کنگره فرمایشی حزب کمونیست چین در ماه جاری بهطور بیسروصدا اعتبار نمایندگی چند نفر از اعضای خود را لغو کرد؛ اما از اقدام علیه دو چهره ارشد نظامی که پیشتر سقوط سیاسی آنها بهطور علنی اعلام شده بود، خودداری کرد. این چشمپوشی، پرسشهایی را درباره وجود مقاومتهای درونی در برابر اقتدار شی جینپینگ، رهبر چین، بر نیروهای مسلح برانگیخته است.
در تاریخ ۴ فوریه (۱۵ بهمن)، خبرگزاری دولتی شینهوا اعلام کرد که اعتبار نمایندگی سه عضو کنگره ملی خلق چین که همگی از بخش صنایع دفاعی این کشور بودند، لغو شده است.
با این حال، کنگره ملی خلق به وضعیت ژانگ یوشیا و لیو ژنلی، دو مقام عالیرتبه نظامی که آغاز تحقیقات درباره آنها در ۲۴ ژانویه بهطور رسمی اعلام شده بود، نپرداخت. بر اساس سوابق عمومی، این دو نفر همچنان کرسیهای خود را بهعنوان نمایندگان کنگره ملی خلق در هیئت نظامی و نیروهای مسلح حفظ کردهاند.
این تصمیم، یا بهعبارت دیگر نبود تصمیم، برخلاف انتظار رایج بود که کنگره فرمایشی چین بهسرعت روند حذف سیاسی آنها را رسمی کند؛ رویهای که در تصفیههای پیشین معمول بوده است.
سه نمایندهای که اعتبارشان لغو شد، ژو شینمین، لوو چی و لیو تسانگلی، همگی سابقهای طولانی در مجتمع صنایع نظامی چین دارند.
ژو پیشتر رئیس هیئتمدیره و دبیر حزب کمونیست چین در شرکت صنایع هوانوردی چین بوده است. لوو عضو آکادمی مهندسی چین و مهندس ارشد پیشین شرکت ملی هستهای چین است. لیو، عضو آکادمی علوم چین، زمانی ریاست آکادمی فیزیک مهندسی چین، مهمترین نهاد تحقیقاتی تسلیحات هستهای این کشور، را بر عهده داشت.
با وجود ارتباط نزدیک این افراد با فناوریهای حساس دفاعی، هیچیک از آنها در مرکز ساختار فرماندهی ارتش آزادیبخش خلق قرار نداشتند؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران نشاندهنده رویکردی گزینشی است که از هدف قرار دادن حساسترین چهرههای سیاسی پرهیز میکند.
طرح لغو کرسی ژنرالها مسدود شد
یک منبع آگاه درون حزب کمونیست چین که بهدلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی با نام مستعار «جین ژه» با اپکتایمز گفتوگو کرده است، گفته است که ارتش پیشنهادی را برای لغو اعتبار نمایندگی ژانگ یوشیا و لیو ژنلی به کنگره ملی خلق ارائه کرده و خواستار تأیید رسمی این اقدام از سوی کنگره شده بود.
به گفته جین، اگر چنین پیشنهادی اساساً مطرح نشده بود، دلیلی برای برگزاری نشست ویژه کمیته دائمی کنگره ملی خلق وجود نداشت؛ چراکه این نهاد قرار است اواخر همین ماه نشست عادی خود را برگزار کند.
جین افزود که تصویب نشدن این پیشنهاد نشاندهنده اختلال در هماهنگی در سطوح بالای سلسلهمراتب سیاسی حزب کمونیست چین است و ممکن است از بروز تنش میان شی جینپینگ و ژائو لهجی، که نظارت بر کنگره ملی خلق را بر عهده دارد، حکایت کند.
در صورت صحت این ارزیابی، این رویداد نمونهای نادر خواهد بود که در آن کنگره ملی خلق در یک پرونده حساس مربوط به انتصابات و برکناریها، همسو با دستور کار سیاسی شی جینپینگ عمل نکرده است.
