قیمت نفت در ۲۳ ژوئیه (۱ مرداد)، پس از آنکه حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران در یمن مدعی شدند به دو نفتکش عربستان سعودی در دریای سرخ حمله کردهاند، به بالاترین سطح خود در بیش از یک ماه گذشته رسید. این حملات، جبهه دومی را در درگیریهایی گشود که پیشتر کشتیرانی از طریق تنگه هرمز را مختل کرده بود و اکنون به نظر میرسد در آستانه گسترش بیشتر قرار دارد.
بهای نفت خام برنت تا ساعت ۵:۰۲ بامداد به وقت شرق آمریکا، با افزایش ۳ دلار و ۸۰ سنتی، معادل ۴ درصد، به ۹۷ دلار و ۸۷ سنت در هر بشکه رسید که بالاترین سطح آن از ۳ ژوئن تاکنون است. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افزایش ۲ دلار و ۸۰ سنتی، معادل ۳.۲ درصد، به ۸۹ دلار و ۶۳ سنت در هر بشکه رسید؛ پس از آنکه به بالاترین قیمت خود از ۱۱ ژوئن دست یافت.
هر دو شاخص برای پنجمین جلسه معاملاتی متوالی افزایش یافتند، زیرا معاملهگران در حال ارزیابی خطر اختلال همزمان در تنگه هرمز و تنگه بابالمندب هستند.
احمد العسیری، استراتژیست تحقیقات مؤسسه «پپرستون»، گفت: «چشمانداز کوتاهمدت بازار نفت خام همچنان صعودی است، زیرا بازارها احتمال نگرانکننده اختلال در عرضه در دومین گلوگاه راهبردی انتقال انرژی را در قیمتها لحاظ میکنند.»
تحلیلگران بانک «آیانجی» نیز در یادداشتی نوشتند که اعلام اخیر حوثیها درباره محاصره دریایی عربستان سعودی، نگرانی شرکتهای کشتیرانی را افزایش داده است. به گفته آنها، نفتکشهایی که بخواهند از خطر حمله در تنگه بابالمندب دوری کنند، ممکن است ورود و خروج از دریای سرخ را از طریق کانال سوئز انتخاب کنند؛ مسیری جایگزین که زمان سفر و هزینه حملونقل به مقصد آسیا را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
خطرات مربوط به عرضه نفت، خارج از خاورمیانه نیز افزایش یافته است؛ زیرا حملات تازه، فعالیت پایانه کنسرسیوم خط لوله خزر در ساحل دریای سیاه روسیه را مختل کرده است. این پایانه یکی از مسیرهای اصلی صادرات نفت خام قزاقستان به شمار میرود.
تحلیلگران بانک «آیانجی» در یادداشتی نوشتند: «با در نظر گرفتن اختلالهای دوباره در منطقه خلیج فارس، خطرات متوجه صادرات نفت خام عربستان از مسیر دریای سرخ و همچنین تحولات دریای سیاه، میتوان گفت قیمت نفت برنت که اندکی بالاتر از ۹۱ دلار در هر بشکه است، کمتر از ارزش واقعی آن است. بهویژه اگر این اختلالها تا ماه اوت ادامه پیدا کنند.»
حمله به نفتکشها در دریای سرخ
سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی حوثیها، در پیامی که ۲۳ ژوئیه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، اعلام کرد این گروه با استفاده از چندین موشک بالستیک، موشک کروز و پهپاد، دو نفتکش عربستان سعودی به نامهای «انسلیا» و «لیلا» را هدف قرار داده است. به گفته او، این حملات در چارچوب محاصره دریایی اعمالشده علیه عربستان سعودی انجام شده است.
حوثیها در بیانیهای که یحیی سریع منتشر کرد، مدعی شدند هر دو نفتکش دچار آتشسوزی شدهاند و حدود ۱۰ کشتی دیگر نیز ناچار به تغییر مسیر و بازگشت شدهاند. این ادعاها تاکنون بهطور مستقل قابل تأیید نبوده است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UK Maritime Trade Operations) نیز اعلام کرد یک نفتکش در سواحل دریای سرخ عربستان سعودی، پس از اصابت یک پرتابه ناشناس، دچار آتشسوزی شده و خدمه آن در حال مهار حریق هستند. این حادثه تقریباً همزمان با اعلام حمله از سوی حوثیها گزارش شد.
مؤسسه مطالعات جنگ در پیامی که ۲۲ ژوئیه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، اعلام کرد از زمان اعمال محاصره دریایی از سوی حوثیها در ۲۰ ژوئیه، دستکم هفت کشتی برای اجتناب از عبور از تنگه بابالمندب مسیر خود را تغییر دادهاند. به گفته این اندیشکده مستقر در واشنگتن، شش کشتی تجاری نیز در ۲۲ ژوئیه مسیر خود را از بنادر عربستان تغییر دادند.
