شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، متشکل از ۳۵ کشور عضو، برای نخستینبار طی دو دهه گذشته با تصویب قطعنامهای اعلام کرد که جمهوری اسلامی تعهدات خود در چارچوب معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای (اِنپیتی) را نقض کرده است.
براساس گزارش منابع خبری، قطعنامه شورای حکام آژانس علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی در روز پنجشنبه ۱۲ ژوئن (۲۲ خرداد) تصویب شد.
رویترز گزارش داده است که تصویب این قطعنامه میتواند زمینه را برای ارجاع پرونده جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل فراهم کند.
به گفته دیپلماتهای حاضر در نشست غیرعلنی شورای حکام، این قطعنامه که از سوی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشنهاد شده بود، با رأی مثبت ۱۹ کشور به تصویب رسید؛ ۱۱ کشور رأی ممتنع دادند و ۳ کشور شامل روسیه، چین و بورکینافاسو با آن مخالفت کردند.
رویترز افزوده است صدور این قطعنامه در شرایطی تصویب شد که تنشها در منطقه بهشدت افزایش یافته و ایالات متحده کارکنان خود را از برخی مناطق خاورمیانه خارج کرده است.
دونالد ترامپ نیز هشدار داده است که خاورمیانه ممکن است وارد مرحلهای خطرناک شود و تأکید کرده است که واشینگتن اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست یابد.
در متن قطعنامه یادشده که نسخهای از آن بهدست رویترز رسیده آمده است که جمهوری اسلامی بهدلیل ارائه نکردن اطلاعات کامل و بهموقع در مورد مواد و فعالیتهای هستهای اعلامنشده، به تعهداتش در قالب توافق پادمانی با آژانس پایبند نبوده و این موضوع نقض آشکار تعهدات به شمار میرود.
در بخشی از متن قطعنامه آمده است: شورای حکام نتیجه میگیرد که قصورهای متعدد جمهوری اسلامی از سال ۲۰۱۹ در همکاری کامل و بهموقع با آژانس درباره مواد هستهای و فعالیتهای اعلامنشده در چندین مکان اعلامنشده، نقض تعهدات این کشور تحت توافق پادمان با آژانس محسوب میشود.
براساس گزارش رویترز، یکی از محورهای اصلی اختلاف، ناتوانی یا امتناع جمهوری اسلامی از ارائه توضیحات قابلقبول در مورد منشأ ذرات اورانیومی است که آژانس در سایتهایی کشف کرد که پیشتر از سوی تهران اعلام نشده بودند.
در گزارش جامع آژانس که در ۳۱ مه (۱۱ خرداد) به کشورهای عضو ارائه شد، آمده است که سه مورد از چهار مکان یادشده، بخشی از یک برنامه سازمانیافته ولی اعلامنشده هستهای بودهاند که تا اوایل دهه ۲۰۰۰ در ایران فعال بود و برخی از آن فعالیتها از مواد هستهای اعلامنشده استفاده کردهاند.
سرویسهای اطلاعاتی آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی مدتهاست معتقدند که جمهوری اسلامی تا سال ۲۰۰۳ یک برنامه مخفیانه و هماهنگ برای ساخت سلاح هستهای داشته، هرچند که برخی آزمایشها تا چند سال پس از آن نیز ادامه یافته است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، این هفته گفت یافتههای گزارش اخیر تا حد زیادی با ارزیابیهای این سرویسهای اطلاعاتی همخوانی دارد.
با این حال، جمهوری اسلامی همواره هرگونه تلاش برای دستیابی به تسلیحات هستهای را رد کرده است.
گرچه در این قطعنامه به احتمال ارجاع پرونده جمهوری اسلامی به شورای امنیت اشاره شده، اما دیپلماتها تأکید کردهاند که برای انجام این کار به قطعنامه دومی نیاز است؛ همانگونه که در سپتامبر ۲۰۰۵ جمهوری اسلامی بهدلیل عدم همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در وضعیت عدم پایبندی قرار گرفت و پروندهاش در فوریه ۲۰۰۶ به شورای امنیت ارجاع داده شد.
