ردپای امنیتی چین در آرژانتین در یک دهه گذشته بهطور قابلتوجهی پررنگتر شده است اما تحلیلگران میگویند شاخصهای اخیر نشان میدهند که میلی ممکن است مناسبات دفاعی کشور را با آمریکا همسو کند.
مقامات استان نئوکن آرژانتین و پکن در سال ۲۰۱۲ بر سر ساخت یک ایستگاه ردیابی فضایی در نزدیکی مرز شیلی به توافق رسیدند که توجه واشینگتن را به آن جلب کرد.
این قرارداد پنجاهساله به حزب کمونیست چین اجازه میدهد که با آزادی کامل در خاک آرژانتین فعالیت کند. این تأسیسات که اسپاسیو لخانو نام دارد و خبر ساخت آن بهطور رسمی در سال ۲۰۲۱ اعلام شد، به الگوی تأسیسات ردیابی زمینی چین در ریوگالگوس در نوک ساحلی جنوب شرقی آرژانتین بدل شده است.
از زمان امضای قرارداد اسپاسیو لخانو، تحلیلگران و مقامات آمریکایی بارها درخصوص گسترش همکاری چین با آرژانتین در زمینه مسائل امنیتی و نظارتی ابراز نگرانی کردهاند.
ژنرال لورا ریچاردسون، از فرماندهی جنوبی آمریکا، در جلسه استماع کمیته نیروهای مسلح در سال ۲۰۲۳ گفت: «جمهوری خلق چین ظرفیت خود را برای استخراج منابع، راهاندازی بنادر، بازیچه قرار دادن دولتها از طریق سرمایهگذاریهای چپاولگرانه و توسعه تأسیسات فضایی دومنظوره گسترش داده است.»
خاویر میلی در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۳ روی کار آمد و جایگزین رئیسجمهور ترقیخواه کشور، آلبرتو فرناندز، شد که روابط نزدیکی با چین داشت و در سال ۲۰۲۲ برای پیوستن به طرح کمربند و جاده با حزب کمونیست به توافق رسید. آقای میلی در جریان مبارزات انتخاباتی از بیزاری خود از رژیمهای کمونیستی گفت و نشان داد که میخواهد با اتخاذ رویکردی آزادیخواهانه از سیاستهای سوسیالیستی فاصله بگیرد.
میلی در حدود ۷ ماهی که بر مسند قدرت بوده، اصلاحات اقتصادی کلان و کوچکسازی دولت را در دستور کار خود قرار داده است.
لیلاند لازاروس، معاون مدیر امنیت ملی در مؤسسه سیاست عمومی جک دی. گوردون در دانشگاه بینالمللی فلوریدا، میگوید: «یکی دیگر از شاخصههای مثبت آرژانتین این بوده که دولت میلی همکاری دفاعی با آمریکا را به همکاری با چین ترجیح داده است.»
آقای لازاروس به اپک تایمز گفت: «واقعیت این است که او در ۶ ماه گذشته چندینبار به آمریکا سفر کرده و با آقای بلینکن دیدار داشته است. او حتی به کاخ سفید رفته است… این اتفاقات برای ژنرال ریچاردسون بسیار خوشایند هستند.»
خانم ریچاردسون در ماه آوریل به آرژانتین سفر کرد و ضمن اهدای یک فروند هواپیمای ترابری هرکول C-130H به نیروی هوایی آرژانتین از تأسیسات دریایی اوسوایا در تیرا دل فوئگو در منتهیالیه این کشور بازدید کرد.
خانم ریچاردسون در آن مقطع در بیانیهای گفت: «ما خود را به همکاری نزدیک با آرژانتین متعهد میدانیم تا مناسبات امنیتی مشترک دوکشور به شکلی پایدار و سازنده به نفع شهروندان، به نفع دو کشور و به نفع منطقه تمام شود.»
خانم ریچاردسون در اوسوایا با نیروهای نظامی محلی دیدار کرد تا درباره نقش آنها در حفاظت از مسیرهای کشتیرانی حیاتی برای تجارت جهانی صحبت کند.
میلی در بیانیه وزارت دفاع آرژانتین تأیید کرد که خانم ریچاردسون از مراحل ساخت پایگاه دریایی یکپارچه در تأسیسات دریایی اوسوایا نیز بازدید کرده است.
مقامات آرژانتینی افزودند که طرفین درباره «قانونگذاری مدرن در حیطه مسائل دفاعی» نیز گفتوگو کردند.
دولت قبلی آرژانتین امتیازات ویژهای برای چین قائل بود.
