وزارت خارجه آمریکا متن کامل توافق چارچوبی میان ایالات متحده، اسرائیل و لبنان را منتشر کرد؛ توافقی که با حمایت واشینگتن، نقشه راهی برای پایان دادن به دههها درگیری میان دو کشور ارائه میدهد و خلع سلاح حزبالله، خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان و آغاز مذاکرات مستقیم میان دو کشور با هدف دستیابی به «صلحی پایدار» را پیشبینی میکند.
این توافق ۲۶ ژوئن (پنجم تیر) در واشینگتن امضا و همان روز از سوی وزارت خارجه آمریکا منتشر شد. بر اساس آن، ارتش لبنان در چارچوب فرآیندی مرحلهای و مبتنی بر راستیآزمایی، بهتدریج حاکمیت دولت را در سراسر لبنان احیا خواهد کرد و همزمان حزبالله و دیگر گروههای مسلح غیردولتی را خلع سلاح میکند.
در مقابل، با تأیید اجرای این اقدامات، نیروهای اسرائیلی نیز بهصورت تدریجی از خاک لبنان عقبنشینی خواهند کرد؛ اقدامی که هدف نهایی آن پایان دادن به درگیریهای طولانیمدت و برقراری روابطی مسالمتآمیز میان دو کشور عنوان شده است.
این توافق جامعترین ابتکار میانجیگری آمریکا در سالهای اخیر برای تبدیل آتشبس شکننده به یک توافق سیاسی پایدار پس از ماهها درگیری میان اسرائیل و حزبالله، گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی که آمریکا آن را سازمانی تروریستی میداند، به شمار میرود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در مراسم امضای این توافق گفت: «خوشحالیم که توافق چارچوبی میان دولتهای مستقل لبنان و اسرائیل با میانجیگری و حمایت ایالات متحده آمریکا اعلام میشود؛ توافقی که زمینه دستیابی به صلح و امنیت پایدار را فراهم میکند.»
او افزود: «این همان چیزی است که مردم این دو کشور شایسته آن هستند.»
مسیر دستیابی به صلح
در این چارچوب آمده است که اسرائیل و لبنان قصد دارند به دههها درگیری پایان دهند، وضعیت جنگی میان خود را بهطور رسمی خاتمه دهند و از طریق مذاکرات مستقیم با میانجیگری آمریکا، روابطی مبتنی بر «همسایگی مسالمتآمیز» برقرار کنند.
اجرای توافق بهصورت متقابل و مرحلهای و بر اساس پیوست امنیتی انجام خواهد شد؛ پیوستی که قرار است با حمایت آمریکا تکمیل شود و سازوکارهای راستیآزمایی و شرایط استقرار ارتش لبنان و عقبنشینی نیروهای اسرائیلی را مشخص کند.
بر اساس توافق، ارتش لبنان با اجرای خلع سلاح تأییدشده حزبالله و سایر گروههای مسلح غیردولتی و برچیدن زیرساختهای نظامی آنها، بهتدریج کنترل کامل کشور را در دست خواهد گرفت. در متن توافق تصریح شده است که این گروهها «هیچ نقش نظامی یا امنیتی و هیچ توانایی مسلحانهای در هیچ نقطهای از لبنان نخواهند داشت.»
این روند ابتدا در دو منطقه آزمایشی که ارتش اسرائیل و ارتش لبنان بر سر آن توافق کردهاند، آغاز میشود و با پیشرفت روند خلع سلاح حزبالله، مناطق دیگری نیز به آن افزوده خواهد شد.
پس از تأیید خلع سلاح، ارتش لبنان مسئولیت امنیت را برعهده خواهد گرفت، روند بازسازی آغاز میشود و غیرنظامیان آواره، اجازه بازگشت به خانههای خود را خواهند یافت.
این توافق همچنین تشکیل یک گروه هماهنگی نظامی با حمایت آمریکا را برای نظارت بر اجرای مفاد آن پیشبینی کرده است. واشینگتن نیز متعهد شده است حمایت بینالمللی از بازسازی لبنان را جلب کند؛ حمایتی که شامل تأمین منابع مالی قابلتوجه برای برنامههای احیای اقتصادی و کمکهای بشردوستانه خواهد بود.
استقبال دولت لبنان؛ مخالفت حزبالله
ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان از این توافق استقبال کرد و آن را «نخستین گام در مسیر بازگرداندن حاکمیت لبنان بر تمام خاک یکپارچه این کشور» خواند.
او در بیانیهای پس از امضای توافق از دونالد ترامپ و دولت آمریکا به دلیل حمایت از مذاکرات قدردانی کرد و گفت این توافق باید زمینه بازگشت آوارگان لبنانی به «سرزمین کاملاً آزادشده» را فراهم کند.
عون گفت: «سوگند یاد میکنیم تا تحقق کامل این هدف به تلاش ادامه دهیم؛ تا دیگر نه اشغالی وجود داشته باشد، نه اسیری، نه وابستگی و نه قیمومیتی.»
مقامهای اسرائیلی نیز از این توافق استقبال کردند، اما تأکید کردند هرگونه عقبنشینی بیشتر نیروهای اسرائیلی منوط به خلع سلاح حزبالله خواهد بود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سخنرانی تلویزیونی پس از امضای توافق گفت: «مهمترین مسئله این است که اسرائیل در منطقه امنیتی جنوب لبنان باقی میماند، تا زمانی که حزبالله خلع سلاح نشده و تهدیدی علیه اسرائیل وجود داشته باشد، این حضور ادامه خواهد یافت.»
او همچنین این توافق را «ضربهای بزرگ» به جمهوری اسلامی توصیف کرد و تهران را متهم کرد که از حزبالله بهعنوان نیروی نیابتی خود برای وادار کردن اسرائیل به خروج از جنوب لبنان و تضعیف امنیت این کشور استفاده کرده است.
نتانیاهو افزود: «امنیت ما در اولویت قرار دارد.»
او به دو منطقهای که اجرای توافق از آنها آغاز میشود، اشاره کرد که قرار است ارتش لبنان بهتدریج مسئولیت آنها را بر عهده بگیرد، در حالی که اسرائیل همچنان منطقه امنیتی خود را حفظ خواهد کرد.
در مقابل، حزبالله و متحدانش بهسرعت این توافق را رد کردند.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در یک سخنرانی تلویزیونی گفت این گروه و حامیانش هدف «جنگی برای نابودی» قرار گرفتهاند و تأکید کرد اسرائیل باید بهطور کامل از خاک لبنان خارج شود و همه عملیات نظامی خود را متوقف کند.
همچنین حسن فضلالله، نماینده وابسته به حزبالله در پارلمان لبنان گفت مقامهای لبنانی بدون آنکه کشور را وارد جنگ داخلی کنند، قادر به اجرای این توافق نخواهند بود.
او گفت: «مقامهای لبنان تنها در صورتی میتوانند توافق امضاشده در واشینگتن را اجرا کنند که با حمایت آمریکا به جنگ داخلی متوسل شوند.»
