کمپین «نه به آزار و اذیت»، حرکتی فرهنگی از زنان و دختران افغانستان

آزار و اذیت خیابانی زنان و دختران در افغانستان به یکی از معضلات اساسی در این کشور تبدیل شده و عرصه فعالیت‌‌‌‏های بیرون از خانه را برای آنان تنگ ساخته است.

پدیده ناهنجاری که سالها است دامنگیر زنان و دختران افغانستان شده و حتی گاهی از آنان قربانی نیز گرفته است. شرایط به گونه‌‏ای است که بسیاری از زنان و دختران پس از آن‌که در خیابان یا حتی در خانه مورد آزار  قرار می‌گیرند، مهر سکوت بر دهان زنند تا مبادا خود مقصر خطاب شوند.

طبق آمار کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان بیشترین خشونت در برابر زنان و دختران در محیط خانه به‌‌‌‏وقوع می‌پیوندد.

با شکل گیری نهادهای حامی حقوق زنان در افغانستان تاکنون کمپین‌های زیادی در زمینه‌ محو این پدیده ناهنجار راه‌‌‌‏اندازی و اجرا شده است؛ از صدور اعلامیه‌ها و برنامه‌های آگاه سازی گرفته تا فعالیت‌‌‌‏های موثر زنان و دختران در خیابان‌های پایتخت و دیگر شهرهای این کشور.

اخیرا گروهی از دختران دانشجو و دانش آموخته به صورت خودجوش کارزار دیوار نویسی با عنوان «نه به آزار و اذیت» را برای مبارزه با آزارهای خیابانی، خشونت علیه زنان و ایجاد فضای امن تحصیلی به راه انداخته‌‌‌‏اند.

سلسله ناصری یکی از دختران دانشجو که عضو گروه «نه به آزار و اذیت» است، می‌گوید معضل آزار خیابانی زنان و دختران رو به افزایش بوده که این موضوع باعث نگرانی بانوان کشور شده است.

به گفته سلسله، وی و تعدادی از دختران دیگر که در این کمپین فعالیت می‌کنند به گونه‌ای خودجوش و بدون هیچ‌‌‌‏گونه حمایت مالی این کمپین را به راه انداخته‌‌‌‏اند تا صدای بانوانی باشند که در گوشه و کنار افغانستان مورد خشونت و آزار و اذیت‌های خیابانی قرار می‌گیرند.

وی از پروژه‌‌‌‌‏ای بودن فعالیت‌های مدافعان حقوق زن طی چند سال گذشته در افغانستان انتقاد کرده، می‌گوید آنان آنچه را که زنان و دختران این کشور از آنها توقع داشته‌‌‌‏اند را انجام نداده‌‌‌‏اند، بلکه کارهای نهادهای حامی حقوق زنان بیشتر پروژه‌ای و سطحی بوده است.

شماری از شهروندان افغانستان نیز بر این باور هستند که نهادهایی که برای دفاع از حقوق زنان ایجاد شده‌‌‌‏اند، فعالیت‌های‌‌‌‏شان بیشتر نمادین، کوتاه مدت و سحطی بوده تا بنیادین و دراز مدت.

شیما کریمی، عضو دیگر کارزار «نه به آزار و اذیت» می‌گوید که آزار اذیت زنان و دختران در خیابان‌ها به مسئله‌‌‌‏ای معمول تبدیل شده است.

به گفته وی زمانی‌که آنان برای رفتن به محل کار، دانشگاه‌، مکتب و نهادهای آموزشی از خانه بیرون می‌روند با انواع آزار و اذیت‌های خیابانی روبه‌‌‌‏رو می‌‌‌‏شوند. ممکن است این کار برای عده‌ای از پسران و مردان سرگرمی باشد اما آسیب‌های جبران ناپذیری را در اذهان دختران و بانوان به‌‌‌‏جای می‌گذارد.

به عقیده شیما، آزار خیابانی به پایین بودن سطح سواد در افغانستان و برخی دیدگاه‌های منفی که در جامعه نسبت به دختران وجود دارد، مرتبط است، همچنین دختران در جامعه به منزله جنس دوم شناخته می‌شوند. بیکاری در میان جوانان نیز عامل دیگری است که این معضل اجتماعی را در افغانستان پدید آورده است.

این بانوی جوان در گفتگو با اپک تایمز درباره انواع آزارهای خیابانی گفت: «زنان و دختران به محض ورود به جامعه با انواع آزار و اذیت‌‌‏ها مواجه می‌‌‏شوند. از نگاه‌‌‏های تحقیر آمیز برخی از مردان گرفته تا متلک انداختن، قضاوت در مورد نوع لباس و راه رفتن آنان. گاهی نیز هنگامی که دختران در کنار جاده‌ها منتظر ماشین ایستاده‌‌‏اند، ماشین‌های زیادی جلوی پای آنان ترمز می‌زنند و با بوق زدن‌های پی هم آنان را مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند و حتی گاهی در جاهای شلوغ شهر بدن آنان توسط مردان لمس می‌شود».

به باور شیما، به دلیل وجود برخی دیدگاه‌های منفی، مراجعه دختران به اداره پلیس مایه ننگ و شرم پنداشته می‌‌‏شود و دخترانی که به ادارات پلیس مراجعه می‌کنند مهر فاسد بودن به آنان زده می‌شود، به همین دلیل بیشتر زنان و دختران ترجیح می‌‌‏دهند که برای حفظ آبروی خود و خانواده‌‏شان و عدم اعتماد به نهادهای عدلی و قضایی، به این نهادها مراجعه ‌نکنند که این خود عاملی برای افزایش آزار و اذیت خیابانی شده است.

سوریا کریمی، دیگر بانوی جوان افغانستانی نیز از آزار و اذیت‌های خیابانی نگران است و می‌گوید باید برای حل این معضل بزرگ اجتماعی در جستجوی راهکارهای اساسی بود.

سوریا که او هم عضو کارزار نه به آزار و اذیت است، می‌گوید که اعضای این کارزار علاوه بر کابل، در چند شهر دیگر از جمله هرات و مزار شریف هم کمپین‌های آگاه سازی به راه انداخته‌‌‏اند، تا از این طریق بتوانند با آزار و اذیت‌های خیابانی زنان و دختران مبارزه کنند.

به گفته این بانوی جوان، آنان امیدوارند که چنین کارزارهایی بتواند زمینه را برای حضور زنان در اجتماع بازتر کرده، تا زنان و دختران بیشتر از پیش به فعالیت‌های اجتماعی رو آورند و دوشادوش مردان در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی سهیم شوند.

سوریا می‌افزاید که او و چند دختر دیگر این کارزار را از صفر آغاز کرده و هیچ نهاد یا موسسه‌ای آنان را در پیشبرد برنامه‌هایشان حمایت نکرده است.

کارزار «نه به آزار و اذیت» از نهادهای عدلی و قضایی افغانستان می‌خواهد که به فرهنگ معافیت عاملان خشونت و آزار و اذیت زنان و دختران از مجازات نقطه پایان گذاشته، آنها را محاکمه کنند. موضوعی که نمایندگان زن مجلس نمایندگان افغانستان نیز بارها بر آن تاکید کرده‌‌‏اند.

کارزار «نه به آزار و اذیت» با شعار مصونیت حق هر زن است فعالیت می‌کند. به گفته‌ مسئولان این کارزار، آنها در تلاشند تا فعالیت‌های خود را گسترش داده، در دیگر استان‌‌‏های افغانستان نیز این کارزار را به راه بیندازند.

گزارش از: باقر ابراهیمی کابل، افغانستان