به گفته یک جراح کاشت مو، نخل ارهای بهطور کلی مثل فیناستراید عمل میکند.
ریزش موی ارثی، که به آلوپسی آندروژنتیک معروف است، با داروهای تجویزی مانند فیناستراید تحت درمان قرار میگیرد. با اینحال، چند گزینه طبیعی نیز برای درمان این عارضه وجود دارد که عوارض جانبی کمتری دارند یا فاقد عوارض هستند.
حساسیت فولیکولهای موی سر به هورمون مردانه دیهیدروتستوسترون دلیل اصلی ریزش مو در اکثر آقایان و بسیاری از خانمها به شمار میآید. مهارکنندههای ۵-آلفا ردوکتاز مانند داروی محبوب فیناستراید با مهار آنزیمی که تستوسترون را به دیهیدروتستوسترون تبدیل میکند، باعث کاهش سطح دیهیدروتستوسترون میشود.
بعضی از مواد غذایی و عصارههای گیاهی حاوی ترکیباتی طبیعی هستند که آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز را مهار میکنند. در این بین، عصاره نخل ارهای از همه معروفتر و پرکاربردتر است.
نخل ارهای
مانیش میتال، جراح کاشت مو در لندن و بنیانگذار کلینیک میتال هیر، به اپک تایمز گفت: «نخل ارهای در اصل مثل فیناستراید عمل میکند.»
عصاره نخل ارهای از میوه درخت نخل ارهای به دست میآید. این عصاره آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز را مهار میکند؛ همان آنزیمی که فیناستراید هم آن را هدف میگیرد و باعث کاهش سطح دیهیدروتستوسترون میشود.
نخل ارهای به دلیل خواص ضدآندروژنی خود بهعنوان درمان جایگزین هایپرپلازی خوشخیم پروستات مورد استفاده قرار میگیرد.
مطالعهای در سال ۲۰۲۳ با حضور ۸۰ بزرگسال مبتلا به آلوپسی آندروژنتیک خفیف تا متوسط انجام گرفت؛ عارضهای که به طاسی با الگوی مردانه یا ریزش موی زنانه هم معروف است. این مطالعه نشان داد که مصرف روزانه عصاره نخل ارهای بهصورت خوراکی یا موضعی به مدت ۱۶ هفته با کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی ریزش مو و افزایش ۵.۲ تا ۷.۶ درصدی تراکم مو همراه است. داوطلبانی که عصاره خوراکی مصرف میکردند، با کاهش سطح دیهیدروتستوسترون مواجه شدند.
یک مطالعه مروری روشمند در سال ۲۰۲۰ نشان داد که مکملهای موضعی و خوراکی نخل ارهای در بیماران مبتلا به آلوپسی آندروژنتیک و تلوژن افلوویوم تأثیر مثبت دارد. تلوژن افلوویوم به ریزش موی ناشی از استرس شدید جسمی یا روانی از جمله در روزهای منتهی به زایمان اطلاق میشود.
این مطالعه نشان داد که کیفیت مو در ۶۰ درصد از داوطلبان بهبود یافته، تعداد تارهای مو ۲۷ درصد بیشتر شده و تراکم موها نیز در بیش از ۸۰ درصد از داوطلبان افزایش یافته است. بیماران بدون هیچ مشکلی با نخل ارهای کنار آمدند و عوارض جانبی خاصی را تجربه نکردند.
میتال گفت: «نخل ارهای ترکیبی گیاهی است و شرکتهای بزرگ داروسازی تمایلی به تأمین مالی مطالعات مربوط به مقایسه اثربخشی آن با فیناستراید ندارند.»
دکتر جرمی وتزل، جراح کاشت مو در مرکز کاشت موی اندرسون، به اپک تایمز گفت در مورد بیمارانی که با الگوی ریزش موی مردانه دستبهگریبان هستند و تمایلی به مصرف داروهای شیمیایی یا موضعی ندارند، توصیه میشود که از مکملهای نخل ارهای استفاده کنند.
او گفت: «نخل ارهای به اندازه فیناستراید قوی و مؤثر نیست، اما فواید خود را دارد.»
نخل ارهای علاوه بر جلوگیری از اتصال دیهیدروتستوسترون به گیرندهها و تسریع روند تجزیه این هورمون، بهعنوان یک گیاه آداپتوژنیک شناخته میشود. این گیاه به بدن کمک میکند که با استرس کنار بیاید و مقاومت کلی بدن را افزایش میدهد. الکساندرا روچ، متخصص بهداشت، گیاهدرمانگر و نویسنده بخش سلامت در اپک تایمز، میگوید: «خاصیت آداپتوژنیک نخل ارهای این گیاه را به گزینهای ارزشمند برای کنترل ریزش موی ناشی از استرس تبدیل کرده است.»
عصاره نخل ارهای معمولاً از طریق استخراج با آب داغ یا دیاکسید کربن به دست میآید، اگرچه میتوان از پودر آسیابشده میوه خام این گیاه هم استفاده کرد.
روچ میگوید افراد میتوانند از تنتور نخل ارهای (عصاره الکلی) نیز استفاده کنند. تنتور باید با مقداری آب رقیق شود و بهتر است که بعد از وعدههای اصلی یا قبل از خواب مصرف شود.
