- «بهمن فرزانه»، مترجم نامآشنای ایرانی درگذشت. (حمیدرضا دستجردی)
«بهمن فرزانه»، مترجم نامآشنای ایرانی، ظهر روز پنجشنبه ۱۷ بهمنماه در تهران درگذشت. وی پس از طی یک دورهی بیماری در سن ۷۵ سالگی از دنیا رفت. «ستاره فرزانه» خواهر وی در گفتوگو با ایسنا، علت فوت وی را ابتلا به دیابت، فشار خون پایین و عفونت دستگاه تنفسی اعلام کرد. وی پیش از مرگ به دلیل عوارض ناشی از دیابت در بیمارستان بستری شد.
بهمن فرزانه از جمله مترجمان پیشکسوت ایران بود. او که در سال ۱۳۱۷ به دنیا آمد، به زبانهای انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی و اسپانیولی تسلط داشت. وی مترجمی را در مدرسهی عالی مترجمی سازمان ملل در ایتالیا آموخت و اولین اثر ترجمهی خود را در ۲۶ سالگی از «تنسی ویلیامز» به فارسی برگردان کرد.
فرزانه بهمدت ۵۰ سال در ایتالیا زندگی کرد. جایی که با «ایتالو کالینو» نویسنده و «فدریکو فلینی»، فیلمساز ایتالیایی آشنا شد. عمدهی آثار وی ترجمههایی از آثار «گابریل گارسیا مارکز»، « آلبا دسس پدس»، «تنسی ویلیامز»، «لوئیچی پیراندلو»، «ایروینگ استون»، «جین استون»، «واسکو پراتولینی» و چندین نویسندهی دیگر است.
وی همچنین دستی نیز در داستاننویسی داشت. رمان «چرکنویس» از شاخصترین آثار وی است که اخیراً به چاپ چهارم رسید. از دیگر آثار تألیفی وی میتوان به مجموعه داستانهای «سوزنهای گمشده»، رمان «سرباز دل» و همچنین فیلمنامهای با عنوان «درهای بسته» نام برد.
بسیاری از ایرانیان اما فرزانه را با ترجمهی کتاب «صد سال تنهایی» به یاد میآورند. موفقیت وی در ترجمهی این اثر شاخص ادبیات امریکای لاتین به حدی بود که عبدالله کوثری مترجم ایرانی در توصیف ترجمهی این کتاب به ایسنا گفت: «کارهای زیادی از مارکز ترجمه شد. از صد سال تنهایی هم ترجمههای دیگری آمد، اما هیچکدام به پای ترجمهی بهمن فرزانه از صد سال تنهایی نرسیدند و ترجمهی او در جای خودش همواره باقی است. این ترجمه از ترجمههای موفق در ادبیات ما بود».
شخص وی اما از این موضوع که وی را همواره به عنوان مترجم صد سال تنهایی میشناسند گله داشت. وی پیشتر در گفتگویی با ایسنا دربارهی این موضوع عنوان کرده بود: «از من به عنوان مترجم «صد سال تنهایی» در ایرانیاد میکنند. این انتقاد به آنها وارد است که من بعد از صد سال تنهایی، کتابهای دیگری هم از این نویسنده ترجمه کردم. مثلا «عشق در زمان وبا» را ترجمه کردم؛ اما این برچسب مترجم صد سال تنهایی به من چسبیده است؛ ولی من معتقدم خوانندگان و منتقدان نباید وسواس داشته باشند که به یک چیز بچسبند. یک نویسنده و مترجم را باید آنطور که هست، شناخت؛ نه اینکه بر اساس یک کتابش او را قضاوت کرد. یعنی اینکه در ایران مدام به من میگویند مترجم «صد سال تنهایی»، این البته خوشایند است؛ ولی من آثار دیگری هم از مارکز ترجمه کردهام.»
بهمن فرزانه همچنین در معرفی ادبیات ایتالیا به ایرانیان بسیار کوشید. «چشمهای سیمونه»، «کبوترها و بازها»، «وسوسه»، «گنج»، «غربت» و بسیاری از آثار شاخص ادبیات ایتالیا، به لطف همت و قرابت وی با فرهنگ و ادبیات ایتالیا به فارسی برگردان شد.
فرزانه پیش از انقلاب با ترجمهی صد سال تنهایی شناخته میشد، اما پس از انقلاب به مدت دو دهه اثری از وی منتشر نشد. سرانجام از اواخر دههی ۷۰ با همکاری «نشر آگه» و «نشر ققنوس» کار خود را از سر گرفت. همچنین انتشارات «پنجره» نیز بیش از ۱۰ نمایشنامه از آثار «لوییجی پیراندللو»، نویسندهی مشهور ایتالیایی را با برگردان بهمن فرزانه به فارسی منتشر کرد.
قرار است پیکر وی روز شنبه ۱۹ بهمنماه در تهران تشییع شود.
اپک تایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
