سرطان روده بزرگ، که زمانی بهعنوان بیماری سالمندان شناخته میشد، حالا بهشکل نگرانکنندهای در بین افراد زیر ۴۵ سال شیوع پیدا کرده و باعث مرگ آنها میشود.
برایس رمزی پرستار ۳۳ سالهای بود که وظیفه کنترل علائم بیماران را برعهده داشت. یکروز در مدفوع خود خون دید و آن را به بواسیر نسبت داد. بهتازگی زایمان کرده بود و شدیداً احساس خستگی میکرد. تا همین اواخر برای هرمشکلی دلیل میآورد.
کولونوسکوپی نشان داد یک پولیپ ۶ سانتیمتری در بدنش دارد. نتیجه آزمایش پنج روز بعد اعلام شد: سرطان روده بزرگ. رمزی ده روز بعد تحت عمل جراحی قرار گرفت.
او گفت: «بسیاری از جوانان به سرطان روده بزرگ مبتلا میشوند و اغلب علائم اولیهشان را مثل من نادیده میگیرند. این بیماری خاموش است و همیشه طبق انتظار پیش نمیرود.»
سرگذشت رمزی دیگر استثناء نیست. سرطان روده بزرگ، که زمانی بهعنوان بیماری سالمندان شناخته میشد، به عامل افزایش نگرانکننده مرگومیر در افراد زیر ۴۵ سال تبدیل شده است.
بزرگسالان نسل هزاره بیشترین آسیب را متحمل شدهاند
یک مطالعه جدید با بررسی مرگومیر ناشی از سرطان روده بزرگ در افراد ۲۰ تا ۴۴ ساله آمریکایی نشان داد که مرگومیر سرطان روده بزرگ در بین جنسیتها، نژادها و مناطق جغرافیایی مختلف افزایش یافته و بزرگسالان نسل هزاره بیشترین آسیب را متحمل شدهاند.
پژوهشگران از پایگاه اطلاعاتی سیدیسی واندر (۱۹۹۹ تا ۲۰۲۳) استفاده کردند؛ سامانهای ملی که دادههای مرگومیر و سلامت عمومی آمریکا را گردآوری میکند. تفکیک ردههای سنی نشان داد که بیشترین مرگومیر ناشی از سرطان روده بزرگ و راستروده در افراد ۳۵ تا ۴۴ ساله رخ داده است.
نرخ مرگومیر سرطان روده بزرگ و راستروده در بین زنان و مردان افزایش یافته است. افزایش مرگومیر ناشی از سرطان روده بزرگ تدریجی بوده است، اما مرگومیر ناشی از سرطان راستروده در گروههای جمعیتی مختلف دو تا سهبرابر رشد سریعتری داشته است.
روند نگرانکننده
افزایش نرخ سرطان روده بزرگ در بین جوانان میتواند نشانه یک تغییر نسلی فراگیر باشد.
ربکا سیگل، اپیدمیولوژیست سرطان و مدیر علمی ارشد بخش تحقیقات انجمن سرطان آمریکا، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «شیوع و مرگومیر سرطان روده بزرگ بهطور خاص در نسل جوان افزایش نیافته است، بلکه در نسلهای بعد از دهه ۱۹۵۰ هم سیر صعودی دارد.»
او افزود: «افزایش شیوع بیماری در سنین پایین باید زنگ خطر را به صدا دربیاورد.» سیگل تأکید کرد که خطر بیماری در هرنسل بیشتر میشود.
این الگو در پیشبینی پژوهشگران هم به چشم میخورد.
در این پژوهش از مدل یادگیری ماشینی «آریما» برای پیشبینی روند بیماری تا سال ۲۰۳۵ استفاده شده است. اگر روند فعلی تداوم پیدا کند، انتظار میرود مرگومیر ناشی از سرطان روده بزرگ و راستروده افزایش یابد. پیشبینی میشود مرگومیر ناشی از سرطان راستروده حدود ۲۵ درصد افزایش پیدا کند، اما شیب افزایش سرطان روده ملایمتر خواهد بود.
سیگل گفت: «سرطان راستروده مرگبارتر نشده است، بلکه نرخ شیوع آن افزایش یافته و به افزایش نرخ مرگومیر دامن زده است.»
چرا سرطان راستروده با سرعت بیشتری شیوع پیدا کرده است
شیوع سریعتر سرطان راستروده تا حدی به نادیدهگرفتن علائم آن مربوط میشود.
دکتر ابراهام السدفی، جراح راستروده و روده بزرگ و رئیس بخش جراحی مرکز درمانی سنتجوزف، به اپک تایمز گفت: «سرطان راستروده گولزننده است، زیرا علائم خفیفی دارد یا بهراحتی نادیده گرفته میشود. برای نمونه، خونریزی روده در نسل جوان اغلب به بواسیر نسبت داده میشود که میتواند تشخیص بیماری را به تأخیر بیاندازد.»
تفاوت بیولوژیکی راستروده و روده بزرگ هم در این امر دخیل است. روده بزرگ محیط میکروبی متفاوتی دارد و بیشتر در معرض مدفوع و ترکیبات التهابی قرار میگیرد؛ عواملی که میتوانند در بروز سرطان مؤثر باشند.
