پرسش‌های جدیدی در رابطه با مصرف استامینوفن در دوران بارداری و تأثیر آن بر جنین مطرح شده است، اما پژوهشگران می‌گویند با صلاحدید پزشک می‌توان به مصرف این دارو ادامه داد.
مطالعه پژوهشگران دانمارکی پرسش‌های جدیدی را در رابطه با تأثیر احتمالی این مسکن رایج در دوران بارداری مطرح کرده است.
پژوهشگران دانمارکی یافته‌های خود را در نشریه تولیدمثل انسانی منتشر کرده‌اند. این یافته‌ها نشان می‌دهند دخترانی که مادران آن‌ها در دوران بارداری استامینوفن (تایلنول) مصرف می‌کنند، با تغییراتی در دستگاه تولیدمثل خود مواجه می‌شوند که ممکن است در آینده به مشکلات باروری بیانجامد.
یافته‌ها از احتمال بروز مشکلات باروری حکایت دارند
پژوهشگران در این مطالعه که به سرپرستی دکتر مارگیت بایستروپ فیشر از بیمارستان دانشگاهی کپنهاگ انجام گرفت، داده‌های بالغ بر ۳۰۰ مادر و نوزاد دختر را بررسی کردند.
دخترانی که قبل از تولد در معرض استامینوفن قرار گرفته بودند، در سه‌ماهگی در مقایسه با دخترانی که در معرض این دارو نبودند، به میزان ۴۰ درصد تخمدان‌های کوچک‌تری داشتند. اندازه رحم این دختران ۱۳ درصد کوچک‌تر و تعداد فولیکول‌های تخمدانی‌شان (کیسه‌های کوچکی هستند که تخمک‌های نابالغ را در خود نگه‌می‌دارند) هم ۲۳ درصد کمتر بود.
چرا تعداد فولیکول‌ها اهمیت دارد؟ فیشر به اپک تایمز گفت دختران در زمان تولد با تمامی تخمک‌هایی که در طول زندگی خواهند داشت متولد می‌شوند و شکل‌گیری ذخیره تخمدانی قبل از تولد نقش «بسزایی» در رشد دستگاه تولیدمثل آن‌ها دارد. کاهش ذخیره تخمدانی روی کاغذ به کاهش شانس باروری و یائسگی زودهنگام منجر می‌شود.
دخترانی که در اوایل بارداری مادر در معرض استامینوفن قرار گرفته بودند، هورمون آنتی‌مولرین (ای‌ام‌اچ) کمتری داشتند؛ امری که می‌تواند نشانه کاهش بالقوه شانس باروری باشد. سطح بالاتر هورمون آنتی‌مولرین در زنان سالم در سنین باروری نشان می‌دهد که تخمدان‌ها ذخیره پربارتری دارند.
مطالعات حیوانی و آزمایشگاهی نشان می‌دهند که مصرف استامینوفن در دوران بارداری بر عملکرد غدد درون‌ریز اثر می‌گذارد و رشد اندام‌های مربوط به دستگاه تولیدمثل را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
پژوهشگران وضعیت نوزادان دختر را در دوران نوجوانی پیگیری کردند و دریافتند که تخمدان‌ها و رحم دخترانی که در دوران جنینی در معرض استامینوفن قرار داشتند کوچک‌تر می‌شود.
این یافته‌ها مؤید شواهد مطالعه هم‌گروهی سال ۲۰۲۵ هستند که نشان داد مواجهه جنین با استامینوفن با مختل‌شدن روند شکل‌گیری فولیکول‌های تخمدان ارتباط دارد؛ کیسه‌های کوچکی که تخمک‌های نابالغ را در خود نگه‌می‌دارند. این اختلال با کاهش تعداد فولیکول‌های تخمدانی، کاهش حجم تخمدان‌ها و رحم و کاهش سطح هورمون‌های تولیدمثل همراه است که همگی احتمال باروری را کاهش می‌دهند.
باروری دختران در این مطالعه مورد ارزیابی قرار نگرفت
فیشر گفت تأیید تأثیر بالینی این عوارض در سال‌های بعدی مستلزم مطالعات بلندمدت است.
این مطالعه نمی‌تواند پیامدهای احتمالی را در هیچ زن یا دختری پیش‌بینی کند. از این گذشته، بسیاری از مادرانی که استامینوفن مصرف کرده بودند، دخترانی به دنیا آوردند که تخمدان‌های طبیعی داشتند.
