ایلنا در گزارشی از جزئیات یک معامله نفتی با شرکت چینی «هائوکان انرژی» خبر داده است که براساس آن، قرار بود در ازای درآمدهای نفتی ایران، ۵۵ فروند هواپیما و خدمات زیرساختی ارائه شود، اما تاکنون تنها دو فروند ایرباس ۳۳۰ تحویل داده شده است.
به گفته مدیرعامل ایران‌ایر، این دو هواپیما با موتورهایی دارای عمر عملیاتی محدود تحویل شده‌اند و خرید آن‌ها بدهی سنگینی به شرکت تحمیل کرده است.
طاهر عبدالحی، مدیرعامل ایران‌ایر در روز شنبه نهم آبان اعلام کرد که هزینه نهایی خرید این دو هواپیما، با احتساب شرایط تامین مالی، به حدود ۱۷ تا ۱۸ هزار میلیارد تومان خواهد رسید.
او افزود این مبلغ می‌توانست برای خرید ۱۲ فروند هواپیمای ایرباس ۳۴۰ استفاده شود.
این معامله بخشی از توافق‌های گسترده‌تر جمهوری اسلامی با شرکت هائوکان انرژی بود که قرار داشت در ازای پول نفت، هواپیما، تجهیزات و خدمات حمل‌ونقل ارائه کند.
پیش از این، مدیرعامل سابق شرکت «شهر فرودگاهی امام» میزان اهمیت و وابستگی این شرکت به حکومت چین را مشابه جایگاه قرارگاه خاتم الانبیا برای جمهوری اسلامی توصیف کرده بود.
طبق گزارش ایلنا، قراردادهای همکاری با این شرکت چینی در مجموع ارزشی حدود ۱۰ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار داشت و بخشی از آن شامل تامین ۵۵ هواپیما، توسعه فرودگاه امام خمینی و اجرای پروژه‌های ریلی بود.
با این حال، به گزارش این خبرگزاری، بخش عمده تعهدات اجرا نشده و پروژه توسعه فرودگاه نیز پس از برگزاری مراسم آغاز عملیات ساختمانی متوقف مانده است.
ابهام درباره قیمت دو هواپیما و بدهی ایران‌ایر
مدیرعامل ایران‌ایر توضیح داد که قرار بود ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار از محل تهاتر نفت، یعنی دریافت کالا و خدمات به جای پول نفت، در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار گیرد. از این مبلغ، ۵۵۰ میلیون دلار برای خرید هواپیماهای ایران‌ایر و ۲۰۰ میلیون دلار برای راه‌آهن در نظر گرفته شده بود.
به گفته عبدالحی، مدیران ایران‌ایر در ابتدا تصور می‌کردند هزینه دو ایرباس ۳۳۰ از محل همین درآمدهای نفتی پرداخت شده است، اما بعداً مشخص شد شرکت باید هزینه خرید آن‌ها را جداگانه بپردازد.
او گفت ارزش کارشناسی دو هواپیما حدود ۱۰۱ میلیون دلار بود، اما در مکاتبات اولیه مبلغ ۱۲۱ میلیون دلار مطالبه شد. این رقم شامل حدود ۸ تا ۱۰ میلیون دلار هزینه انتقال هواپیماها از عمان به تهران و ۹ میلیون دلار هزینه پروازهای انجام‌شده بود.
با این حال، مبلغی که در نهایت مبنای دریافت وام و بازپرداخت قرار گرفت، ۱۰۱ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار اعلام شده است.
بنابراین، رقم ۱۲۱ میلیون دلار مربوط به مطالبه اولیه و هزینه‌های اعلام‌شده در معامله است، در حالی که ۱۰۱ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار مبنای محاسبه تسهیلات برای خرید هواپیماها بوده است.
عبدالحی گفت این مبلغ با نرخ دلار ۱۳۶ هزار تومانی و سود تسهیلات ۲۴ درصد محاسبه شده و به گفته او هزینه نهایی دو هواپیما به حدود ۱۷ تا ۱۸ هزار میلیارد تومان خواهد رسید.