برای تهیه تنتور خانگی نخل ارهای از میوههای نیمهتازه که اندکی چروکیده هستند استفاده کنید.
برای تهیه روغن مو از نخل ارهای باید میوههای خشک نخل را در یک روغن پایه مانند روغن نارگیل بخیسانید و مخلوط را حدود یک هفته در معرض نور مستقیم خورشید قرار دهید. در انتها باید مخلوط را از صافی عبور دهید و بعد از آن استفاده کنید. برای اثربخشی روغن باید بهطور مستمر از آن استفاده کنید.
روغن تخم کدو
روغن تخم کدو سرشار از اسیدهای چرب آزاد، آنتیاکسیدانها، مواد معدنی ضروری مانند روی و سلنیوم، ویتامینها و فیتواسترولها است. این ترکیبات به مهار آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز کمک میکنند و سطح دیهیدروتستوسترون را کاهش میدهند. از اینرو، از روغن تخم کدو مثل نخل ارهای بهعنوان یک گزینه طبیعی برای کنترل هایپرپلازی خوشخیم پروستات استفاده میشود.
در یک کارآزمایی تصادقی کنترلشده، داوطلبانی که روزانه به مدت ۲۴ هفته ۴۰۰ میلیگرم روغن تخم کدو مصرف کردند، با افزایش ۴۰ درصدی تعداد تارهای مو مواجه شدند. نرخ افزایش تارهای مو در گروه دارونما تنها ۱۰ درصد بود.
روغن تخم کدو را میتوان بهصورت موضعی هم مصرف کرد. محققان در کارآزمایی سال ۲۰۲۱ به بررسی اثربخشی روغن موضعی تخم کدو در رفع ریزش مو با ماینوکسییدیل ۵ درصد پرداختند. نتایج نشان داد که هردو گزینه مؤثر هستند، اما ماینوکسییدیل ۵ درصد کمی قویتر عمل میکند.
چای سبز
عصاره برگ چای سبز حاوی پلیفنلها بهویژه اپی گالوکاتچین گالات است که آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز را مهار کرده و با تحریک تکثیر سلولهای پاپیلای پوستی در پایه فولیکول مو و محافظت از آنها به رشد موها کمک میکند.
مطالعه موشهای آزمایشگاهی نشان داد که ۳۳ درصد از موشها بعد از نوشیدن آب حاوی عصاره پلیفنل چای سبز، که تا ۶ ماه ادامه داشت، با رشد قابلتوجه مو مواجه شدند. اما موشهایی که آب معمولی نوشیده بودند، با رشد مو روبهرو نشدند.
در یک کارآزمایی بالینی کنترلشده که در سال ۲۰۲۳ انتشار یافت، ۸۸ داوطلب روزانه به مدت ۲۴ هفته از کپسول سه ماده فعال از جمله عصاره چای استفاده کردند. نتایج نشان داد که تراکم موی آنها به شکل قابلتوجهی افزایش یافته و ضخامت تارهای مو بیشتر شده است.
اما داوطلبان گروه دارونما با کاهش تقریبی ۱.۵ تار مو در هر سانتیمتر مربع و کاهش ۱ میکرومتری ضخامت موی خود مواجه شدند.
دکتر لیندا اسپارکس، متخصص طب طبیعی، به اپک تایمز گفت: «عصاره چای سبز گزینهای طبیعی و نویدبخش برای حمایت از رشد موها بوده و به دلیل خاصیت آنتیاکسیدانی خود به کاهش رادیکالهای آزاد کمک میکند.» رادیکالهای آزاد یا گونههای فعال اکسیژن باعث مختل شدن روند توسعه فولیکولها در چرخه رشد مو میشوند.
اسپارکس گفت: «در بسیاری از مطالعات از ترکیب عصارههای گیاهی استفاده شده و اثربخشی چای سبز بهطور مجزا مورد بررسی قرار نگرفته است. با اینحال، نتایج درخور توجه هستند.»
دکتر سوزان کوکیارا، متخصص طب طبیعی و مالک مرکر نچرالی سو ولنس، گفت: «اگر بیمار دیهیدروتستوسترون زیادی داشته و به دنبال جایگزین داروهای شیمیایی باشد، مهارکنندههای طبیعی ۵-آلفا ردوکتاز از جمله نخل ارهای، چای سبز، روغن تخم کدو و ریشه گزنه گزینههای خوبی خواهند بود.»
او افزود: «تجربه شخصی من نشان میدهد که محصولات ترکیبی اغلب بهتر از یک گیاه تنها عمل میکنند. البته نتایج از فردی به فرد دیگر متفاوت هستند.»
همچنین مهم است که دلیل بالا بودن سطح دیهیدروتستوسترون را پیدا کنیم. استرس، التهاب، نوسان قند خون و کمبود مواد مغذی باعث تشدید فعالیت آندروژنیک میشود. کوکیارا افزود: «بهطور کلی، اتخاذ یک رویکرد جامع و کلنگرانه بهترین نتایج را به دنبال خواهد داشت.»
