بازرسان مجلس نمایندگان آمریکا میگویند تامینکنندگان تجهیزات دفاعی این کشور از طریق همکاری با شرکتهای مرتبط با ارتش خلق چین، به توسعه توانمندیهای هوافضای این کشور کمک کردهاند.
براساس گزارشی که روز ۱۹ نوامبر (۲۸ آبان) از سوی یکی از کمیتههای مجلس نمایندگان آمریکا منتشر شد، شرکتهای بزرگ هوافضای آمریکا فناوری و دانش فنی خود را به شرکتهای چینی مرتبط با ارتش این کشور منتقل کردهاند؛ این کار در بسیاری از موارد با مجوز دولت آمریکا انجام شده و به توسعه توانمندیهایی کمک کرده است که میتوانند قدرت نیروهای مسلح چین را افزایش دهند. این گزارش خواستار مقابله جدیتر با چنین اقداماتی شده است.
این گزارش ۶۵ صفحهای که از سوی جان مولنار، نماینده جمهوریخواه ایالت میشیگان و رئیس کمیته ویژه مجلس نمایندگان آمریکا در امور چین منتشر شده، از شرکتهای هانیول ایرواسپیس، جیای ایرواسپیس و کالینز ایرواسپیس بهعنوان تامینکنندگان بزرگ تجهیزات دفاعی آمریکا نام برده است که با شرکتهای چینی مرتبط با توسعه هواپیماهای نظامی همکاری داشتهاند.
این کمیته دریافت که مقامهای آمریکایی حتی پس از آنکه واشنگتن برخی از شرکای چینی این شرکتها را بهعنوان مصرفکنندگان نهایی نظامی شناسایی کرد، همچنان مجوز صادرات فناوریهای حساس را صادر میکردند.
مولنار در بیانیهای گفت: «شرکتهای آمریکایی و اروپایی فناوریهایی را به چین منتقل کردهاند که ممکن است علیه زنان و مردان شجاع ما در نیروهای مسلح استفاده شوند.»
این تحقیقات بر راهبرد «ادغام نظامی و غیرنظامی» حزب کمونیست چین متمرکز است؛ راهبردی که هدف آن فراهم کردن امکان استفاده ارتش آزادیبخش خلق چین از فناوریهای غیرنظامی، دانش فنی تولید و دستاوردهای پژوهشی است.
به گفته این کمیته، شرکتهای چینی از طریق همکاریهای تجاری که اغلب کاملا قانونی بودهاند، به توانمندیهای پیشرفته دست یافتهاند.
فناوری آمریکایی در اختیار سازندگان جنگندههای چینی
یکی از نمونههای مطرحشده در این گزارش به شرکت هانیول ایرواسپیس مربوط میشود که فناوریهای آن در هواپیماهای نظامی آمریکا، از جمله جنگندههای اف-۲۲ و اف-۳۵، استفاده میشود.
هانیول در سال ۲۰۱۳ با یکی از موسسات وابسته به شرکت صنایع هوانوردی چین، موسوم به آویک، یک سرمایهگذاری مشترک برای توسعه سامانههای کنترل پرواز هواپیمای مسافربری سی-۹۱۹ چین راهاندازی کرد.
آویک یک مجموعه دولتی است که در ساخت بسیاری از هواپیماهای جنگی چین نقش دارد.
شریک چینی هانیول که با نام موسسه ۶۱۸ شناخته میشود، در توسعه فناوری کنترل پرواز جنگندههای چینی، از جمله جی-۱۰، جی-۱۱، جی-۱۵ و جی-۱۶ نیز فعالیت دارد.
آمریکا در سال ۲۰۲۰ این موسسه را در فهرست مصرفکنندگان نهایی نظامی قرار داد.
این شریک چینی به بازرسان کنگره اعلام کرد که این سرمایهگذاری مشترک عمدتا در حوزه امور تدارکاتی فعالیت داشته و در زمینه مهندسی محصولات جدید کاری انجام نداده است.
با این حال، قراردادهایی که کمیته به دست آورده است، از توافقی گستردهتر حکایت دارند که براساس آن، شرکت مشترک حق استفاده از برخی فناوریهای هانیول را برای توسعه، آزمایش و تولید سامانههای کنترل پرواز در اختیار داشته است.
بازرسان همچنین دریافتند که کارکنان این شرکت مشترک در چین سازوکاری مرتبط با تحویل بسته توسط پهپاد طراحی کرده و آن را به ثبت اختراع رساندهاند.
شریک چینی هانیول اعلام کرد که فناوری مربوط به پهپادها از آن زمان به بعد از سایر فعالیتهای شرکت جدا و دسترسی به آن محدود شده است و این شرکت دیگر هیچ فعالیت مرتبط با پهپاد در چین ندارد.