هوانگ تیان، پژوهشگر حقوق اساسی در سرزمین اصلی چین که او نیز بهدلیل نگرانیهای امنیتی با نام مستعار صحبت کرده است، به اپکتایمز گفت که هرچند کمیته دائمی کنگره ملی خلق اختیار گستردهای در رسیدگی به صلاحیت نمایندگان دارد؛ اما الگویی که در این پرونده دیده میشود، از نظر سیاسی غیرمعمول است.
او گفت: «از نظر شکلی، لغو گزینشی اعتبار برخی نمایندگان نقض رویه محسوب نمیشود؛ اما از نظر ماهوی، رسیدگی به چهرههای حاشیهای و پرهیز عامدانه از هدفهای اصلی، با شیوه معمول این نظام همخوانی ندارد.»
به گفته هوانگ، در کارزارهای پیشین مبارزه با فساد و تصفیههای نظامی، پس از آنکه تحقیقات رسمی درباره ژنرالهای ارشد آغاز میشد، لغو وضعیت نمایندگی آنها در کنگره ملی خلق معمولاً صرفاً یک تشریفات اداری بود.
آنچه این پرونده را متمایز میکند، به گفته او، این است که کمیته دائمی کنگره ملی خلق اندکی پس از اعلام آغاز تحقیقات درباره ژانگ و لیو تشکیل جلسه داد؛ اما تصمیم گرفت اساساً به پرونده آنها رسیدگی نکند.
او افزود: «اگر رهبری به این جمعبندی برسد که هنوز برای تصمیمگیری زود است، معمولاً موضوع اصلاً وارد دستور کار جلسه نمیشود. سابقه چندانی وجود ندارد که جلسهای تشکیل شود و سپس مهمترین چهرهها عمداً نادیده گرفته شوند.»
یک پژوهشگر دیگر مستقر در چین که تنها با نام خانوادگی «هه» و بهدلیل ترس از پیامدهای احتمالی معرفی شده است نیز به اپکتایمز گفت که این انفعال کنگره ملی خلق حامل یک پیام سیاسی است.
او گفت: «این موضوع نشان میدهد که هنوز در میان رهبران عالیرتبه درباره مسائل کلیدی مربوط به اقتدار نظامی و کنترل نهادی اجماع شکل نگرفته است.»
به گفته هه، بلاتکلیفی وضعیت ژانگ و لیو کمتر نشانهای از استقلالطلبی ناگهانی کنگره ملی خلق است و بیشتر بیانگر آن است که تلاشهای شی جینپینگ برای تحکیم قدرت در درون کمیسیون مرکزی نظامی با موانعی روبهرو شده است.
سکوت در کمیسیون مرکزی نظامی
از ۲۴ ژانویه به اینسو، نشانههای وضعیت غیرعادی فراتر از کنگره ملی خلق گسترش یافته است. کانالهای رسمی چین هیچ گزارشی از برگزاری نشستهای کمیسیون مرکزی نظامی، فعالیتهای جمعی یا تعاملات سطحبالای نظامی منتشر نکردهاند. وبسایت روزنامه ارتش آزادیبخش خلق نیز درباره فعالیتهای معمول کمیسیون مرکزی نظامی در سکوت باقی مانده است.
در ۶ فوریه، روزنامه مردم، ارگان تبلیغاتی حزب کمونیست چین، مطلبی با عنوان «همیشه در اندیشه رفاه سربازان؛ دغدغه عمیق شی جینپینگ» منتشر کرد. این مطلب با تکیه بر روایتهای احساسی و گذشتهنگر از بازدیدهای پیشین شی از یگانها و ابراز توجه او به سربازان ردهپایین نوشته شده بود؛ اما هیچ اطلاعاتی درباره تصمیمگیریهای جاری نظامی یا فعالیتهای فرماندهی ارائه نکرد.
این تضاد، واقعیت مبهم و غیرشفاف حاکمیت نظامی حزب کمونیست چین را برجسته میکند.
تا این لحظه، هیچ رأی یا تصمیم رسمی درباره وضعیت ژانگ و لیو اعلام نشده است. وضعیت عملیاتی کمیسیون مرکزی نظامی و مسیر اقتدار شی جینپینگ در درون این نهاد همچنان نامشخص باقی مانده است.
