نویسنده: دکتر آنتونیو گراسفو
کشورهای آسیایی در روابط دفاعی خود بازنگری میکنند تا بتوانند با رژیم کمونیستی چین مقابله کنند. این بازنگری با امضای پیمانهای دفاعی جدید و فراگیر میان کشورهای منطقه و تقویت روابط دفاعی این کشورها با آمریکا همراه خواهد بود.
گشتزنی دریایی چین در چند هفته اخیر به سواحل شرقی تایوان رسیده و این کشور بهنوعی درخصوص محاصره این جزیره قدرتنمایی کرده است. از این گذشته، پکن فشار نظامی، تجاری و دیپلماتیک مضاعفی به ژاپن وارد کرده و با آزمایش یک موشک بالستیک پرتابشونده از زیردریایی قدرت هستهای دریامحور خود را به رخ کشیده است.
کشورهای دموکراتیک منطقه در واکنش به این تحولات بیش از پیش به یکدیگر نزدیک شده و روابط دفاعی دوجانبه خود با واشینگتن را تقویت کردهاند.
روند تقویت قوای نظامی ژاپن با راهبرد امنیت ملی مصوب دسامبر ۲۰۲۲ آغاز شد؛ رویکردی که در دوران فومیو کیشیدا، نخستوزیر وقت ژاپن، در دستور کار قرار گرفت تا بودجه دفاعی این کشور تا سال ۲۰۲۷ به ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی ژاپن برسد. با روی کار آمدن سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، این روند سرعت بیشتری گرفت و دولت متعهد شد که تا مارس ۲۰۲۶ به هدف مورد نظر برسد.
بودجه سال مالی ۲۰۲۶ که در دسامبر ۲۰۲۵ و با رقمی نزدیک به ۵۸ میلیارد دلار به تصویب رسید، برای دوازدهمین سال پیاپی رکورد تازهای در زمینه بودجه دفاعی این کشور ثبت کرد. شینجیرو کویزومی، وزیر دفاع ژاپن، بودجه جدید را کمترین هزینه لازم در شرایطی دانست که ژاپن با پیچیدهترین فضای امنیتی دوران بعد از جنگ روبهروست.
ژاپن و فیلیپین مسیر مشابهی در پیش گرفتهاند. ایندو کشور بر سر حضور نیروهای نظامی مهمان به توافق رسیده و برنامههای مربوط به آموزش مشترک، بازدید از بنادر و تبادل اطلاعات نظامی را گسترش دادهاند. در همینحال، تلاش فیلیپین برای نوسازی ناوگان دریایی خود با بهرهگیری از فناوری ژاپنی، توان مانیل را برای مقابله با چین در دریای جنوبی چین افزایش داده است.
آمریکا هم روابط دوجانبه خود را در کل منطقه تقویت کرده است. مقامات دولت ترامپ بر تعهد «خدشهناپذیر» واشینگتن در قبال فیلیپین تأکید کرده و از نوسازی ارتش فیلیپین و تشکیل یک کارگروه مشترک برای مقابله با فشار چین در دریای جنوبی چین استقبال کردهاند.
کنگره آمریکا در سال مالی ۲۰۲۶ حدود ۱۴۴ میلیون دلار به توسعه زیرساختهای مرتبط با همکاریهای دفاعی پیشرفته اختصاص داد. از این گذشته، وزرای دفاع آمریکا، فیلیپین، ژاپن و استرالیا برای تقویت همکاریهای مشترک در چهار نشست چندجانبه شرکت کردهاند.
اندونزی هم به گسترش روابط دفاعی خود با واشینگتن پرداخته است. ایندو کشور در روز ۱۳ آوریل از توفق بر سر همکاریهای دفاعی کلیدی خبر دادند. این توافق باعث شد که همکاری غیررسمی چندینساله دو کشور شکل و شمایل رسمی پیدا کرده و در چارچوب رزمایشهای مشترک، همکاری در زمینه فناوری و نوسازی تجهیزات نظامی اندونزی ادامه یابد.
این توافق دامنه نفوذ ارتش آمریکا را در تنگه مالاکا افزایش خواهد داد؛ گذرگاهی راهبردی که حدود ۲۹ درصد از نفت جهان از آن عبور میکند.
با اینحال، این شراکت بهمنزله ائتلاف رسمی دو کشور نیست و اندونزی همچنان به روابط دفاعی خود با پکن پایبند است. چین و اندونزی در آوریل ۲۰۲۵ نخستین نشست وزرای امور خارجه و دفاع خود را در چارچوب گفتوگوی مشترک دو کشور برگزار کردند.
طرفین همچنین یادداشت تفاهمی را بهمنظور ایجاد یک سازوکار جامع برای گفتوگوی راهبردی امضا کردند. جاکارتا در مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد که برای گسترش همکاریهای امنیتی خود با پکن آمادگی دارد.
براساس گزارش وزارت امور خارجه آمریکا، ارزش قراردادهای دو کشور در رابطه با فروش تجهیزات نظامی تا اواسط سال ۲۰۲۵ به ۱٫۸۸ میلیارد دلار رسیده بود. این قراردادها شامل فروش جنگندههای اف-۱۶، هلیکوپترهای آپاچی، هواپیماهای آسپری و موشکهای جاولین و آمرام هستند.
