شاهزاده رضا پهلوی روز شنبه ۱۶ آبان جایزه آزادی سال ۲۰۲۶ بنیاد «فریدریش ناومان برای آزادی» را در مراسمی در کلیسای سنت پل شهر فرانکفورت آلمان، به نمایندگی از مردم ایران دریافت کرد.
این جایزه به پاس شجاعت، پایداری و مبارزه مستمر مردم ایران برای دستیابی به آزادی، دموکراسی و حقوق بنیادین بشر اهدا شده است و از کسانی تجلیل می‌کند که در دهه‌های گذشته، در برابر سرکوب جمهوری اسلامی ایستادگی کرده و برای آزادی جان خود را به خطر انداخته‌اند؛ از جمله افرادی که کشته، زندانی یا تحت آزار و تعقیب قرار گرفته‌اند.
بنیاد «فریدریش ناومان برای آزادی» نوشته است که شاهزاده رضا پهلوی این جایزه را به امانت پذیرفت تا زمانی که نمایندگان منتخب مردم ایران در انتخاباتی آزاد بتوانند آن را دریافت کنند.
شاهزاده رضا پهلوی در سخنرانی خود تاکید کرد که این جایزه متعلق به مردم ایران است و او تنها به‌عنوان امانت‌دار آن را دریافت می‌کند.
شاهزاده رضا پهلوی در ادامه بیان کرد که این جایزه را به‌طور موقت نزد خود نگه خواهد داشت تا روزی آن را در تهران به صاحبان واقعی‌اش، یعنی مردم ایران تحویل دهد.
او با اشاره به نقش خود در آینده سیاسی ایران گفت که خود را پلی برای گذار به دموکراسی می‌داند؛ پلی که وظیفه آن کمک به عبور مردم از وضعیت کنونی و رسیدن به دموکراسی پایدار است.
او تاکید کرد: «وظیفه من این است که کمک کنم دموکراسی در ایران به شکلی امن، سالم و پایدار شکل بگیرد. اگر بتوانم چنین کنم، وظیفه‌ام را انجام داده‌ام.»
شاهزاده رضا پهلوی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به اهمیت تاریخی کلیسای سنت پل فرانکفورت، محل تشکیل نخستین پارلمان ملی آلمان در سال ۱۸۴۸، مبارزات آزادی‌خواهانه مردم آلمان و ایران را با یکدیگر مقایسه کرد.
او گفت که نمایندگان نخستین پارلمان آلمان در این مکان، اصولی مانند برابری در برابر قانون، آزادی مطبوعات و آزادی عقیده را مطرح کردند؛ اصولی که با وجود ناکامی اولیه جنبش مشروطه‌خواهی آلمان، بعدها در نظام سیاسی این کشور جای گرفت.
به گفته او، مردم دو کشور با فاصله هزاران کیلومتر، برای دستیابی به آرمانی مشترک تلاش کردند، هرچند مسیر تاریخی هیچ‌یک بدون فراز و نشیب نبود.
شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به بازسازی کلیسای سنت پل پس از ویرانی آن در جنگ جهانی دوم، گفت که آلمانی‌ها با بازسازی این بنا در سال ۱۹۴۸ نشان دادند که آزادی را فراموش نکرده‌اند.
او در پاسخ به کسانی که آمادگی مردم ایران برای دموکراسی را زیر سوال می‌برند، گفت: «هیچ‌کس لازم نیست دموکراسی را به ایران بیاورد. حقوق بشر نیازی به وارد شدن ندارد. آزادی مفهومی بیگانه نیست.»
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد که مردم ایران با وجود محرومیت از آزادی‌های سیاسی، بارها آمادگی خود را برای مشارکت در تعیین سرنوشت کشورشان نشان داده‌اند.
او گفت: «مردمی که حاضرند برای حق رای دادن جان بدهند، آماده‌اند که از حق رای خود استفاده کنند. مردمی که می‌توانند در برابر گلوله‌ها کنار یکدیگر بایستند، می‌توانند در پای صندوق‌های رای نیز کنار یکدیگر بایستند.»
