ژاپن با سرعت هرچه تمامتر مشغولِ بازسازی قوای نظامی خود است و این بزرگترین تغییر رویه امنیتی این کشور از سال ۱۹۴۵ تاکنون به شمار میآید.
توسعه ارتش چین از نگاه توکیو یک تهدید ملموس و قریبالوقوع است و دور از ذهن نیست.
چین قابلیتهای نظامی خود را به سرعت توسعه میدهد. این امر به منزله افزایش تعداد کشتیها، موشکهای ضدکشتی، هواپیماها و ناوگان نفربر است و قدرتنمایی نظامی با تجهیزات جدید بهویژه در ارتباط با مسئله تایوان را شامل میشود.
برداشت ژاپن از تهدید مستقیم
ژاپن رژیم کمونیستی چین را تهدیدی مستقیم میدانند. یک سیاستگذار دولتی هشدار داده که اشاعه نفوذ پکن به نقطهای میرسد که ممکن است جزایر ژاپن را درحوالی تایوان به اشغال خود درآورد. بدیهی است که کره شمالی نیز با موشکهای هایپرسونیک هستهای خود از نگاه توکیو یک تهدید جدی قلمداد میشود.
از اینرو، موضع دفاعی جدید توکیو که در قالب سند دفاعی ژاپن در سال جاری ارائه شده، با افزایش بودجه، بازسازی ساختارهای اقتصادی و فرماندهی و تدوین سناریوهای احتمالی همراه است که شاید درصورت وقوع درگیری به دفاع از تایوان نیز کشیده شود.
اولویتهای مربوط به تجهیز ارتش نیز در این برنامه گسترش یافته که از جمله میتوان به خرید موشکهای دوربرد، سامانههای بازدارنده دریایی و هوایی و سرمایهگذاری در بخش لجستیک و ذخایر اشاره کرد؛ تغییراتی که با هدف افزایش تبعات حمله احتمالی پکن در دریای شرقی چین یا آبهای تایوان در دستور کار قرار گرفته است.
به نظر میرسد، ژاپنی که بعد از جنگ جهانی دوم صلحطلب شده بود و برای امنیت خود به آمریکا تکیه میکرد، دیگر وجود خارجی ندارد.
ژاپن بودجه دفاعی خود را افزایش میدهد
در سند دفاعی ۲۰۲۵ ژاپن گفته شده که چین بودجه دفاعی خود را به سرعت افزایش داده و قابلیتهای نظامی خود را به شکل گسترده و فوری تقویت کرده است.
توکیو نیروی دریایی چین را نمادِ قدرت و نفوذ حزب کمونیست چین در منطقه میداند که در واقعیت نیز همینطور است. قدرت و نفوذ حزب تحت پشتیبانی موشکهای جدید، ظرفیت کشتیسازی، ناوهای هواپیمابر و سامانههای آبی-خاکی قرار دارد که همگی میتوانند فراتر از زنجیره جزیرهای اول وارد فاز عملیاتی شوند.
واکنش پکن در قبال بازسازی قوای نظامی ژاپن از تغییر قابلتوجه موازنه قدرت در شرق آسیا حکایت دارد.
شینهوآ، رسانه دولتی چین در واکنش به تصویب بودجه بیسابقه دفاعی ژاپن گزارش داد که به گفته سخنگوی وزارت دفاع چین، تجهیز نظامی فوری ژاپن از جمله توسعه تسلیحات و تجهیزات تهاجمی، سطح هوشیاری و نگرانی مردم را در سراسر جهان افزایش داده است.
با اینحال، بازسازی قوای نظامی ژاپن به دلیل نظامیگری گسترده و سیاستهای تهاجمی رژیم چین در منطقه و دیگر نقاط در دستور کار قرار گرفته است.
