وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرده است که تنگه هرمز که یکی از مسیرهای راهبردی انتقال نفت و گاز جهان بهشمار میرود، تنها به روی ایالات متحده، اسرائیل و متحدان آنها بسته است و سایر کشورها میتوانند از این آبراه عبور کنند. این در حالی است که یک نهاد معتبر در حوزه کشتیرانی میگوید حملات اخیر به کشتیها در این منطقه هیچ الگوی مشخصی ندارد.
عباس عراقچی، روز ۲۶ اسفند در یک نشست خبری گفت: «آمریکاییها از دیگر کشورها میخواهند کمک کنند تا تنگه هرمز باز بماند، در حالی که از نظر ما این تنگه باز است.»
او افزود: «این تنگه فقط به روی دشمنان ما، یعنی کسانی که به کشور ما تجاوز ناعادلانه کردند و متحدان آنها، بسته است.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواستار تشکیل ائتلافی از کشورهایی شد که از حملات جمهوری اسلامی به کشتیها آسیب دیدهاند تا در گشتزنی در تنگه هرمز به آمریکا بپیوندند.
در همین حال، مؤسسه «لویدز لیست اینتلیجنس» که از قدیمیترین منابع تحلیل در حوزه حملونقل دریایی است، در گزارشی اعلام کرد حملات جمهوری اسلامی به کشتیها در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان از الگوی مشخصی پیروی نمیکند.
در این گزارش آمده است: «حملات به کشتیها در اطراف تنگه هرمز بهنظر تصادفی است و بیشتر با هدف ایجاد اختلال انجام میشود، نه هدفگیری کشتیهای خاص بر اساس ملیت یا نوع فعالیت.»
بر اساس این تحلیل، از زمان آغاز جنگ ایران در ۲۸ فوریه، دستکم ۱۶ کشتی غیرایرانی در این مناطق هدف قرار گرفتهاند. یکی از این شناورها یک یدککش تحت مدیریت بنادر ابوظبی بوده که برای کمک به یک کشتی کانتینری آسیبدیده اعزام شده بود.
طبق این گزارش، از میان ۱۵ کشتی دیگر، هشت کشتی دارای بار یا نیمهبار بودهاند و هفت کشتی بدون بار حرکت میکردند؛ موضوعی که نشان میدهد حملات ایران بر اساس نوع محموله انجام نمیشود.
همچنین از میان کشتیهای هدف قرار گرفته، ۱۲ کشتی دارای پرچمهای مختلف بودهاند و تنها یکی از آنها تحت پرچم آمریکا حرکت میکرد.
با این حال، نویسنده گزارش هشدار داده است که در صورت آغاز مذاکرات کشورها با جمهوری اسلامی برای تأمین عبور ایمن کشتیها، ممکن است در آینده کشتیها بر اساس ملیت هدفگذاری شوند.
عراقچی نیز در گفتوگو با یک شبکه خبری آمریکایی اعلام کرد «تعدادی از کشورها» برای تضمین عبور امن کشتیهای خود با تهران تماس گرفتهاند، اما تصمیم نهایی در اینباره بر عهده نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
او همچنین گفت به گروهی از کشتیها از کشورهای مختلف اجازه عبور داده، اما نامی از آنها نبرد و تأکید کرد: «ما آماده گفتوگو با کشورهایی هستیم که خواهان عبور امن کشتیهای خود هستند.»
در همین حال، دونالد ترامپ اعلام کرد از حدود هفت کشوری که بهشدت به تنگه هرمز وابستهاند، درخواست کرده است در تأمین امنیت این مسیر همکاری کنند. او پیشتر از کشورهایی مانند چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا نام برده بود.
در روزهای بعد، برخی کشورها از این درخواست حمایت کردند؛ اما برخی دیگر مخالفت خود را اعلام کردند.
نخستوزیر بریتانیا گفت لندن در حال همکاری با متحدان اروپایی و کشورهای حوزه خلیج فارس برای تدوین طرحی جهت بازگشایی تنگه هرمز است، اما تعهدی برای اعزام نیروهای نظامی نداد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز اعلام کرد وزیران این اتحادیه درباره مشارکت احتمالی در مأموریت دریایی بحث خواهند کرد، اما هرگونه اقدام به تصمیم کشورهای عضو بستگی دارد.
اسپانیا اعلام کرد در هیچ مأموریت نظامی در این منطقه شرکت نخواهد کرد؛ زیرا جنگ با جمهوری اسلامی را غیرقانونی میداند. استرالیا نیز اعزام ناوهای جنگی را رد کرد.
تنگه هرمز بهطور معمول مسیر عبور حدود یکپنجم نفت جهان است.