این شرکت همچنین تاکید کرد که شرکای چینی آن امکان دسترسی به کدهای منبع حساس هانیول را نداشتهاند.
هانیول ایرواسپیس در بیانیهای که روز ۱۹ نوامبر در اختیار اپک تایمز قرار داد، اعلام کرد که همکاریهای تجاری بررسیشده در گزارش، همگی دارای مجوز بوده و به تایید دولت آمریکا رسیدهاند.
این شرکت اعلام کرد: «هانیول ایرواسپیس همواره از تمامی قوانین و رویههای صادراتی آمریکا پیروی کرده و به این کار ادامه خواهد داد؛ موضوعی که در گزارش نیز به آن اذعان شده است.»
هانیول افزود: «هانیول ایرواسپیس با شفافیت کامل با کمیته ویژه همکاری کرد و نشان داد که در حفاظت از فناوریهای خود تا چه اندازه دقت و حساسیت به خرج میدهد.»
ارتباطات نظامی شریک چینی شرکت جیای
شرکت جیای ایرواسپیس که موتورهای تولیدی آن در جنگندهها و بمبافکنهای آمریکایی استفاده میشود، همکاری جداگانهای را با یکی از شرکتهای تابعه آویک برای توسعه سامانههای الکترونیکی هواپیماهای تجاری چین آغاز کرده بود.
جیای فناوری مورد استفاده برای مدیریت چندین سامانه هواپیما از طریق رایانههای مشترک را در اختیار این همکاری قرار داد؛ فناوری مهمی که یکی از اجزای اساسی صنعت هوانوردی مدرن به شمار میرود.
تحقیقات نشان داد که شریک چینی این شرکت ارتباط نزدیکی با موسسه ۶۱۵ آویک داشته است؛ موسسهای که سامانههای الکترونیکی هواپیماهای نظامی چین، از جمله جنگنده رادارگریز جی-۲۰ را توسعه میدهد.
براساس گزارش رسانههای چینی که کمیته به آنها استناد کرده است، هنگامی که پروژه هواپیمای سی-۹۱۹ در سال ۲۰۲۰ با مشکلاتی روبهرو شد، این موسسه تعدادی از کارکنان برنامههای هواپیماهای نظامی را برای کمک به حل مشکلات فنی هواپیمای مسافربری به این پروژه منتقل کرد.
دو مجوز صادراتی که در سال ۲۰۲۳ از سوی وزارت بازرگانی آمریکا صادر شد، به جیای اجازه داد به عرضه سختافزار، نرمافزار و فناوریهای هواپیمایی مشمول کنترل صادرات به شرکت مشترک ادامه دهد.
جیای تاکید کرد که هدف از این همکاری، توسعه هواپیماهای غیرنظامی بوده و تدابیر حفاظتی برای جلوگیری از کاربرد نظامی فناوریهای این شرکت در نظر گرفته شده است.
با این حال، این شرکت باوجود درخواستهای مکرر بازرسان کنگره، نسخه اصلی توافقنامه حاکم بر سرمایهگذاری مشترک را در اختیار کمیته قرار نداد.
کمیته ویژه مجلس نمایندگان آمریکا در امور چین اعلام کرد که بدون دسترسی به این سند، نمیتواند شرایط اولیه همکاری یا تدابیر حفاظتی آن را بهطور کامل ارزیابی کند.
شرکت جیای ایرواسپیس تا زمان انتشار گزارش، به درخواستهای اپک تایمز برای اظهارنظر پاسخ نداد.
محدودیتهای آمریکا نتوانست به همکاریها پایان دهد
کالینز ایرواسپیس، یکی دیگر از تامینکنندگان بزرگ تجهیزات دفاعی آمریکا، به همکاریهای خود با سازمانهای چینی فعال در حوزه رادار، ناوبری و ارتباطات ادامه داده بود.
یکی از شرکای این شرکت، موسسه تحقیقات فناوری الکترونیک لیهوا وابسته به آویک بود که پیشتر در توسعه سامانههای راداری هواپیماهای جنگی چین فعالیت داشت.
آمریکا در سال ۲۰۲۰ این موسسه را در فهرست مصرفکنندگان نهایی نظامی قرار داد. با این حال، کالینز پس از آن مجوزهایی از دولت آمریکا دریافت کرد تا بتواند به فعالیتهای مرتبط با پشتیبانی از هواپیمای مسافربری سی-۹۱۹ چین ادامه دهد.
بازرسان همچنین ساختار مالی دو سرمایهگذاری مشترک مرتبط با کالینز را بررسی کردند.