پژوهشگران در این مطالعه بررسی نکردند که آیا این دختران در سال‌های آتی با مشکلات باروری یا یائسگی زودرس مواجه می‌شوند یا خیر.
فیشر گفت: «این مطالعه نمی‌گوید که زنان باردار باید مصرف استامینوفن را در مواقع ضروری به‌ویژه برای کاهش تب یا تسکین درد شدید قطع کنند.» او افزود که این یافته‌ها به نگرانی‌های فزاینده درباره مصرف استامینوفن در دوران بارداری دامن می‌زنند؛ به‌ویژه از آن جهت که این داروی بدون نسخه اغلب بی‌خطر تلقی می‌شود.
دوز مصرف اهمیت دارد
بیشتر مادران حاضر در این مطالعه از دوزهای ناچیز استفاده کرده بودند و عمدتاً برای سردرد یا درد عضلانی سراغ استامینوفن می‌رفتند. هیچ‌کدام از آن‌ها از حداکثر مقدار توصیه‌شده روزانه- ۴ هزار میلی‌گرم- فراتر نرفتند.
فیشر گفت گاهی روش‌های جایگزین تسکین درد کفایت می‌کنند. از این گذشته، بیشتر زنان باردار حاضر در این مطالعه به دلایلی غیر از تب یا درد شدید از استامینوفن استفاده کرده بودند.
کریستین دوگِیتر، استاد دانشگاه و متخصص طب تولیدمثل از سوئیس، در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت که این یافته‌ها از اهمیت توجه به دوز و مدت‌زمان مصرف استامینوفن در دوران بارداری حکایت دارند و خواستار بازنگری در دستورالعمل‌های فعلی و پیگیری وضعیت نوزادان دختر تا بزرگسالی و دوران یائسگی شد.
کاری که زنان باید انجام دهند
براساس دستورالعمل‌های فعلی اروپا و بریتانیا، استامینوفن همچنان در موارد لازم به‌عنوان نخستین گزینه برای تسکین درد در دوران بارداری تجویز می‌شود. استامینوفن همچنین تنها تب‌بر بدون نسخه‌ای است که برای مصرف در دوران بارداری در آمریکا تأیید شده است.
فیشر گفت تصمیم‌گیری درباره کنترل درد باید با مشورت پزشک متخصص انجام می‌گیرد و برخی از زنان از روش‌های غیردارویی نتیجه بهتری می‌گیرند.
توصیه او با دستورالعمل‌های فعلی هم‌خوانی دارد: در دوران بارداری فقط درصورت ضرورت بالینی با کمترین دوز مؤثر و در کوتاه‌ترین مدت ممکن از استامینوفن استفاده کنید.
او در بیانیه‌ای مطبوعاتی خود گفت که بیشتر زنان حاضر در این مطالعه از استامینوفن برای درمان تب یا درد شدید استفاده نمی‌کردند. او معتقد است که روش‌های غیردارویی مانند استراحت، نوشیدن مایعات کافی، فیزیوتراپی، ورزش، گرما‌درمانی یا دیگر اقدامات حمایتی درصورت اتخاذ رویکرد مناسب کفایت می‌کنند.
فیشر گفت بسیاری از زنانی که در دوران بارداری استامینوفن مصرف کرده بودند، دخترانی به دنیا آوردند که اندازه تخمدان‌های آن‌ها مشابه دخترانی بود که مادران‌شان استامینوفن مصرف نمی‌کردند.
او گفت: «زنان باردار و پزشکان متخصص باید به یافته‌های مطالعه حاضر توجه کنند و با همکاری یکدیگر بهترین تصمیم ممکن را بگیرند.»
از سلامت دستگاه تولیدمثل که بگذریم، مصرف استامینوفن در دوران بارداری به‌دلایل دیگری هم مورد توجه نهادهای نظارتی قرار گرفته است. سازمان غذا و داروی آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۵ فرایند به‌روزرسانی برچسب استامینوفن را کلید زد تا خطر احتمالی مشکلات مربوط به رشد عصبی از جمله اوتیسم و اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی به اطلاع مردم رسانده شود.
سازمان غذا و داروی آمریکا در نامه‌ای از پزشکان متخصص سراسر کشور خواست که درباره خطرات احتمالی مصرف استامینوفن اطلاع‌رسانی کنند.