او همچنین اعلام کرد ایران‌ایر موظف شده است برای چهار سال، ماهانه ۵۰۰ میلیارد تومان قسط بپردازد.
با این حال، میان ارقام اعلام‌شده اختلاف وجود دارد؛ زیرا پرداخت ماهانه ۵۰۰ میلیارد تومان طی ۴۸ ماه، در مجموع به ۲۴ هزار میلیارد تومان می‌رسد که از هزینه نهایی ۱۷ تا ۱۸ هزار میلیارد تومانی اعلام‌شده بیشتر است. در گزارش ایلنا توضیحی درباره علت این اختلاف ارائه نشده است.
چهار موتور همراه هواپیماها؛ یکی فقط پوسته موتور بود
بخش دیگری از این پرونده به وضعیت موتورهای تحویل‌شده مربوط می‌شود.
محمد محمدی‌بخش، رئیس پیشین سازمان هواپیمایی کشوری، پیش‌تر گزارش‌های مربوط به گران‌فروشی این هواپیماها را رد کرده و گفته بود چهار موتور نیز همراه آن‌ها خریداری شده است.
اما عبدالحی می‌گوید یکی از این موارد صرفاً پوسته موتور بوده و سه موتور دیگر نیز تنها حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ چرخه پروازی عمر عملیاتی باقی‌مانده داشته‌اند.
به گفته او، این موتورها برای حدود چهار تا شش ماه پرواز قابل استفاده بوده‌اند.
مطالبه بیش از ۸۲۶ میلیون دلاری از شرکت چینی
ایلنا همچنین از دستیابی به نامه‌ای خبر داده که براساس آن، یک شرکت ایرانی بیش از ۸۲۶ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار از هائوکان انرژی مطالبه کرده است.
در این نامه خطاب به لیو کان، مدیرعامل شرکت چینی، به مذاکرات ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵ اشاره شده و از او خواسته شده است مبالغ قابل پرداخت از محل فروش محموله‌های نفتی و سهم شرکت از هواپیماها را مشخص کند.
در گزارش روشن نشده چه میزان از این مطالبه تاکنون پرداخت شده است.
مدیرعامل ایران‌ایر: می‌توانستیم ۱۲ هواپیما بخریم
عبدالحی در پایان گفت که با مبلغ ۱۰۱ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار می‌شد به جای دو ایرباس ۳۳۰، دوازده فروند ایرباس ۳۴۰ خریداری کرد.
به گفته او، گزینه دیگر خرید هشت فروند ایرباس ۳۴۰ و تعمیر شش هواپیمای زمین‌گیر ایران‌ایر بود.
او افزود که مالکیت دو ایرباس تحویل‌شده نیز تا پایان بازپرداخت اقساط چهار ساله به ایران‌ایر منتقل نخواهد شد.
گزارش ایلنا ابهاماتی درباره قیمت‌گذاری هواپیماها، نحوه استفاده از درآمدهای نفتی و سرنوشت تعهدات شرکت چینی مطرح کرده است. در این گزارش پاسخی از هائوکان انرژی به اظهارات مدیرعامل ایران‌ایر ارائه نشده است.
نکته مهم درباره ارقام: در این نسخه، قیمت مطالبه‌شده اولیه (۱۲۱ میلیون دلار)، مبلغ مبنای وام (۱۰۱٫۶ میلیون دلار) و هزینه نهایی اعلام‌شده (۱۷ تا ۱۸ هزار میلیارد تومان) از هم تفکیک شده‌اند. همچنین تناقض میان مجموع اقساط ۲۴ هزار میلیارد تومانی و رقم اعلام‌شده هزینه نهایی به‌صراحت ذکر شده است؛ زیرا بدون جزئیات قرارداد تسهیلات نمی‌توان این اختلاف را به‌طور قطعی توضیح داد.
