براساس طب سنتی چینی، ریهها کنترل تنفس و احساسات را برعهده دارند. از اینرو، اندوه مفرط به ریهها لطمه وارد میکند.
دکتر لیو دونگمی، متخصص باتجربه طب سنتی چینی که تحصیلات خود را در دانشگاه توکیو به پایان رسانده است، در دوره کارآموزی دانشجویان خود به پرونده مرد بیمار ۶۸ سالهای اشاره کرد که به دلیل نفستنگی ناگهانی و احساس فشار در ناحیه قفسه سینه بستری شده بود.
او با تشخیص «دیسترس حاد تنفسی با منشأ نامعلوم» و سطح اکسیژن خون ۹۲ درصد بستری شد. لیو به اپک تایمز گفت که در تصاویر اشعه ایکس در کمال تعجب هیچ نشانهای دال بر عفونت ریه دیده نمیشد.
لیو پس از مشاوره متوجه شد که بیمار یک ماه پیش همسرش را از دست داده و از آن زمان تاکنون غرقِ اندوه بوده است. بیمار سه روز پیش از بستری دچار مشکل تنفسی شدید شد که با ناتوانی در بازدم و احساس سنگینی در ناحیه قفسه سینه همراه بود و احساس خفگی میکرد.
لیو به دانشجویانش توصیه کرد که غم و اندوه براساس طب سنتی چینی به ریهها آسیب میزند. نقش ریهها در طب سنتی چینی فراتر از نفسکشیدن است.
دم و بازدم
براساس طب سنتی چینی، ریهها باعث به جریان افتادن انرژی حیاتی (چی) و بخار آب میشوند که با بینی سروکار دارد؛ عضوی که تنفس و منافذ عرق را کنترل میکند که بهنوبهخود فرایند تعریق را تنظیم میکند.
براساس کتاب باستانی «اصول طب داخلی امپراتور زرد» (هوانگدی نیجینگ)، ریهها کنترل انرژی حیاتی بدن را برعهده دارند.
اگر سطح انرژی حیاتی ریهها بالا باشد، انرژی «محافظتی» (چی دفاعی) در کل بدن توزیع شده و پوست و منافذ آن از ورود عوامل بیماریزای خارجی جلوگیری میکنند. پوست در قلمرو ریه بهعنوان نخستین سپر دفاعی بدن در برابر تهدیدات خارجی شناخته میشود.
ریههای سالم از دستگاه ایمنی پشتیبانی میکنند و به مقابله با سرماخوردگی و بهبودی سریعتر کمک میکنند، اما ریههای ضعیف شما را در معرض آسیب قرار میدهند.
طب نوین ریهها را جایگاه اصلی بیماریهای مرتبط با سیستم ایمنی از جمله آسم، رینیت آلرژیک و بیماری مزمن انسدادی ریه میداند. از این گذشته، عفونتهای ریوی مانند ذاتالریه یا کووید-۱۹ بهسرعت باعث درگیرشدن سیستم ایمنی بدن میشوند.
ریهها با به جریان انداختن و توزیع مایعات بدن بهویژه از طریق پوست و منافذ آن به گردش بخار آب کمک میکنند.
اگر جریان انرژی حیاتی مسدود شود، بیمار درگیر غم و افسردگی خواهد شد.
عنصر محافظ
براساس نظریه پنج عنصر طب سنتی چینی، ریهها با عنصر فلز ارتباط دارند و با احساس اندوه، فصل پاییز، تندی و رنگ سفید گره خوردهاند.
«فلز» در فرهنگ سنتی چین با فلزی که امروزه میشناسیم تفاوت دارد، اما شباهتهایی هم بین آنها وجود دارد. فلز در طب سنتی با پاکسازی و رفع ناخالصیها ارتباط دارد. ریهها همانند دستگاه ایمنی خوب و بد را از هم تشخیص میدهند و بدن را با زدودن ناپاکیها و مواد زائد پاکسازی میکنند.
فردی که ریههای سالم دارد، میتواند خودش را به شکل طبیعی از احساسات منفی برهاند. اما وقتی شدت اندوه بالا باشد، عملکرد ریهها مختل میشود.
در این سازوکار پویا هر عنصر بر عنصر دیگر اثر میگذارد. قلب، که با عنصر آتش و احساس شادی ارتباط دارد، میتواند فلز را ذوب کند که نام آن با ریهها گره خورده است؛ امری که از تأثیر متقابل این اندامها بر یکدیگر حکایت دارد.
بیمار لیو به واسطه دیدار با خانواده و دیدن نوههای بازیگوش خود بهبود یافت.
دو هفته گذشت و لیو متوجه شد که بیمار کاملاً بهبود یافته و آماده ترخیص از بیمارستان است.
