دولت جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست گروههای افراطی از سوی اتاوا در سال ۲۰۲۴، نیروی دریایی کانادا را در اقدامی مقابلهبهمثل، در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داده است.
در بیانیهای که از سوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی منتشر شد، آمده است که این تصمیم در پاسخ به طبقهبندی سپاه پاسداران بهعنوان یک سازمان تروریستی از سوی دولت کانادا در تابستان گذشته اتخاذ شده و اقدام کانادا «مغایر با اصول بنیادین حقوق بینالملل» توصیف شده است.
این بیانیه که در تاریخ ۳۰ دسامبر (۹ دی) در شبکه ایکس منتشر شده، به قانونی اشاره میکند که جمهوری اسلامی در سال ۲۰۱۹ و پس از آنکه ایالات متحده در آوریل همان سال سپاه پاسداران را یک نهاد تروریستی اعلام کرد، به تصویب رساند. این قانون به تهران اجازه میدهد علیه کشورهایی که از موضع اتخاذشده از سوی کاخ سفید حمایت میکنند، اقدامات متقابل انجام دهد.
در این بیانیه آمده است که ایران، نیروی دریایی سلطنتی کانادا را مشمول مفاد این قانون میداند و «در چارچوب اقدام متقابل، بدینوسیله آن را بهعنوان یک سازمان تروریستی تعیین و اعلام میکند». در این بیانیه مشخص نشده است که این اقدام چه پیامدهایی، در صورت وجود، بههمراه خواهد داشت.
نه دفتر نخستوزیری کانادا و نه وزارت امور جهانی کانادا تا زمان انتشار، به درخواست اظهارنظر درباره تصمیم جمهوری اسلامی پاسخی ندادند.
کانادا در تاریخ ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را ذیل قانون کیفری این کشور در فهرست نهادهای تروریستی قرار داد.
این اقدام ورود اعضای سپاه پاسداران به کانادا را ممنوع میکند و شهروندان کانادایی را از هرگونه معامله یا ارتباط با اعضای فردی این نهاد یا خود آن بازمیدارد. این اقدام هچنین مؤسسات مالی کانادا، از جمله بانکها و شرکتهای کارگزاری، را ملزم میکند هرگونه دارایی مرتبط با این گروه را بهطور فوری مسدود کنند.
فشار برای اقدام علیه سپاه پاسداران
دولت کانادا مدتها پیش از آنکه سال گذشته این اقدام را انجام دهد، تحت فشار بود تا این گروه نظامی اسلامی را در فهرست سیاه قرار دهد.
حزب لیبرال در سال ۲۰۱۸ از طرح پیشنهادی حزب محافظهکار در مجلس عوام برای اعلام این گروه بهعنوان یک نهاد تروریستی حمایت کرد؛ اما این طرح فراتر از آن مرحله پیش نرفت.
فشارها بر اتاوا در ژانویه ۲۰۲۰ افزایش یافت؛ زمانی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هواپیمای پرواز ۷۵۲ خطوط هوایی بینالمللی اوکراین را سرنگون کرد و همه سرنشینان آن، از جمله ۸۵ شهروند و مقیم دائم کانادا، جان باختند.
اعضای خانوادههای قربانیان و حزب محافظهکار از دولت لیبرال خواستند این تغییر را اعمال کند؛ اما دیوید لامتی، وزیر دادگستری وقت، در سال ۲۰۲۲ گفت اعلام سپاه پاسداران بهعنوان یک نهاد تروریستی ابزاری بیشازحد «کُند» است، زیرا خدمت نظامی در ایران اجباری است. او گفت زدن برچسب تروریستی به این گروه میتواند «افراد بیگناه یا کسانی را که مخالف رژیم هستند مجازات کند.»
پس از حمله تروریستی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس علیه اسرائیل که بیش از ۱٬۲۰۰ کشته بر جای گذاشت، حزب محافظهکار فشارها بر جاستین ترودو، نخستوزیر وقت، و دولت او را افزایش داد. جمهوری اسلامی ایران دهههاست از حماس حمایت کرده و منابع مالی، تسلیحات و آموزش در اختیار این سازمان تروریستی قرار داده است. رهبران جمهوری اسلامی همچنین از حمله این گروه به اسرائیل تمجید کردند.
نمایندگان مجلس عوام در ماه مه ۲۰۲۴ از یک طرح غیرالزامآور حمایت کردند که از دولت میخواست بهطور رسمی سپاه پاسداران را یک سازمان تروریستی اعلام کند. این تغییر ماه بعد بهطور رسمی اعمال شد.
ترودو در یک نشست خبری در ژوئن ۲۰۲۴ گفت رژیم ایران بر «بیثباتسازی و ایجاد آشوب و مرگ در دموکراسیها و کشورهای سراسر جهان» تمرکز دارد و همین امر اتاوا را به برداشتن «گام جدی» طبقهبندی سپاه بهعنوان یک گروه تروریستی سوق داد.
ملانی جولی، وزیر امور خارجه وقت، فشار واشینگتن بر کانادا برای قرار دادن این گروه در فهرست تروریستی را رد کرد؛ اما گفت اتاوا برای دریافت بازخورد، در «تماس نزدیک» با شرکای خود در گروه هفت بوده است.