رفتوآمد کشتیها پیش از این نیز بهطور چشمگیری کاهش یافته بود. بر اساس دادههای شرکت تحلیل کشتیرانی کپلر تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز در ۲۱ ژوئیه نسبت به روز قبل ۳۱ درصد کاهش یافت و به ۹ فروند رسید، در حالی که تردد از تنگه بابالمندب نیز با کاهش ۳۴ درصدی به ۲۹ فروند رسید.
کپلر اعلام کرد که با وجود ادامه استفاده کشتیها از هر دو آبراه، اعتماد به شرایط عملیاتی همچنان تحت فشار قرار دارد.
این شرکت در بیانیهای گفت: «تهدیدهای حوثیها علیه کشتیهای مرتبط با عربستان، هماکنون نیز باعث شده برخی نفتکشها بهصورت گزینشی مسیر خود را تغییر دهند؛ موضوعی که بر ابهام در سفرهای دریایی افزوده و خطر ایجاد گلوگاههای لجستیکی را افزایش داده است. اگر این اختلالها از تردد دریایی فراتر رفته و زیرساختهای پالایش یا صادرات نفت عربستان را نیز دربر بگیرد، پیامدهای آن برای بازار جهانی نفت خام و فرآوردههای نفتی میتواند بهمراتب گستردهتر باشد.»
نشریه لویدز لیست روز پنجشنبه گزارش داد یک نفتکش با پرچم چین، پس از انجام دو بار تغییر جهت، مجوز عبور از تنگه بابالمندب را از حوثیها دریافت کرده است؛ رخدادی که این گروه آن را «نشانهای آشکار از آن دانست که کشتیهای مرتبط با چین همچنان تا حدی از امکان عبور امن از دریای سرخ برخوردار هستند.»
ادامه تنش میان واشنگتن و تهران
پس از آنکه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد یک نفتکش هنگام تلاش برای عبور از مسیری که این نهاد آن را «مسیری مینگذاریشده» در نزدیکی عمان توصیف کرد، بر اثر انفجار دچار آتشسوزی شد تنشها در تنگه هرمز نیز شدت گرفت. خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی، ایرنا، به نقل از سپاه پاسداران گزارش داد که دو نفتکش دیگر نیز مسیر خود را تغییر داده و بازگشتهاند.
سپاه پاسداران اعلام کرد تنگه هرمز همچنان تحت کنترل این نیرو قرار دارد و تا زمانی که عملیات نظامی آمریکا ادامه داشته باشد، این آبراه بهطور کامل بسته خواهد ماند. این نهاد هشدار داد هیچ نفتکشی بدون هماهنگی با تهران اجازه ورود یا خروج نخواهد داشت.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) این ادعا را رد کرد و گفت جمهوری اسلامی کنترل این آبراه بینالمللی را در اختیار ندارد و کشتیهای تجاری همچنان با پشتیبانی نیروهای نظامی آمریکا از این مسیر عبور میکنند.
سنتکام اعلام کرد که نیروهای آمریکایی از اوایل ماه مه تاکنون به بیش از ۹۰۰ کشتی حامل حدود ۴۵۰ میلیون بشکه نفت خام برای عبور از تنگه هرمز کمک کردهاند.
افزایش قیمت نفت در معاملات روز پنجشنبه، پس از دوازدهمین شب متوالی حملات آمریکا به ایران رخ داد. ارتش آمریکا اعلام کرد در تازهترین عملیات خود، توانمندیهای دریایی جمهوری اسلامی، تأسیسات نگهداری موشک و پهپاد، مراکز پایش ساحلی و سامانههای پدافند هوایی را هدف قرار داده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه هشدار شدیدی به مقامهای جمهوری اسلامی داد و در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت هر بار که تهران به سوی یک کشتی در تنگه هرمز شلیک کند، نیروهای آمریکایی یک پل یا یک نیروگاه برق در داخل ایران را منهدم خواهند کرد.
رسانههای دولتی جمهوری اسلامی روز پنجشنبه گزارش دادند که در پاسخ، حملاتی علیه تأسیسات نظامی آمریکا در کویت و اردن، از جمله پایگاهها، سامانههای پدافند هوایی، انبارهای سوخت و مراکز نگهداری تسلیحات انجام شده است. این گزارشها همچنین از تلفات در میان نیروهای آمریکایی خبر دادند. این ادعاها تاکنون بهطور مستقل قابل تأیید نبوده است.
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز هشدار داد هرگونه حمله آمریکا به زیرساختهای جمهوری اسلامی، با حمله به تأسیسات انرژی و مراکز اقتصادی در سراسر منطقه پاسخ داده خواهد شد.
خبرگزاری دولتی ایرنا به نقل از مقامهای نظامی جمهوری اسلامی نوشت: «چنین تهدیدهای بیپروای آمریکا تنها موجب گسترش درگیری در سراسر منطقه و فراتر از آن خواهد شد.»
