در حال ایجاد فرصت‌های تجاری، تقویت اقتصادها و افزایش امنیت منطقه‌ای هستند.
او افزود: «در همه بخش‌های اولویت‌دار، از مواد معدنی حیاتی و انرژی گرفته تا حمل‌ونقل و فناوری، همکاری ما به معنای فرصت‌های شغلی بیشتر، رفاه بیشتر و امنیت بالاتر برای همه کشورهای ماست.»
روبیو بیان کرد: «دریافت نشان عالی شایستگی از سوی رئیس‌جمهور میرضیایف برای من افتخار بزرگی بود.»
ترامپ در نوامبر سال گذشته میزبان رهبران پنج کشور آسیای مرکزی در کاخ سفید بود. در جریان آن نشست، قزاقستان موافقت کرد به توافق‌نامه‌های ابراهیم بپیوندد؛ مجموعه‌ای از توافق‌ها که بر اساس آن‌ها کشورهای مسلمان روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل عادی‌سازی کرده‌اند.
ترامپ همچنین در سپتامبر ۲۰۲۵، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به‌طور جداگانه با شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان دیدار کرده بود.
روبیو روز شنبه، پیش از ترک واشینگتن به خبرنگاران گفت که زمان‌بندی سفر به ازبکستان تا حدی بر اساس امکان حضور هیئت‌های شرکت‌کننده تعیین شده است. او گفت سفرهای خارجی اغلب بیش از حد بر حل مسائل فوری متمرکز هستند، نه ایجاد روابط بلندمدت.
روبیو به خبرنگاران گفت: «منظورم این است که یکی از چیزهایی که در این میان آسیب می‌بیند، امور راهبردی است. شما همیشه به جایی سفر می‌کنید که بحرانی وجود دارد یا مشکلی پیش آمده است، یا اینکه به دلیل برگزاری یک کنفرانس به آنجا می‌روید.»
روابط با مسکو
هر پنج کشور آسیای مرکزی روابط تاریخی عمیقی با مسکو دارند و به گفته مقام‌های غربی، این منطقه به تسهیل واردات و صادرات روسیه که ناقض تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا هستند، کمک کرده است.
ترامپ در ماه جاری با مسکو توافقی برای واردات گازوئیل روسیه امضا کرد که هدف آن کاهش قیمت سوخت برای شهروندان آمریکایی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر است.
ترامپ روز جمعه با صدور یک فرمان اجرایی، اجرای برخی مفاد «قانون تحریم روسیه و ایران از لیندسی گراهام مصوب ۲۰۲۶» را لغو کرد.
این مفاد می‌توانست تعرفه‌هایی تا سقف ۱۰۰ درصد بر پنج کشور بزرگ واردکننده نفت خام یا گاز طبیعی روسیه و همچنین پنج کشور اصلی تسهیل‌کننده دور زدن تحریم‌های نفتی روسیه اعمال کند. تعیین این کشورها بر اساس فعالیت‌های آن‌ها در ۱۲ ماه پیش از تصویب قانون در سپتامبر انجام می‌شد.
نه در متن این قانون و نه در فرمان اجرایی ترامپ، نام هیچ کشوری ذکر نشده است.
در یک اصلاحیه پیشنهادی در کنگره برای این قانون، تلاش شده بود ۱۰ کشور به‌عنوان مشمولان احتمالی تعرفه‌ها مشخص شوند. در این پیشنهاد، هند و چین به‌عنوان دو کشور از میان ۱۰ هدف احتمالی تعرفه‌ها معرفی شده بودند.
در این فهرست همچنین نام ترکیه، قرقیزستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، مجارستان، اسلواکی، امارات متحده عربی و سنگاپور آمده بود.
کمیته آیین‌نامه مجلس نمایندگان آمریکا ماه گذشته درخواست بررسی این اصلاحیه را رد کرد.
ترامپ گفت که اعطای این معافیت در راستای منافع ملی ایالات متحده است.
توافق تجاری با هند
هند که قرار است روبیو پس از ازبکستان به آن سفر کند، همچنان پس از چین دومین واردکننده بزرگ نفت خام روسیه در جهان است. این موضوع به‌عنوان یکی از موانع احتمالی در مذاکرات مربوط به توافق تجاری جدید میان ایالات متحده و هند تلقی می‌شد.
دولت نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، ماه گذشته هشدار داد که اقدامات تعرفه‌ای جدید علیه روسیه ممکن است به روابط دوجانبه آسیب برساند و بر تنش‌های دیپلماتیک و ابهام در روابط تجاری بیفزاید.
روبیو روز دوشنبه در ازبکستان به خبرنگاران گفت: «ما در حال حاضر تلاش می‌کنیم توافق تجاری با هند را نهایی کنیم و به انجام این کار بسیار نزدیک شده‌ایم. بنابراین، این یکی از موضوعاتی است که هنگام تصمیم‌گیری رئیس‌جمهور درباره معافیت‌های مرتبط با امنیت ملی، آن را در نظر می‌گیریم.»