چگونه سلامت ریهها را ارزیابی کنیم
ریهها با پاییز ارتباط دارند؛ فصلی که نام آن با خشکی گره خورده که ریهها به آن حساسیت دارند. ریهها رطوبت را ترجیح میدهند و خشکی به راحتی به آنها آسیب میزند.
خشکی دهان، زبان ترکخورده و پوستهپوستهشدن پوست از نشانههای رایج پاییز هستند و بهرغم نوشیدن آب کافی و استفاده از محصولات مراقبت از پوست ادامه پیدا میکنند. تارهای مو ممکن است خشک، شکننده یا نازک شوند. اینها علائم سنتی تأثیر خشکی بر ریهها هستند. اگر ریهها ضعیف باشند، علائم محسوستر خواهند بود.
از این گذشته، بیماریهای تنفسی و پوستی مانند آلرژی، آسم، رینیت و اگزما در فصل پاییز شدت بیشتری دارند.
چگونه ریهها را تغذیه کنیم
از آنجا که ریهها در هوای مرطوب عملکرد بهتری دارند و خشکی به راحتی به آنها لطمه میزند، لازم است که رژیم غذایی خود را در فصل پاییز تنظیم کنیم. غذاهایی که به بازسازی مایعات بدن کمک میکنند- بهویژه غذاهایی که بافت نرم، مرطوب یا ژلاتینی دارند- سودمند هستند.
ریهها با رنگ سفید ارتباط دارند. جالب اینجاست که بسیاری از غذاهای سفیدرنگ مرطوبکننده هستند و به مقابله با خشکی کمک میکنند. برای تغذیه ریهها باید از ترب سفید، گلابی برفی، یَم چینی، ریشه نیلوفر، بذر نیلوفر و قارچ سفید استفاده کنید که بیشتر در غذاهای آسیایی مورد استفاده قرار میگرد.
دکتر لی یینگدا، از درمانگاه طب سنتی سیهانگ در تایوان، در بررسی راهکارهای تقویت ایمنی تنفسی به استفاده از ترکیب کلاسیک «پودر یشم» (یو پینگ فنگ سان) اشاره کرده است.
این ترکیب که همانند یک «سپر» از بدن در برابر عوامل بیماریزای مرتبط با باد محافظت میکند، از سه گیاه اصلی ریشه آستراگالوس (هوآنگ چی)، ریزوم آترکتیلودس (بای ژو) و ریشه ساپوشنیکویا (فنگ فنگ) تهیه میشود که انرژی حیاتی بدن را تقویت و توان دفاعی را دوچندان میکند. این ترکیب معمولاً به افرادی توصیه میشود که مزاج ضعیفی دارند، دائماً سرما میخورند یا دچار حساسیت میشوند.
براساس طب سنتی چینی، ریشه آستراگالوس به واسطه بازسازی انرژی حیاتی و تقویت خون شناخته میشود. تحقیقات نوین از تأثیر ریشه این گیاه بر سلامت ریهها پرده برداشتهاند. بررسی موشهای آزمایشگاهی نشان داده که پلیساکاریدهای آستراگالوس نقش مؤثری در بهبود فیبروز ریه دارند؛ عارضهای که باعث میشود ریهها بهتدریج دچار زخم شوند.
مواد لازم:
- ۶ گرم ریشه آستراگالوس
- ۶ گرم ریزوم آترکتیلودس
- ۳ گرم ریشه ساپوشنیکویا
این مواد را میتوانید از عطاریها یا فروشگاههای چینی تهیه کنید.
طرز تهیه:
هرسه گیاه را آسیاب کرده و با ۲۰۰ میلیلیتر آب گرم مخلوط کنید.
به گفته لی، این روش آمادهسازی به دلیل اثرات سبک و ملایمی که دارد برای حفظ سلامت روزانه مناسب است. او افزود که روش سنتی جوشاندن که در آن باید گیاهان خام را به مدت طولانی بجوشانید، اثرات درمانی قویتر و سریعتری دارد. از جوشانده معمولاً در دوزهای سنگین و برای درمان بالینی استفاده میشود. گفتنی است که مصرف جوشانده باید زیر نظر متخصص طب سنتی چینی انجام بگیرد.
اگر سرماخوردگی شدید دارید، از پودر یشم بپرهیزید. زمانی که بدن با عوامل بیماریزای خارجی میجنگد، مصرف گیاهان تقویتکننده انرژی حیاتی ممکن است با تقویت عامل مهاجم به شکل ناخواسته به تشدید مشکل دامن بزند.
کنترل عواطف هم از سلامت ریهها پشتیبانی میکند. طب سنتی چینی تأکید دارد که «خندیدن به سود ریهها تمام میشود.» عمل خندیدن عضلات قفسه سینه را منبسط میکند، دندهها را باز کرده و ظرفیت ریهها را افزایش میدهد. خندیدن بهطور طبیعی باعث تنفس عمیق میشود که به پاکسازی مجرای هوا و تنفس بهتر کمک میکند.