این قراردادها دنباله توافق سال ۲۰۲۲ هستند که واشینگتن به موجب آن با فروش ۱۴ میلیارد دلار جنگنده اف-۱۵، موتور هواپیما و مهمات به جاکارتا موافقت کرد. این توافق در سال ۲۰۲۳ با امضای یک یادداشت تفاهم برای خرید ۲۴ فروند جنگنده اف-۱۵ ئیایکس رسمیت پیدا کرد. لازم به ذکر است که اجرای نهایی آن به تأیید مقامات آمریکایی و تحویل تجهیزات بستگی دارد. اندونزی تا آوریل ۲۰۲۵ درحال بررسی خرید تسلیحات بیشتر از آمریکا بود؛ اقدامی که با هدف افزایش قدرت چانهزنی این کشور بر سر تعرفههای دولت ترامپ در قبال صادرات اندونزی در دستور کار قرار گرفت.
اندونزی و چین در سالهای اخیر بارها بر سر جزایر ناتونا اختلافنظر داشتهاند.
در مارس ۲۰۱۶، یکی از شناورهای نیروی دریایی اندونزی متعاقب شناسایی یک کشتی ماهیگیری چینی در منطقه انحصاری اقتصادی ناتونا بهسوی آن آتش گشود و خدمه کشتی را بازداشت کرد.
در سپتامبر ۲۰۲۰، گشت دریایی اندونزی با یک کشتی گارد ساحلی چین روبهرو شد و کشتی چینی را مجبور به عقبنشینی کرد.
در اکتبر ۲۰۲۴، شناور گارد ساحلی چین یک کشتی اکتشافی اندونزیایی را که تحت اجاره شرکت دولتی نفتی پرتامینا بود، بهمدت دوازده روز در میدان گازی ناتونا دی-آلفا زیر نظر گرفت. امنیت دریایی اندونزی این شناور چینی را دو مرتبه از آبهای خود بیرون کرد.
تحلیلگران در مارس ۲۰۲۶ از افزایش نفوذ ناوگان ماهیگیری چین در این منطقه خبر دادند که با حمایت شبهنظامیان دریایی و نیروهای گارد ساحلی این کشور انجام میگیرد. چین از اندونزی خواسته بود به عملیات حفاری و رزمایشهای خود در آبهای ناتونا پایان دهد.
چند روز بعد از نشست ترامپ و شی جینپینگ، که در مه ۲۰۲۶ اتفاق افتاد، شماری از رسانههای جریان اصلی مدعی شدند دولت ترامپ تصمیم گرفته حمایت کمتری از تایوان داشته باشد. با اینحال، آمار و ارقام چیز دیگری میگویند.
واشینگتن در نوامبر ۲۰۲۵ از تصویب یک بسته نظامی ۱٫۳ میلیارد دلاری خبر داد که شامل فروش سامانههای پدافند هوایی میانبرد و قطعات جنگندههای اف-۱۶ میشد. دولت آمریکا یک ماه بعد طرح بسته ۱۱٫۱ میلیارد دلاری اعم از سامانههای موشکی هیمارس، موشکهای اتکمز، توپخانه و مهمات هدایتشونده را به کنگره ارائه کرد که سنگینترین قرارداد فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان بهشمار میرود.
ارزش ایندو بسته نظامی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲.۴ میلیارد دلار بود؛ رقمی که از کل قراردادهای تسلیحاتی مصوب دولت بایدن (۸.۴ میلیارد دلار) بیشتر است.
بازتاب منفی این موضوع در رسانهها به تأخیر دولت در اعلام این خبر مربوط میشد. اعلام خبر مربوط به بسته ۱۴ میلیارد دلاری دولت تا اوایل سال ۲۰۲۶ و روزهای منتهی به دیدار ترامپ و شی در پکن به تعویق افتاد. تحولات سیاسی تایوان هم در این مورد بیتأثیر نبودند.
مجلس تایوان که در اختیار مخالفان دولت بود، ماهها از تصویب بودجه ویژه دفاعی ۴۰ میلیارد دلاری پیشنهادی لای چینگ-ته، رئیسجمهور تایوان، ممانعت کرد؛ بودجهای که برای تأمین هزینه تسلیحات مندرج در متن توافق لازم بود. سنگاندازی مجلس در روز ۸ مه خاتمه یافت و نمایندگان از تصویب یک بودجه ۲۴.۹ میلیارد دلاری خبر دادند که کمتر از رقم پیشنهادی رئیسجمهور بود.
با اینحال، دولت تایوان همواره تأکید داشته که سیاست آمریکا تغییری نکرده است. مقامات تایوانی اعلام کردهاند که واشینگتن در نامهای رسمی خبر داده که برای تأیید مرحله بعدی فروش تسلیحات آمادگی دارد. وزارت دفاع تایوان در مارس گذشته اعلام کرد که روند ارزیابیهای داخلی آمریکا طبق برنامه پیش میرود.
رسانهها میگویند ترامپ درحال فاصله گرفتن از متحدان آسیایی خود است، اما واقعیت چیز دیگری میگوید. کشورهای دموکراتیک آسیا سرعت توسعه برنامههای نظامی خود را افزایش دادهاند و واشینگتن هم دامنه تعهدات دوجانبه خود را در کل منطقه گسترش داده است. آمریکا و متحدان این کشور سعی دارند توان دفاعی منطقه را برای ایجاد بازدارندگی در قبال اقدامات تهاجمی حزب کمونیست چین تقویت کنند.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
دکتر آنتونیو گراسفو تحلیلگر اقتصادی چین است که بیش از ۲۰ سال در آسیا زندگی کرده است. آقای گراسفو فارغالتحصیل دانشگاه ورزش شانگهای است، دارای مدرک امبیای از دانشگاه شانگهای جیائوتنگ است و در دانشگاه نظامی آمریکا در رشته دفاع ملی تحصیل کرده است.