گوستاوو ملیلا، فرماندار تیرا دل فوئگو، در ژوئن ۲۰۲۳ مجوز ساخت یک تأسیسات بندری چندمنظوره در نزدیکی تنگه ماژلان را به چینیها اعطا کرد.
این پروژه بلافاصله با واکنش مراجع قانونی مواجه شد و سه معاون دولتی و اعضای ائتلاف مدنی از فرماندار برای صدور مجوز ساخت بندر با همکاری پکن شکایت کردند. ائتلاف مدنی همچنین آقای ملیلا را به نقض امنیت ملی آرژانتین متهم کرد.
شواهد نشان میدهند که پروژه ساخت این بندر از آن زمان پیشرفتی نداشته است.
تغییر رویه در روابط
آقای لازاروس گفت تمایل آرژانتین به همکاری امنیتی عمیقتر با شرکای غربی خود از ماه آوریل و همزمان با امضای قرارداد تاریخی خرید ۲۴ جنگنده F-16 از دانمارک توسط وزیر دفاع کشور، لوئیس پتری، مشهود بود.
آقای پتری در بیانیه مطبوعاتی خود گفت: «هماکنون در حال تکمیل مهمترین قرارداد خرید هواپیماهای نظامی کشور از سال ۱۹۸۳ هستیم.»
«به لطف این سرمایهگذاری که روی دفاع کشور انجام میگیرد، با افتخار میگویم که روند بازیابی حکمرانی هوایی ما کلید خورده و جامعه از تمام تهدیداتی که کشور را در معرض خطر قرار میدهند مصون خواهد شد.»
این قرارداد پس از آن به امضا رسید که گزارشات رسانهای مختلف در سال ۲۰۲۲ نشان دادند که دولت آلبرتو فرناندز خرید جتهای جنگنده JF-17 ساخت پاکستان را در دستور کار خود قرار داده بود. یکی از وزرای دولت رئیسجمهور سابق آرژانتین، مائوریسیو ماکری، که نخواست نامش فاش شود، به اپک تایمز گفت که قرارداد خرید جتهای JF-17 در دوره فرناندز در دست بررسی بوده است.
در صورتجلسه کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمده است: «چین از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۹ مجموعاً ۶۳۴ میلیون دلار جنگافزار نظامی عمده به پنج کشور آمریکای جنوبی- اعم از آرژانتین، بولیوی، اکوادور، پرو و ونزوئلا- تحویل داده است.»
«دولتهای ونزوئلا، اکوادور، بولیوی و آرژانتین از جمهوری خلق چین تجهیزات دفاعی خریداری کردهاند، در رزمایشهای نظامی آنها همکاری کرده و در تعلیم و ترتبیت نیروهای نظامی مشارکت داشتهاند.»
منافع فضایی چین
دسترسی به فضا نقش بسزایی در اهداف راهبردی حزب کمونیست چین ایفا میکند.
از اینرو، وقتی گزارشات مربوط به توجه دولت میلی به اسپاسیو لخانو در صدر اخبار قرار گرفت، کارشناسان گفتند که میلی قصد دارد در زمینه امنیت ملی از چین فاصله بگیرد.
ایوان الیس، استاد و پژوهشگر آمریکای لاتین در کالج جنگ ارتش آمریکا، به اپک تایمز گفت: «اینکه میلی چنین رویکردی دارد، نشانه خوبی است.»
براساس قرارداد اسپاسیو لخانو، که در زمان رژیم پرونیستی کریستینا فرناندز کرشنر به امضا رسید، مقامات حزب کمونیست چین بدون اطلاع قبلی به هیچکسی- حتی رئیسجمهور آرژانتین- اجازه ورود به این تأسیسات را نخواهند داد.
براساس ماده ۳ این قرارداد، مقامات آرژانتینی نمیتوانند در «امور عادی» تأسیسات مداخله کنند یا دست به کارشکنی بزنند و باید پیش از دریافت مجوز دسترسی به گزینههای جایگزین فکر کرده و بهطور مکرر اطلاعیه بفرستند.
آقای الیس گفت: «وقتی رهبر یکی از کشورها به این تأسیسات سر میزند، به این فکر نمیکند که عجب تلسکوپ بزرگی داریم، بلکه پیش خودش میگوید از این تلسکوپ برای ردیابی چه چیزی استفاده میشود.»
چین میگوید اسپاسیو لخانو برای اکتشافات عمیق فضایی، مأموریتهای ماه و ارتباط با ماهوارههای روی مدار به کار گرفته میشود اما آقای الیس مانند دیگران معتقد است که ادعای اکتشاف فضایی باورپذیر نیست.
