طب سنتی چینی بدن انسان را مجموعهای از نظامهای بههمپیوسته میداند و راهکارهایی ارائه میدهد که به تقویت کاستیهای کلی بدن کمک میکنند.
از دیدگاه طب سنتی چینی، ساختار اسکلتیعضلانی و مغز انسان جدا از هم نیستند، بلکه بهواسطه جریان انرژی با هم ارتباط دارند. از اینرو، میتوان همزمان از هردو مراقبت کرد.
بیمار خانم ۹۵ سالهای داشتم که زانودرد باعث شده بود بهسختی راه برود. توان ذهنی او بهتدریج کاهش یافته بود. کار به جایی رسید که دیگر اعضای خانوادهاش را نمیشناخت، چهرهاش بیروح بود و بهندرت صحبت میکرد.
براساس طب سنتی چینی، بدن انسان در اندامهای مختلف از پنج سازوکار انرژی متمایز برخوردار است. انرژی کلیه، که بهعنوان «جوهره کلیه» شناخته میشود، استخوانها، تاندونها و مغز استخوان را تغذیه میکند.
ضعف پاها و قسمت تحتانی کمر و افت عملکرد مغز را میتوان با تأمین دوباره جوهره کلیه و تقویت انرژی یانگ برطرف کرد.
من داروی گیاهی قوی و شناختهشده «یو گوئی وان» را برای بیمارم تجویز کردم تا جوهره کلیه او بازسازی شود و سطح انرژی یانگ به حداکثر برسد.
زانوها و پاهای او بعد از درمان قوت گرفتند، دوباره اطرافیانش را میشناخت و میتوانست اتفاقات روز را به خاطر بیاورد. هوشیارتر شده بود و از نو لطیفههای بامزه و قدیمی خود را تعریف میکرد.
این فرمول دارویی نمیتواند روند دمانس را به عقب برگرداند. بیمارم هرگز به روزهای قبل از بیماری برنگشت. با اینحال، همین بهبودی جزئی هم برای خانوادهاش دلگرمکننده بود.
از آنجا که طب سنتی چینی بدن انسان را مجموعهای از نظامهای بههمپیوسته میداند، راهکارهای درمانی آن بر تقویت کاستیهای کلی بدن تمرکز دارند. درمانهای مبتنی بر طب سنتی چینی همواره با توجه به شرایط خاص بیماران تنظیم میشوند.
درمان خانگی زانوها
زانودرد صرفاً نتیجه تحلیلرفتن غضروف نیست. اگر زانودرد دارید، باید ببینید کدامیک از موارد زیر با علائم شما مطابقت بیشتری دارند:
- توزیع نامتوازن فشار در ناحیه لگن و پاها که میتواند باعث زانودرد شود یا راهرفتن را برایتان دشوارتر کند.
- کشیدگی و تنش مزمن در ناحیه سر و گردن که ممکن است با مه مغزی یا عدم تمرکز همراه باشد.
- خستگی، بیاشتهایی یا ضعف در قسمت تحتانی کمر و زانوها.
۱. تعدیل فشار وارده به پایینتنه
زانودرد ممکن است نتیجه ناهماهنگی لگن یا مفصل ران، یا عدم تعادل در میزان کشش، طول یا قدرت عضلات و بافتهای نرم در دو سمت بدن باشد.
این مشکلات ممکن است باعث ایجاد تفاوت ظاهری در طول پاها شوند و وزن بدن را در حین راهرفتن به یک پا منتقل کنند.
طب سنتی چینی میگوید اگر استخوانها در راستای صحیح قرار داشته باشند و تاندونها منعطف باشند، «چی» (انرژی حیاتی) و خون بدون مانع جریان پیدا میکنند. رکود «چی» یا خون باعث درد و بیماری میشود.
برای اینکه ببینید پاهایتان اختلاف طولی دارند یا خیر، باید به پشت دراز بکشید و وضعیت استخوانهای قوزک داخلی پاها را مقایسه کنید. سپس درحالیکه روی شکم دراز کشیدهاید، پاشنهها را بررسی کرده و الگوی ساییدگی کفی کفشها را مقایسه کنید. برای ارزیابی دقیقتر میتوانید به مقاله قبلی من درباره اختلاف طول پاها مراجعه کنید.
با اینحال، با این بررسیها نمیتوان فهمید که اختلاف طول پاها از اختلاف ساختاری و واقعی طول استخوانها نشأت میگیرد یا نتیجه عدم تعادل لگن، مفصل ران، عضلات یا دیگر بافتهای نرم بدن است.
اگر اختلاف طول پاها زیاد بوده یا با زانودرد، کمردرد و مشکلات راهرفتن همراه است، بهجای اینکه با استفاده از کفی یا روشهای دیگر به فکرِ اصلاح آن باشید، بهتر است برای ارزیابی بیشتر به پزشک متخصص مراجعه کنید.
۲. کاهش تنش سر و گردن
تنش مزمن در ناحیه سر و گردن در بروز زانودرد دخیل است. ماساژ به کاهش تنش در این نواحی کمک میکند:
ماساژ پوست سر با انگشتهای دست: هر ۱۰ انگشت خود را بهطور طبیعی باز کنید و سرتان را با قسمت نرم نوک انگشتها از خط رویش مو در جلوی سر بهسمت عقب ماساژ دهید. انگشتها را از فرق سر عبور دهید و تا پشت سر و گردن پیش بروید. این حرکت را ۳۶ مرتبه تکرار کنید.