در این دو همکاری، شرکای چینی ۹۹ درصد سرمایه ثبتشده را تأمین کرده بودند، در حالی که سهم طرف آمریکایی تنها یک درصد بود. با وجود این اختلاف چشمگیر، سود میان طرفین بهطور مساوی تقسیم میشد.
در گزارش آمده است که این ترتیبات نشان میدهد شرکای چینی برای فناوری و دانش فنی ارائهشده از سوی طرف آمریکایی ارزش قابلتوجهی قائل بودهاند.
کالینز به کمیته اعلام کرد که فعالیتهای این شرکت صرفاً به سامانههای مجاز هواپیماهای تجاری محدود بوده و هیچ اطلاعات حساسی در اختیار سازمانهای نظامی چینی مستقر در نزدیکی محل فعالیت شرکت قرار نگرفته است.
شرکت آرتیایکس، شرکت مادر کالینز ایرواسپیس، در بیانیهای به اپک تایمز اعلام کرد: «ما از تلاشهای کمیته برای اطمینان از حفظ جایگاه آمریکا بهعنوان پیشرو صنعت هوانوردی تجاری جهان و در عین حال حفاظت از حساسترین فناوریهای کشور قدردانی میکنیم.»
این شرکت افزود: «همانطور که در گزارش نیز به آن اشاره شده است، ما تاکنون از قوانین و مقررات مرتبط آمریکا پیروی کردهایم و این روند را ادامه خواهیم داد.»
کمیته ویژه مجلس نمایندگان آمریکا در امور چین اعلام کرد که به دلیل استقرار فعالیتهای این شرکتها در چین، نتوانسته است برخی از تدابیر حفاظتی ادعاشده از سوی آنها را بهطور مستقل راستیآزمایی کند.
در این تحقیقات همچنین به توافقهای پیشین مربوط به اجرای مقررات کنترل صادرات و رسیدگی به تخلفات سه شرکت هوافضای آمریکایی اشاره شده است.
با این حال، کمیته به این نتیجه نرسید که مجوزهای صادراتی مربوط به هواپیماهای تجاری که در این تحقیق بررسی شدهاند، بهطور غیرقانونی دریافت شدهاند.
در عوض، بازرسان این پرسش را مطرح کردند که چرا مقامهای آمریکایی همچنان اجازه همکاریهای حساس در حوزه هوافضا را با سازمانهای چینی مرتبط با ارتش صادر میکنند.
این کمیته دریافت که محدودیتهای اعمالشده در بسیاری از موارد، به جای پایان دادن به همکاریها، صرفا نوع مجوزهای موردنیاز برای ادامه فعالیت تجاری را تغییر دادهاند.
درخواست کنگره برای تشدید محدودیتها
جان مولنار از کنگره و نهادهای فدرال آمریکا خواست خلأهای قانونی و نظارتی را که امکان انتقال فناوری هوافضای آمریکا به شرکتهای چینی مرتبط با ارتش را از طریق سرمایهگذاریهای تجاری مشترک فراهم کردهاند، برطرف کنند.
کمیته ویژه مجلس نمایندگان آمریکا در امور چین از طرح پیشنهادی «قانون شفافیت هوافضا» که روز ۱۷ نوامبر ارائه شد، حمایت کرد.
براساس این طرح، برخی از پیمانکاران وزارت دفاع آمریکا موظف خواهند شد روابط خود با شرکتهای نظامی چینی را که از سوی دولت آمریکا شناسایی شدهاند، افشا کنند.
این کمیته همچنین توصیه کرد که محدودیتهای سرمایهگذاری خارجی شرکتهای آمریکایی در چین به بخش هوافضای این کشور نیز گسترش یابد و مقررات صادرات فناوریهایی که شرکتهای نظامی چین ممکن است به آنها دسترسی پیدا کنند، سختگیرانهتر شود.
در این تحقیقات همچنین از شرکتهای هوافضای اروپایی، از جمله ایرباس، سافران و داسو سیستمز، به دلیل ادامه همکاریهای گسترده با شرکتهای مرتبط با بخش دفاعی چین انتقاد شده است.
کمیته یادشده هشدار داد که اعمال محدودیتهای یکجانبه از سوی آمریکا ممکن است باعث شود رقبای اروپایی جای تأمینکنندگان آمریکایی را بگیرند، بدون آنکه دسترسی چین به فناوریهای پیشرفته هوافضا قطع شود.
مولنار از متحدان آمریکا خواست محدودیتهای مشابهی را اعمال کنند.
او گفت: «آمریکا و متحدانش باید کنترل صادرات را تقویت و محدودیتهای سرمایهگذاری در بخش هوافضا را تشدید کنند تا از انتقال فناوریهای حیاتی که به قدرتمندتر شدن مهمترین رقیب ما کمک میکنند، جلوگیری شود.»

