او همچنین به نقش دانشگاهیان، وکلا، فعالان کارگری، نویسندگان، فیلم‌سازان و کارآفرینان در ایجاد شبکه‌های اعتماد اجتماعی اشاره کرد و گفت که ایران کشوری نیست که در انتظار آموزش دموکراسی باشد، بلکه کشوری است که از اجرای آن محروم شده است.
بخش مهمی از سخنرانی شاهزاده رضا پهلوی به سرکوب اعتراضات دی‌ماه و کشتار معترضان در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی اختصاص داشت.
او با اشاره به اعتراضات گسترده‌ای که از اواخر دسامبر سال گذشته آغاز شد، گفت که میلیون‌ها نفر در شهرهای مختلف ایران به خیابان‌ها آمدند، اما جمهوری اسلامی با قطع اینترنت و استفاده از سلاح جنگی به سرکوب آن‌ها پرداخت.
شاهزاده رضا پهلوی اعلام کرد که بیش از ۴۰ هزار نفر در جریان این سرکوب‌ها کشته شده‌اند و بیان کرد که نیروهای حکومت در مدت ۴۸ ساعت، ده‌ها هزار معترض را به قتل رسانده‌اند و این رویداد را مرگبارترین سرکوب در تاریخ جمهوری اسلامی توصیف کرد.
او با اشاره به اقدام معترضان برای محافظت از خود در برابر گاز اشک‌آور گفت که آن‌ها با عینک، شال و ماسک به خیابان‌ها رفتند، اما آمادگی‌شان در برابر سلاح‌های جنگی، تیراندازی به سر و اندام‌های حیاتی و قطع ارتباطات اینترنتی کافی نبود.
او همچنین از تیراندازی به معترضان زخمی، کشته شدن مجروحان در بیمارستان‌ها، آزار کادر درمان و فشار بر خانواده‌ها برای تحویل و دفن پیکر کشته‌شدگان سخن گفت.
شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به حضور شماری از خانواده‌های قربانیان اعتراضات در مراسم فرانکفورت، از حاضران خواست به احترام آنان برخیزند.
او روزهای ۱۸ و ۱۹ دی را نقطه عطفی در حافظه تاریخی مردم ایران دانست و گفت که این رویدادها نباید فراموش شوند و عاملان آن باید پاسخگو باشند.
او همچنین به قطع طولانی‌مدت اینترنت در ایران اشاره کرد و گفت که جمهوری اسلامی پس از کشتار دی‌ماه، یک دوره قطع اینترنت به مدت ۸۸ روز را اعمال کرد؛ اقدامی که او آن را طولانی‌ترین قطع اینترنت در تاریخ جهان توصیف کرد.
به گفته شاهزاده رضا پهلوی، با وجود سرکوب، کشتار و محدودیت ارتباطات، مقاومت مردم ایران پایان نیافته و شکل تازه‌ای به خود گرفته است.
او گفت که خانواده‌های قربانیان، دانشجویان، کارگران و دیگر شهروندان همچنان در خانه‌ها، دانشگاه‌ها، محیط‌های کار، زندان‌ها و بر مزار جان‌باختگان، راه‌های تازه‌ای برای ادامه مبارزه پیدا می‌کنند.
شاهزاده رضا پهلوی در سخنرانی خود همچنین به تغییر رویکردش در قبال فشار نظامی بر جمهوری اسلامی پرداخت.
او گفت که سال‌ها با دو گزینه «مماشات با جمهوری اسلامی» و «جنگ» مخالفت کرده و در مقابل، از راهبرد «فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی و حمایت حداکثری از مردم ایران» دفاع کرده است.
او با اشاره به اعتراضات سال‌های ۱۳۸۸، ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ گفت که سیاست مماشات نتوانست مانع سرکوب مردم ایران شود و حکومت در هر مرحله با زندان و گلوله به معترضان پاسخ داد.
او افزود که پس از کشتار دی‌ماه، با درد و اندوه به این نتیجه رسیده است که فشار نظامی بر دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی شاید تنها راه باقی‌مانده برای تضعیف آن و فراهم کردن فرصتی عادلانه برای مردم ایران باشد.
شاهزاده رضا پهلوی گفت که مردم ایران در برابر کشتاری با ابعاد گسترده، حق برخورداری از حمایت و حفاظت را داشتند و جامعه جهانی نیز مسئولیت داشت از آنان محافظت کند.
