کارشناسان هشدار میدهند که شبکه در حال گسترش ماهوارههای نظارتی پکن بهگونهای طراحی شده که در خدمت درگیریهای نظامی قرار گیرد و چالشی جدی برای منطقه هندـاقیانوس آرام و جهان ایجاد میکند.
به گزارش روزنامه ژاپنی یومیوری شیمبون در ۱۵ مارس (۲۴ اسفند)، این ماهوارههای اطلاعاتی مظنون تقریباً هر ساعت شش بار از حریم هوایی ژاپن عبور میکنند.
تحلیل این روزنامه از دادههای رهگیری عمومی نیروی فضایی ایالات متحده نشان میدهد که ۱۰ فضاپیما از منظومه ماهوارههای شناسایی «یاوگان» چین حدود هر دو ساعت یکبار از فراز پایگاههای نظامی ژاپن که توسط نیروهای دفاع از خود و ارتش آمریکا اداره میشوند عبور میکنند.
این ماهوارهها همچنین از فراز دریای چین جنوبی و جزیره گوام عبور میکنند.
بر اساس این گزارش، تا دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۸۰ ماهواره از مجموع ۱۶۰ ماهواره یاوگان، با توجه به تغییرات ارتفاع مداری طی سه سال گذشته، همچنان فعال هستند.
چین نخستین ماهواره از این سری، «یاوگان-۱»، را در سال ۲۰۰۶ پرتاب کرد و به گزارش رسانه دولتی چین، سیجیتیان، جدیدترین مدل، «یاوگان-۵۰ ۰۲»، در ۱۵ مارس به فضا پرتاب شد.
شناسایی فضایی
مارک کائو، تحلیلگر فناوری نظامی مستقر در آمریکا، گفت ناوگان عظیم حزب کمونیست چین نگرانکننده است زیرا برای دستیابی به پوشش کامل نظارتی در مدارهای بالا، متوسط و پایین زمین گسترش یافته است.
او که میزبان کانال خبری نظامی «مارک اسپیس» به زبان چینی در یوتیوب نیز هست، به اپک تایمز گفت: «چین در حال حاضر دومین ناوگان بزرگ ماهوارههای شناسایی جهان پس از آمریکا را در اختیار دارد و با استفاده از فناوریهای نوری، فروسرخ و رادار دهانه ترکیبی (SAR)، به توانایی مشاهده زمینی در تمامی شرایط آبوهوایی دست یافته است.»
کائو گفت که منظومه یاوگان برای تلاشهای ارتش آزادیبخش خلق چین بهمنظور تغییر ماهیت جنگهای مدرن از طریق شناسایی فضایی و تحقق دستور شی جینپینگ برای پیروزی در «جنگ اطلاعاتی» حیاتی است.
او افزود: «هدف نهایی این ماهوارههای شناسایی، بهطور طبیعی، خدمت به درگیریهای نظامی است. در اختیار داشتن حجم عظیمی از دادهها درباره استقرار دشمن، اطلاعات پیشرفته حیاتی برای شناسایی اهداف باارزش و ارزیابی اثربخشی حملات فراهم میکند.»
کائو تأکید کرد که این ماهوارهها حتی در زمان صلح نیز میتوانند نظارت بر نیروهای رقیب را تقویت کنند، بدون آنکه نیاز فوری به جنگ وجود داشته باشد.
او گفت: «این سامانهها میتوانند بهصورت بهموقع اطلاعاتی درباره جابهجاییهای دشمن، از جمله انتقال نیرو و تجهیزات یا استقرار داراییهای جدید ارائه دهند و آگاهی کامل از وضعیت میدانی ایجاد کنند.»
کائو افزود پکن از این شبکه برای ارائه اطلاعات به متحدان خود نیز استفاده میکند؛ بهطوری که مسکو در جنگ اوکراین به تصاویر یاوگان متکی است و جمهوری اسلامی نیز برای شناسایی اهداف نظامی در کشورهای خلیج فارس از شناسایی فضایی چین بهره میبرد.
او گفت: «واضح است که حزب کمونیست چین به تأمینکننده اصلی منابع اطلاعاتی برای بلوک ضدغربی موسوم به «CRINK» تبدیل شده است.»
اصطلاح «CRINK» به چین، روسیه، ایران و کره شمالی اشاره دارد؛ گروهی که مایک ترنر، نماینده جمهوریخواه، در سال ۲۰۲۴ آن را «فوریترین تهدید» برای واشینگتن توصیف کرده بود.
تمرکز روی تایوان است
بر اساس گزارش یومیوری شیمبون، ۸۰ ماهواره فعال عمدتاً در عرضهای جغرافیایی ۳۵ درجه شمالی و جنوبی فعالیت میکنند؛ از جمله بر فراز تایوان.