با اینحال، سیگل میگوید تفکیک سرطان راستروده از سرطان روده بزرگ در آمار مرگومیر دشوار است. مطالعه دیگری نشان میدهد که در ۳۹ درصد از گواهیهای فوت مربوط به سرطان راستروده بهاشتباه به سرطان روده بزرگ اشاره شده است؛ امری که نشان میدهد آمار واقعی قربانیان این بیماری بیشتر از آمار رسمی است.
دلیل اصلی این افزایش هنوز مشخص نیست، اما کارشناسان میگویند پای عوامل مختلف در میان است. سیگل میگوید عواملی مانند اضافهوزن و کمتحرکی در این امر دخیل هستند، اما بهتنهایی باعث افزایش نرخ بیماری نمیشوند.
سیگل گفت: «عوامل خطر قطعی براساس دادههای سرطان در سالمندان به دست آمدهاند؛ گروهی که در مقایسه با نسل جوان با شرایط متفاوتی دستبهگریبان بودهاند.» او برای نمونه به دادههایی اشاره کرد که نشان میداد ۱۴ درصد از موارد سرطان روده بزرگ با سیگار ارتباط مستقیم دارند. از آنجا که جوانان کمتر سیگار میکشند، این ارتباط در این گروه سنی کمرنگتر است.
پژوهشگران درحال بررسی سایر دلایل بیولوژیکی هستند. السدفی به شواهد جدیدی اشاره کرده که نشان میدهند برخی از سویههای اشرشیا کلی، که به دیانای آسیب میزنند، با سرطان زودهنگام روده بزرگ در جوانان ارتباط دارند. او گفت: «احتمال میرود که مواجهه با این سویهها در دوران کودکی میتواند بعدها زمینهسازِ ابتلا به سرطان شود.»
تشخیص دیرهنگام به افزایش نرخ مرگومیر دامن میزند
آمارها صعودی هستند، اما کارشناسان میگویند مرگ بسیاری از افراد قابل پیشگیری است.
سرطان روده بزرگ درصورت تشخیص زودهنگام قابل درمان است و نتیجه درمان در بین جوانان و سالمندان تفاوت چندانی ندارد. بسیاری از بیماران جوان از درمانهای مدرن جواب میگیرند.
السدفی افزود: «مشکل اصلی ما تشخیص دیرهنگام است، نه تهاجمیتر شدن بیماری.»
سیگل میگوید تشخیص ۷۵ درصد از موارد سرطان روده بزرگ در افراد زیر ۵۰ سال در مراحل پیشرفته رخ میدهد که درمان آن دشوارتر است.
میثیلی منون پاتیل، پژوهشگر حوزه گوارش در دانشگاه پزشکی ایالت نیویورک و نویسنده اصلی مطالعه حاضر، به اپک تایمز گفت: «علائمی مانند تغییر عادات روده یا خونریزی روده بزرگ اغلب نادیده گرفته شده یا به مشکلات خوشخیم مانند استرس یا بواسیر نسبت داده میشوند که باعث شده تشخیص بیماری به مراحل پیشرفته مؤکول شود. زمان تشخیص یکی از مهمترین عوامل دخیل در پیشبینی شانس زندهماندن بیماران است.»
پاتیل افزود: «بسیاری از بیماران جوان که از خونریزی روده بزرگ رنج میبرند، در مراجعه به پزشک تعلل میکنند، زیرا فکر میکنند جوانتر از آن هستند که به سرطان مبتلا شوند.»
رمزی این شرایط را تجربه کرده است. او با خودش قرار گذاشته بود که اگر خونریزیاش تکرار شد، به پزشک مراجعه کند. وقتی هم که این اتفاق افتاد، روی حرفش ماند. رمزی گفت: «وقتی به گذشته نگاه میکنم، میبینم علائم بیماری را داشتم، اما مثل خیلیها برای آن دلیل میتراشیدم.»
سرطان روده بزرگ اغلب تا مراحل پیشرفته علامت خاصی ندارد. از اینرو، انجام غربالگری بهویژه در گروه پرخطر حائز اهمیت است؛ از جمله در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ یا پولیپ دارند.
در آمریکا به افراد گروه خطر متوسط توصیه میشود از ۴۵ سالگی شروع به غربالگری کنند.
السدفی گفت: «موضوع اصلی برای افراد زیر ۴۵ سال این نیست که زودتر غربالگری کنند، بلکه این است که علائمشان را نادیده نگیرند. برخی از علائم نشانه هشدار هستند و باید با کولونوسکوپی بررسی شوند.»
رمزی زمانی متوجه بیماریاش شد که سرطان به گرید ۳ رسیده بود. او حالا سرطان را پشت سر گذاشته است.
رمزی از همه میخواهد که علائمشان را صرفاً به این دلیل که قابل توجیه هستند نادیده نگیرند. او گفت: «بسیاری از جوانان به سرطان روده بزرگ مبتلا میشوند و علائم اولیهشان را اغلب مثل من نادیده میگیرند.»
رمزی امیدوار است که اطلاعرسانی بیشتر باعث شود مردم زودتر به پزشک مراجعه کنند؛ زمانی که سرطان روده بزرگ شانس درمان بیشتری دارد.