او با دفاع از آنچه «مداخله بشردوستانه» نامید، تاکید کرد که مردم ایران خواهان هدف قرار گرفتن نهادهای سرکوب، از جمله سپاه پاسداران، بوده‌اند و باید از جان غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی حفاظت شود.
او گفت که کشته شدن هر شهروند بی‌گناه در جنگ برای او مایه اندوه است و مسئولیت این وضعیت را متوجه جمهوری اسلامی دانست.
شاهزاده رضا پهلوی در عین حال تاکید کرد که فشار خارجی می‌تواند حکومت را تضعیف کند، اما نمی‌تواند جایگزین اراده مردم ایران برای تعیین آینده سیاسی کشور شود.
او افزود: «فشار از بیرون می‌تواند این حکومت را تضعیف کند. این فشار ضروری است، اما نمی‌تواند جای آن را بگیرد و نباید تلاش کند درباره آنچه پس از آن می‌آید تصمیم بگیرد. این حق تنها به مردم ایران تعلق دارد.»
او با یادآوری حمله عراق به ایران در سال ۱۳۵۹ گفت که در آن زمان، با وجود مخالفت با جمهوری اسلامی و تبعید خانواده‌اش، به‌عنوان خلبان جوان آمادگی داشت برای دفاع از ایران بازگردد و بجنگد.
او تاکید کرد که منافع ملی و حاکمیت ایران همواره برایش در اولویت بوده است و جمهوری اسلامی را بزرگ‌ترین تهدید علیه این دو اصل دانست.
شاهزاده رضا پهلوی در بخش دیگری از سخنرانی خود، از آلمان و دیگر کشورهای اروپایی خواست در برابر جمهوری اسلامی اقدامات قاطع‌تری انجام دهند.
او با اشاره به حمایت جمهوری اسلامی از روسیه در جنگ علیه اوکراین، فعالیت‌های تروریستی منتسب به تهران در خاک اروپا و سرکوب فرامرزی مخالفان، گفت که جمهوری اسلامی تهدیدی علیه امنیت، ثبات و منافع کشورهای اروپایی است.
او همچنین به نقش منتسب به جمهوری اسلامی در طراحی حمله خنثی‌شده به پایگاه نیروی هوایی بریتانیا در فیرفورد اشاره کرد و آن را از نمونه‌های تهدید امنیت اروپا دانست.
شاهزاده رضا پهلوی گفت: «ایستادن در کنار مردم ایران در مبارزه برای سرنگونی جمهوری اسلامی، دیگر اقدامی خیرخواهانه از راه دور یا صرفا موضعی در حمایت از حقوق بشر نیست، بلکه ضرورتی امنیتی و مطلق برای دفاع و حفاظت از جهان آزاد است.»
او همچنین از تهدید و نظارت بر مخالفان جمهوری اسلامی در آلمان سخن گفت و به ترورهای رستوران میکونوس در برلین در سال ۱۹۹۲ و اعدام جمشید شارمهد، شهروند ایرانی-آلمانی اشاره کرد.
او تاکید کرد که سرکوب فرامرزی مخالفان جمهوری اسلامی باید برای عاملان آن هزینه داشته باشد.
شاهزاده رضا پهلوی در خطاب مستقیم به سیاستمداران آلمانی و اروپایی، سه درخواست فوری را مطرح کرد.
نخستین درخواست او اجرای عدالت و پاسخگو کردن مسئولان کشتار روزهای ۱۸ و ۱۹ دی بود.
او با اشاره به سابقه رسیدگی دادگاه‌های آلمان به پرونده‌های شکنجه و جنایت در خارج از مرزهای این کشور، از جمله محاکمات شهر کوبلنتس، خواستار شناسایی و پیگرد عاملان سرکوب معترضان در ایران شد.
دومین درخواست او کمک عملی به مردم ایران برای حفظ دسترسی به اینترنت و ارتباط با یکدیگر و جهان خارج بود.
شاهزاده رضا پهلوی قطع اینترنت را یکی از مهم‌ترین ابزارهای جمهوری اسلامی در سرکوب اعتراضات دانست و از کشورهای اروپایی خواست برای جلوگیری از انزوای ارتباطی مردم ایران اقدام کنند.