براساس طب سنتی چینی، ماساژ پوست سر با انگشتهای دست با هدف تحریک کانالهای مهم انرژی سر- یعنی رگ فرمانروا، مریدین مثانه و مریدین کیسه صفرا- انجام میشود و به جریان خون و «چی» در ناحیه سر و صورت کمک میکند. این کار همچنین باعث کاهش تنش سر و گردن و افزایش هوشیاری ذهنی میشود.
ماساژ فرق سر و قاعده جمجمه: پس از ماساژ پوست سر با انگشتهای دست میتوانید فرق سر و دو نقطه در قاعده جمجمه را ۳۶ مرتبه ماساژ دهید. نقطه «بای هوئی» در مرکز فوقانی سر در امتداد قسمت فوقانی گوشها قرار گرفته است.
نقاط واقع در قاعده جمجمه که «فنگ چی» نام دارند، در فرورفتگیهای قاعده جمجمه در نزدیکی خط رویش مو قرار دارند. شدت ماساژ باید بهاندازهای باشد که یک درد خفیف و مبهم حس کنید، اما ماساژ دادن این نقاط نباید با درد شدید همراه باشد.
از نقطه «بای هوئی» در طب سوزنی برای افزایش هوشیاری و تنظیم جریان «چی» و خون در سر استفاده میشود.
نقاط «فنگ چی» هم برای تقویت جریان «چی» در ناحیه سر و گردن مورد استفاده قرار میگیرند.
ماساژ همزمان ایندو نقطه به کاهش مه مغزی مکرر، عدم تمرکز و تنش در ناحیه سر و گردن کمک میکند.
۳. حمایت از سامانه طحال و کلیه
براساس طب سنتی چینی، سامانه طحال با عملکرد ذهنی ارتباط مستقیم دارد. از اینرو، تقویت طحال در کنار تقویت کلیهها اهمیت دوچندان دارد.
طحال و معده مسئول تبدیل غذا به «چی» و خون هستند که بدن ما را تغذیه میکنند.
براساس طب سنتی چینی، تحریک نقاط «زو سان لی» بهراحتی به تقویت طحال کمک میکند.
ضربات ملایم به ساق پا: نقاط «زو سان لی» در قسمت فوقانی ساق پا قرار دارند. برای پیدا کردن این نقاط باید فرورفتگی قسمت بیرونی زانو را در زیر کشکک پیدا کنید. سپس چهار انگشت از این فرورفتگی بهسمت پایین بروید و حدود یک انگشت بهسمت بیرونی استخوان ساق حرکت کنید.
با گودی کف دست بهآرامی به این ناحیه ضربه بزنید یا آن را با نوک انگشت ماساژ دهید تا اندکی گرم شود.
تحریک کف پاها: دستها را قبل از خواب به هم بمالید تا گرم شوند. سپس با کف دستها نقطه «یونگ کوآن» را در کف هردو پا چندین مرتبه ماساژ دهید.
نقطه «یونگ کوآن» تقریباً در یکسوم ابتدایی کف پا از سمت انگشتها قرار دارد و به تقویت انرژی کلیهها کمک میکند.
علاوه بر ماساژ این ناحیه میتوانید پاشنههای خود را بالا بیاورید و کف پاها را درگیر کنید تا نقطه «یونگ کوآن» تحریک شود.
بالا آوردن پاشنهها: پشتی صندلی را با هردو دست بگیرید و پاشنهها را بهآرامی بالا بیاورید. حدود ۲ ثانیه در این موقعیت بمانید و بهتدریج به حالت اول برگردید. این حرکت را ۸ تا ۱۰ مرتبه تکرار کنید.
این تمرین عضلات ساق پا را تقویت میکند و دامنه حرکتی مچ پا را افزایش میدهد. از اینرو، بالا آوردن پاشنهها به حفظ ثبات بدن هنگام ایستادن و راهرفتن کمک میکند.
اگر هنگام تمرین دچار درد زانو یا مچ پا شدید یا احساس کردید تعادل ندارید، فوراً تمرین را متوقف کنید.
ماساژ نقطه «زو سان لی» قبل از خواب و بالا آوردن پاشنهها در طول روز به فعال نگهداشتن مچ پاها و عضلات ساق پا کمک میکند و همزمان باعث بهبود عملکرد کلیهها میشود.
گلوکوزامین چطور؟
بسیاری از افراد میانسال و سالمند برای حفظ سلامت زانوهای خود گلوکوزامین مصرف میکنند. با اینحال، پژوهشهای جدید نشان میدهند که این مکمل ممکن است تأثیر نامطلوبی روی مغز بگذارد.
پژوهشگران در مطالعهای با بررسی آزمایشات حیوانی و سوابق سلامت انسانها به این نتیجه رسیدند که مصرف مکمل گلوکوزامین در افراد مبتلا به اختلال ذهنی خفیف یا آلزایمر با پیشرفت سریعتر بیماری ارتباط داشته است.
از اینرو، باید قبل از مصرف مکملها با پزشک خود مشورت کنید؛ بهویژه اگر با اختلالات ذهنی دستبهگریبان هستید. البته یافتههای کنونی به این معنی نیستند که همه باید از مصرف گلوکوزامین دست بردارند.
تصویر کلی را در نظر بگیرید. نحوه راهرفتن، میزان ثبات و راحتی در حین حرکت و تغییرات مربوط به عملکرد حافظه در تصمیمگیری درباره نحوه مراقبت از زانو دخیل هستند.