او میپرسد: «مسئله اصلی این است که تأسیسات اسپاسیو لخانو در زمان جنگ چه کاربردی خواهد داشت؟»
آقای الیس معتقد است که عدم وجود مدرک جرم در تأسیسات نمیتواند انجام اقدامات خصمانه را نفی کند.
آقای الیس با اشاره به اینکه بررسی تجهیزات داخل تأسیسات ما را تا حدی مطلع میکند، افزود: «شاید روی کاغذ بتوانید افرادی را پیدا کنید که قرار نبوده آنجا باشند… یا به دادههایی برسید که نباید آنها را گردآوری میکردید. اما وقتی از قبل اطلاع میدهید، پنهان کردن اینها کار آسانی خواهد بود.»
وزیر دفاع سابق در دولت ماکری به اپک تایمز گفت: «اسپاسیو لخانو در اوایل ماه مه سال جاری بهطور رسمی مورد بازرسی قرار گرفت.»
آقای لازاروس گفت: «موضوع نگرانکننده این است: نئوکن تنها یکی از ۱۱ ایستگاه زمینی و تأسیسات تحقیقات فضایی است که چین در آمریکای لاتین و کارائیب در اختیار دارد. عجیب است. این بزرگترین تأسیسات فضایی است که آنها در خارج از کشور در اختیار دارند.»
آقای لازاروس ضمن انتشار دادههای مؤسسه گوردون نشان داد که ایستگاه اسپاسیو لخانو و تأسیسات ریوگالگوس موقعیت نظارتی فوقالعادهای را در نزدیکی مدار قطبی در اختیار چین میگذارند. مدار قطبی در گردآوری، انتقال و ردیابی دادهها به کار میآید، زیرا امکان رصد کل سیاره را از فضا فراهم میکند. کیفیت ارتباطات نیز به دلیل نزدیکی ماهوارههای در حال گردش به سطح زمین افزایش پیدا میکند.
همچنین برای هر دولتی که بخواهد دست به جاسوسی بزند، مزایای راهبردی دارد.
در گزارش سال ۲۰۲۲ آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا آمده است که «فضا بهطور فزاینده میلیتاریزه میشود، چرا که چین و روسیه در حال توسعه سامانههای فضایی جدید برای بهبود ظرفیت نظامی و کاهش وابستگی خود به سامانههای فضایی آمریکا هستند.»
آقای الیس معتقد است که دولت میلی بدون زیر پا گذاشتن قراردادهایی که با چین دارد، برای گسترش همکاریهای امنیتی عمیقتر با آمریکا دست به هر کاری خواهد زد.
چین شریک تجاری شماره دو آرژانتین است و او و آقای لازاروس معتقدند که اگرچه طرفین به همکاری راهبردی بیشتر تمایل دارند، آقای میلی با پکن کنار نمیآید.
آقای لازاروس میگوید: «اما اگر همکاری دفاعی آرژانتین با چین کمرنگتر شود، ممکن است رژیم کمونیستی برای ادامه روند توسعه همکاریها تا روی کار آمدن یک دولت دیگر در آرژانتین صبر کند؛ دولتی که میتواند برای اهداف حزب کمونیست چین ایدهآلتر باشد.»
آرژانتین در حال حاضر چیزی را تجربه میکند که آقای لازاروس آن را اثر «معجزه میلی» مینامد. چند ماه پس از روی کار آمدن میلی، دولت برای اولینبار در نزدیک به ۲۰ سال گذشته از مازاد بودجه کشور خبر داد.
میلی در بیانیه مطبوعاتی خود از کاخ کازا روسادا گفت: «ما دل به دریا زدیم تا بلندپروازانهترین برنامه ثبات اقتصادی را در تاریخ کشور به اجرا درآوریم.»
اما آقای لازاروس این پرسش را مطرح میکند که معجزه میلی تا کجا دوام خواهد داشت؟
آقای لازاروس افزود تا وقتی که تغییرات به ثبات برسند، آرژانتینیها از نظر اقتصادی در مضیقه قرار خواهند داشت.
او گفت: «این روند میتواند به احساس ناامیدی دامن بزند و آرژانتینیها را از رهبر خود دلسرد کند که شاید به تغییر رژیم در انتخابات بعدی- در پایان سال ۲۰۲۷- بینجامد.»
او افزود: «با اینحال، تا اینجا همه چیز با منافع امنیتی آمریکا همسو بوده و شاهد هستیم که آرژانتین بهطور علنی از ما درخواست کمک دارد.»