این گزارش میگوید توکیو این منظومه را از نزدیک زیر نظر دارد، زیرا نگران است پکن از آن برای نظارت بر فعالیتهای ژاپن و آمریکا در صورت بروز بحران احتمالی در تایوان استفاده کند.
تایوان یک دموکراسی خودگردان است که حزب کمونیست چین هرگز بر آن حکومت نکرده؛ اما متعهد شده است آن را به زور ضمیمه کند.
کائو گفت از آنجا که تنگه تایوان همچنان محور اصلی راهبردی حزب کمونیست چین است، ارتش این کشور ناگزیر بهشدت به این شبکه ماهوارهای برای نظارت بر «زنجیره جزایر اول» متکی است؛ کمربند راهبردی شامل ژاپن و تایوان که به گفته تحلیلگران، مانع گسترش آزادانه قدرت دریایی و هوایی چین در اقیانوس آرام میشود.
او افزود: «این موضوع ارتباطی با زمان احتمالی حمله چین به تایوان ندارد، زیرا استفاده از زور یک تصمیم سیاسی است؛ اما دستیابی به اطلاعات شناسایی از راه دور بهموقع، پیششرط حیاتی برای موفقیت هر عملیات نظامی است.»
جامعه اطلاعاتی آمریکا در گزارشی در ۱۸ مارس اعلام کرد که پکن در حال حاضر برنامهای برای حمله به تایوان در سال ۲۰۲۷ ندارد و بهدنبال کنترل این جزیره بدون توسل به نیروی نظامی است.
این ارزیابی با گزارش سالانه پنتاگون در سال ۲۰۲۵ تفاوت دارد که گفته بود چین در پی دستیابی به توانایی جنگ و پیروزی در درگیری بر سر تایوان تا سال ۲۰۲۷ است.
هدفگیری پایگاههای آمریکا
کلیتون سوپ، معاون پروژه امنیت هوافضا و پژوهشگر ارشد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، گفت شبکه یاوگان به پکن امکان میدهد دامنه نظارت خود را در سراسر منطقه هندـاقیانوس آرام گسترش دهد.
او به اپک تایمز گفت: «چین ناوگان رو به رشدی از ماهوارههای شناسایی در مدار دارد و همچنان با سرعت بالا به پرتاب ماهوارههای جدید ادامه میدهد.»
او افزود: «این ماهوارهها نقش حیاتی در عملیات مشترک ارتش چین ایفا میکنند و تهدیدی برای نیروهای طرف مقابل در هر درگیری احتمالی با چین محسوب میشوند.»
کائو گفت توانمندیهای رو به گسترش نظارتی این رژیم «چالشی جدی» ایجاد کرده است، زیرا تقریباً تمام استقرارهای زمینی آمریکا و متحدانش در منطقه هندـاقیانوس آرام در معرض نظارت مداوم قرار میگیرند.
او افزود: «اگر پکن تصمیم بگیرد حمله گستردهتری در منطقه آغاز کند، ناگزیر باید ابتدا پایگاههای آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد؛ بنابراین اولویتبندی و دستهبندی اهداف تهدیدآمیز، عامل تعیینکننده پیروزی خواهد بود.»
او گفت: «تشخیص اینکه کدام اهداف باید در موج نخست حملات یا عملیاتهای بعدی نابود شوند و اینکه کدام اهداف به مهمات نفوذگر یا انفجار هوایی نیاز دارند، مستلزم اطلاعات شناسایی بسیار دقیق و گسترده از پیش است.»
تهدید نظامی جهانی
کائو گفت پیشرفتهای چین در فناوری فضایی میتوانست به نفع جامعه جهانی باشد اگر این کشور همپیمان غرب بود؛ اما مسیر متفاوت آن اکنون نهتنها برای منطقه هندـاقیانوس آرام بلکه برای کل جهان تهدیدی جدی ایجاد کرده است.
او گفت: «حزب کمونیست چین با ارزشهای دموکراتیک لیبرال خصومت دارد و از سرمایه و فناوری غرب برای تقویت خود استفاده میکند؛ در نتیجه توسعه سریع توانمندیهای فضایی آن به ابزاری برای تحقق هدف نهایی یعنی تضعیف نظامهای دموکراتیک تبدیل شده است.»
کائو هشدار داد که با همراستایی بیشتر پکن با رژیمهای اقتدارگرا در سراسر جهان، این شبکه ماهوارهای بیش از پیش به ابزاری برای بیثباتسازی تبدیل خواهد شد، نه توسعه.
او گفت: «این سامانه میتواند برای کمک به سازمانها و کشورهای سرکش در اجرای حملات تروریستی آینده به کار گرفته شود.»
او در پایان افزود: «گسترش توانمندیهای ماهوارهای چین تنها جهان را به سمت درگیریهای بیشتر سوق میدهد و امنیت جهانی را بهشدت تضعیف خواهد کرد.»
