شی جینپینگ، رئیس حزب کمونیست چین در ماههای اخیر وعده داده است که از بخش خصوصی کشور حمایت کرده و با همه فعالان اقتصادی به شکل منصفانه رفتار خواهد کرد. با این حال، بسیاری از کارآفرینان و مدیران شرکتها نسبت به صداقت این وعدهها تردید دارند و با بدبینی به آینده مینگرند.
تغییر لحن پس از سالها فشار
سخنرانی مهم شی در ماه فوریه، خطاب به جمعی از کارآفرینان منتخب، پر از وعدههای حمایتی و تلاش برای جبران گذشته بود. او قول داد سیاستهایی جدی و بیابهام در حمایت از بخش خصوصی به اجرا درآورد و همه شرکتها را بدون تبعیض در یک سطح ببیند.
این پیام در شرایطی صادر شد که کارآفرینان بهخوبی به یاد دارند در سالهای اخیر، حزب کمونیست چین بارها با بخش خصوصی سرسختانه برخورد کرده است. در سال ۲۰۲۱، شی از «کمبود مشارکت مدنی» شرکتهای خصوصی انتقاد کرد؛ موضعی که به سرکوب شماری از کارآفرینان، از جمله جک ما، منجر شد.
واقعیت اقتصادی چین
پکن به دلایل روشنی به همکاری با بخش خصوصی نیاز دارد: حدود ۸۰ درصد نیروی کار شهری چین در این بخش مشغول هستند. اما آمارهای اخیر نشان میدهد اقتصاد کشور در وضعیت شکنندهای قرار دارد. نرخ خردهفروشی در ژوئیه تنها ۳.۷ درصد افزایش یافته (کمتر از ۴.۸ درصد ماه ژوئن) و رشد تولید صنعتی از ۶.۸ درصد به ۵.۷ درصد کاهش داشته است.
در چنین شرایطی، کارآفرینان خصوصی باید موتور محرک اقتصاد باشند. با این حال، طبق یک نظرسنجی تازه، حدود ۶۰ درصد از آنها آینده خود را «بسیار دشوار» توصیف کرده و سرمایهگذاریهایشان را کاهش دادهاند.
گرچه در ماه مه قانونی برای حمایت از اقتصاد خصوصی تصویب شد، بسیاری از کارآفرینان میگویند که در عمل همچنان با مشکلات ساختاری و بیتوجهی مقامات محلی روبهرو هستند. نمونه بارز آن، بیتفاوتی دستگاه قضایی در برابر بدهیهای شرکتهای دولتی به بخش خصوصی است.
این تناقضها باعث شده مدیران اقتصادی با دیده تردید به وعدههای تازه شی نگاه کنند و بپرسند: اگر اوضاع بهتر شود، آیا دولت دوباره به همان سیاستهای سختگیرانه گذشته بازنخواهد گشت؟
برای شی و حزب کمونیست، بازگرداندن اعتماد بخش خصوصی و احیای اقتصاد کار سادهای نخواهد بود. اگر رهبران کسبوکارها به وعدههای جدید واکنش مثبت نشان دهند، شاید پکن بتواند روند نزولی اقتصاد را متوقف کند. اما اگر بیاعتمادی ادامه یابد، تلاشهای شی با کندی و دشواری بیشتری روبهرو خواهد شد.
آنچه امروز پیش روی چین است، نتیجه سالها اتکای بیش از اندازه به ایدئولوژی و بیاعتنایی به نیازهای واقعی بازار است. حال باید دید آیا شی جینپینگ میتواند این میراث سنگین را جبران کند یا خیر.