سومین درخواست او مخالفت با هرگونه توافق یا آرایش سیاسی بود که بدون در نظر گرفتن اراده مردم ایران، به تداوم حاکمیت جمهوری اسلامی منجر شود.
او هشدار داد که توافق‌هایی از این دست ممکن است آرامشی کوتاه‌مدت ایجاد کنند، اما به بهای جان مردم ایران و همچنین تهدید امنیت مردم آلمان، اروپا و دیگر کشورهای جهان تمام خواهند شد.
شاهزاده رضا پهلوی در بخش دیگری از سخنرانی خود، چهار اصل بنیادین مورد نظرش برای آینده ایران را تشریح کرد و از آن‌ها با عنوان «چهار آزادی» یاد کرد.
نخستین اصل، حفظ تمامیت ارضی ایران و تشکیل کشوری یکپارچه، امن و باثبات بود.
اصل دوم، آزادی‌های فردی و برابری همه شهروندان در برابر قانون، بدون تبعیض بر اساس جنسیت، زبان، پیشینه یا باورهای آن‌ها بود.
اصل سوم، استقرار دموکراسی سکولار و جدایی دین از حکومت بود؛ به‌گونه‌ای که پیروان همه ادیان و همچنین افراد بدون باور دینی از حقوق برابر برخوردار باشند.
چهارمین اصل، حق مردم ایران برای انتخاب آزادانه شکل حکومت آینده از طریق صندوق رای بود.
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد که در این چهار اصل، نام هیچ فرد، حزب یا شکل مشخصی از حکومت تعیین نشده است، زیرا تصمیم‌گیری درباره این موضوعات تنها به مردم ایران تعلق دارد.
او همچنین گفت که ایران آزاد می‌تواند به منازعات منطقه‌ای پایان دهد و با همه همسایگان خود، از جمله اسرائیل، روابط صلح‌آمیز برقرار کند.
دعوت به اتحاد مخالفان جمهوری اسلامی
شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به مخالفت برخی افراد و جریان‌های سیاسی با انتخاب او برای دریافت جایزه آزادی، گفت که حق اعتراض و ابراز مخالفت آن‌ها را به رسمیت می‌شناسد.
او تاکید کرد که بنیاد فریدریش ناومان این جایزه را نه به شخص او یا یک جریان سیاسی خاص، بلکه به مردم ایران اهدا کرده است.
او خطاب به مخالفان خود گفت که این جایزه متعلق به آن‌ها نیز هست و از سلطنت‌طلبان، جمهوری‌خواهان، جریان‌های چپ و راست، افراد مذهبی و سکولار و کسانی که موافق یا مخالف او هستند، دعوت کرد بر پایه چهار اصل مشترک برای آینده ایران همکاری کنند.
او گفت: «لازم نیست درباره گذشته توافق داشته باشیم تا بتوانیم درباره آینده به توافق برسیم.»
شاهزاده رضا پهلوی همچنین از ایرانیان خارج از کشور خواست اختلافات سیاسی خود را مانع همکاری برای گذار از جمهوری اسلامی نکنند.
او تاکید کرد که اختلافات سیاسی باید در آینده و از طریق صندوق‌های رای حل‌وفصل شوند و مبارزه کنونی باید بر جمهوری اسلامی متمرکز باشد، نه بر رقابت میان مخالفان آن.
شاهزاده رضا پهلوی در پایان سخنرانی خود، به سالگرد فروریختن دیوار برلین اشاره کرد و گفت که ۳۷ سال پیش، مردمی عادی توانستند دیواری را که دائمی به نظر می‌رسید، فرو بریزند.
او افزود که دیکتاتوری‌ها نیز به همین شکل پایان می‌یابند؛ ابتدا به‌آرامی و سپس به‌یکباره و ابراز اطمینان کرد که چنین روزی برای ایران نیز فرا خواهد رسید.
شاهزاده رضا پهلوی سخنان خود را با تاکید بر واژه «آزادی» به پایان رساند؛ واژه‌ای که به گفته او، جمهوری اسلامی هرگز نتوانسته است آن را خاموش کند.
