پس از شکست حزب لیبرال دموکرات میانهراست (LDP) ژاپن در انتخابات روز یکشنبه مجلس اعیان، شیگرو ایشیبا، نخستوزیر ژاپن و رهبر این حزب، اعلام کرد که با وجود ناکامی در این انتخابات کلیدی از سمت خود کنارهگیری نخواهد کرد.
این شکست در حالی رخ داد که ژاپن با ضربالاجل اول اوت (۱۱ مرداد) برای دستیابی به توافق تعرفهای با ایالات متحده روبهروست. حزب لیبرال دموکرات و شریک ائتلافی آن، کومِیتو، تلاش داشتند اکثریت کرسیها را در مجلس اعیان ژاپن (با ۲۴۸ کرسی) حفظ کنند، اما در انتخابات روز یکشنبه سه کرسی کمتر از حد نصاب لازم به دست آوردند.
شیگرو ایشیبا در یک نشست خبری در روز دوشنبه گفت: «با اینکه بهسختی بار مسئولیت سنگین خود در قبال نتایج این انتخابات را احساس میکنم، باور دارم که باید مسئولیتی را که در قبال کشور و مردم دارم، ادامه دهم تا سیاست در کشور دچار رکود یا بیثباتی نشود.»
او افزود: «چالشهایی مانند وضعیت جهانی و بلایای طبیعی منتظر بهبود فضای سیاسی نخواهند ماند.»
پارلمان ملی ژاپن، موسوم به دایت ملی، یک نهاد قانونگذاری دو مجلسی است که شامل «مجلس نمایندگان» (۴۶۵) کرسی و «مجلس اعیان» (۲۴۸) کرسی میشود.
حزب لیبرال دموکرات پیشتر در اکتبر ۲۰۲۴ (مهرماه ۱۴۰۳) کنترل مجلس نمایندگان، یعنی شاخه قدرتمندتر پارلمان ژاپن را نیز از دست داده بود.
ایشیبا اعلام کرد که حزب لیبرال دموکرات (LDP) و شریک ائتلافیاش، کومیتو، توافق کردهاند که ائتلاف خود را حفظ کنند، در عین حال تلاش خواهند کرد همکاریهایی با احزاب مخالف نیز شکل دهند.
در این انتخابات، حزب دموکراتیک مردم (Democratic Party for the People) که کارزار انتخاباتی خود را با شعار افزایش حقوق دریافتی برگزار کرده بود، طبق گزارش ژاپن تایمز، پیروزی چشمگیری به دست آورد و انتظار میرود شمار کرسیهایش از ۴ به ۱۷ افزایش یابد.
یکی دیگر از احزاب برنده، حزب ملیگرای سانسیتو (Sanseito) بود که با وعده وضع مقررات سختگیرانهتر برای خارجیها و ترویج نقشهای سنتی جنسیتی وارد رقابت شده بود و اکنون انتظار میرود ۱۴ کرسی به دست آورد.
یوشیهیکو نودا، رهبر حزب دموکرات مشروطه ژاپن (CPDJ) با گرایش مرکز-چپ، که در این انتخابات ۲۲ کرسی به دست آورد، به شبکه ملی NHK گفت که اولویت او تشکیل یک ائتلاف میان احزاب مخالف است.
نودا؛ که بین سپتامبر ۲۰۱۱ تا دسامبر ۲۰۱۲ نخستوزیر ژاپن بود؛ اظهار داشت: «افکار عمومی بهروشنی به دولت ایشیبا «نه» گفت.»
ایشیبا در پاسخ گفت که ایجاد خلأ سیاسی در شرایطی که کشور با چالشهایی جدی از جمله ضربالاجل توافق تعرفهای با ایالات متحده مواجه است، منطقی نیست.
مسیر رسیدن به راهحل
ایشیبا گفت که در سمت خود باقی میماند «تا مسائل فوری کشور را در مسیر حلوفصل قرار دهد.»
در همین راستا، ریوسهی آکازاوا، وزیر احیای اقتصادی ژاپن، که مذاکرهکننده ارشد تعرفهای این کشور نیز هست، این هفته برای هشتمین دور گفتوگوهای تجاری راهی واشینگتن میشود.
ایشیبا ابراز امیدواری کرد که «در اسرع وقت» به توافقی دوجانبه و سودمند با دونالد ترامپ دست یابد.
ترامپ در تاریخ ۷ ژوئیه (۱۷ تیر)، با ارسال نامههایی، اعمال تعرفههای متقابل را علیه شماری از کشورها اعلام کرد که شامل تعرفه ۲۵ درصدی بر کالاهای وارداتی از ژاپن و کره جنوبی نیز میشود.
در این نامهها که در پلتفرم اجتماعی «تروث سوشال» منتشر شد، ترامپ هشدار داد که اگر کشورهای هدف، موانع تجاری خود را افزایش دهند یا در جهت رفع کسریهای تجاری بلندمدت با ایالات متحده اقدامی نکنند، ممکن است این تعرفهها بیشتر هم بشود.
در سپتامبر ۲۰۲۴ (شهریور ۱۴۰۳)، حزب لیبرال دموکرات ژاپن، شیگرو ایشیبا ۶۸ ساله را پس از استعفای فومیو کیشیدا به دلیل مجموعهای از رسواییهای فساد، به عنوان رهبر جدید حزب و نخستوزیر معرفی کرد؛ در شرایطی که حمایت مردمی از حزب به زیر ۲۰ درصد سقوط کرده بود.
این پنجمین بار بود که ایشیبا؛ که از سال ۱۹۸۶ نماینده پارلمان ژاپن است و در سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۸ نیز وزیر دفاع بود؛ برای رهبری حزب لیبرال دموکرات نامزد میشد.
مشکلات تورمی ژاپن
ایشیبا هنگام تصدی سمت نخستوزیری وعده داد که اولویت او «احیای مصرف داخلی» در کنار حمایت از مردم در برابر افزایش تورم خواهد بود. با این حال، نرخ تورم در ژاپن از ۲.۵ درصد در اکتبر ۲۰۲۴ (مهر ۱۴۰۳) به ۴ درصد در ژانویه امسال (دی ۱۴۰۳) افزایش یافت و سپس با بالا رفتن نرخ بهره توسط بانک مرکزی ژاپن به ۰.۵ درصد، به ۳.۳ درصد کاهش پیدا کرد.
ایشیبا در واکنش به شکست در انتخابات گفت که نتایج را «سریعاً تحلیل میکنیم و از آن درس خواهیم گرفت.»
او روز یکشنبه در گفتوگو با شبکه TV Tokyo هشدار داد: «در حال حاضر درگیر مذاکرات تعرفهای بسیار حساسی با ایالات متحده هستیم … نباید اجازه دهیم این مذاکرات خدشهدار شود. کاملاً طبیعی است که تمام توان و تمرکز خود را برای تحقق منافع ملی به کار بگیریم.»
حزب لیبرال دموکرات (LDP) که گرایش طرفداری از بازار آزاد و روابط نزدیک با ایالات متحده دارد، بیشتر دوران پس از جنگ جهانی دوم را بر ژاپن حکومت کرده است.