نیروی دریایی ارتش آزادیبخش خلق چین در یک دهه گذشته با سرعت شگفتآوری رشد کرده است. برآورد میشود که ارتش این کشور در حال حاضر بالغ بر ۳۷۰ شناور سطحی و زیردریایی در اختیار دارد که در این مورد از ناوگان آمریکا پیشی گرفته و پیشبینی میشود که در میانمدت تا درازمدت در سایر بخشهای کلیدی نیروی دریایی نیز به جایگاه برابر برسد یا حتی از آمریکا قویتر شود.
در عینحال، وزیر دفاع چین ارتش قوی این کشور را عامل صلح و ثبات دانسته و نسبت به مداخله خارجی در تایوان هشدار داده است.
این مواضع نشان میدهند که چرا توکیو بر لزوم آمادگی در قبال سناریوهای احتمالی تأکید دارد. سانائه تاکایچی، رهبر جدید ژاپن، به اوضاع کنونی واقف است و گفته که «ژاپن باید در تقویت اساسی قابلیتهای دفاعی خود ابتکار عمل را به دست بگیرد.»
او دستیابی به هدف ۲ درصدی تأمین بودجه دفاعی از محل تولید ناخالص داخلی را تسریع کرده و موعد مقرر را از سال ۲۰۲۷ به مارس ۲۰۲۶ رسانده است.
تاکایچی معتقد است که تحولات راهبردی منطقه از تقویت قوای نظامی چین و عزم توکیو برای حفاظت از جزایر، مراکز جمعیتی و درصورت لزوم تضمین امنیت تایوان نشأت میگیرند. توکیو تشخیص داده که امنیت ژاپن به امنیت تایوان گره خورده است، زیرا قلمرو و مراکز جمعیتی ژاپن در قبال فشار یا عملیات سریع چین آسیبپذیر خواهند بود.
از اینرو، رؤیت کشتیها و هواگردهای رزمی چین درحوالی جزایر جنوب غربی ژاپن و تنگه تایوان از نگاه سیاستگذاران دفاعی ژاپن به منزله عبور از خطوط قرمز است.
فرصت بازدارندگی برای ژاپن رو به اتمام است
فرصت ژاپن برای بازسازی نظامی جهت مقابله با جاهطلبیهای حزب کمونیست چین در راستای استیلای منطقهای رو به اتمام است. سناریوهای خطرناکی که زمانی دور از ذهن به نظر میرسیدند، با توجه به رویکرد نیروی دریایی چین محتمل جلوه میکنند. سند دفاعی ۲۰۲۵ ژاپن تأکید دارد که تحرکات فزاینده چین از سواحل جنوب غربی پکن تا اقیانوس آرام «بزرگترین چالش راهبردی» پیش روی ژاپن هستند.
اگر از منظر راهبردی نگاه کنیم، تجهیز نظامی ژاپن مؤید این است که مناسبات امنیتی تحت رهبری آمریکا دیگر جواب نمیدهند؛ مناسباتی که بعد از جنگ جهانی دوم و در دوران یکهتازی نیروی دریایی ایالات متحده در دستور کار قرار گرفته بودند. هردو کشور معتقدند که به سطح جدیدی از مشارکت و هماهنگی نیاز دارند. آمریکا در دوران ترامپ با ژاپن همکاری تنگاتنگی داشت تا ساختار فرماندهی خود را بازآرایی و هماهنگی با توکیو را عمیقتر کند.
پافشاری ژاپن بر تقویت حملات دوربرد، تدارکات، نیروی پدافندی و یکپارچهسازی ائتلاف از وجود یک ذهنیت جدید حکایت دارد: بازدارندگی برمبنای توانمندی.
این درحالی است که منطقه هند-آرام وارد عصر جدید رقابت راهبردی شده است. اینکه تغییر رویه ژاپن در تقابل با پکن بازدارندگی خواهد داشت یا به تشدید رقابتها دامن خواهد زد، در آینده معلوم خواهد شد.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: جیمز گوری نویسنده کتاب «بحران چین» (۲۰۱۳) است.
