تحلیلگران تایوانی میگویند وابستگی فزاینده مسکو به پکن، اختلاف منافع دو کشور را بهویژه درباره جنگ اوکراین و روابط با واشنگتن پنهان کرده است.
به گفته دو تحلیلگر سیاست خارجی در تایوان، چین به شریکی ضروری برای اقتصاد روسیه در دوران جنگ تبدیل شده است، اما وابستگی مسکو به پکن ممکن است به یک نقطهضعف راهبردی تبدیل شود؛ زیرا ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به دنبال مذاکره با واشنگتن درباره جنگ اوکراین و تحریمهای غرب است.
تفاوت منافع دو کشور در نشست ۱۹ نوامبر در شنژن آشکارتر شد؛ نشستی که پوتین در آن به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رهبر چین، پیوست تا برای نخستین بار گفتوگوهای سهجانبهای در این سطح برگزار شود.
پوتین همچنین در دیداری جداگانه با ترامپ درباره جنگ اوکراین و روابط آمریکا و روسیه گفتوگو کرد. با این حال، در بیانیه مشترک سه کشور هیچ اشارهای به جنگ اوکراین نشد.
چینمو چنگ، دانشیار دیپلماسی و روابط بینالملل دانشگاه تامکانگ تایوان، گفت حمایت اقتصادی پکن به روسیه کمک کرده است جنگ را ادامه دهد، اما پایان دادن به آن چالش دیپلماتیک متفاوتی است.
چنگ روز ۲۰ نوامبر به اپک تایمز گفت: «چین میتواند به روسیه کمک کند به جنگ ادامه دهد، اما پایان دادن به جنگ، به کمک آمریکا و اروپا نیاز دارد.»
وابستگی روسیه به چین
چنگ گفت خرید نفت و سایر فرآوردههای انرژی روسیه با قیمتهای تخفیفخورده از سوی چین، درآمد قابلتوجهی برای مسکو فراهم کرده است. همچنین تامین کالاهای صنعتی و اقلام دارای کاربرد دوگانه، به تداوم تولیدات نظامی روسیه کمک کرده است.
ارزیابی ماه اوت کمیسیون بازبینی روابط اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین نیز گسترش حمایتهای اقتصادی و فناوری چین از روسیه را مستند کرده بود.
با این حال، چنگ معتقد است پکن بهتنهایی نمیتواند نتایجی را که مسکو در اوکراین به دنبال آن است، محقق کند.
او گفت مذاکرات درباره آتشبس، تضمینهای امنیتی اوکراین، ترتیبات امنیتی اروپا، تحریمهای غرب و داراییهای مسدودشده روسیه، مستلزم مشارکت آمریکا و دولتهای اروپایی است.
چین نیز با توجه به وابستگی اقتصادی خود به بازارهای آمریکا و اروپا، دلایلی دارد که از درگیر شدن بیشتر در جنگ اوکراین خودداری کند.
جونگوی لای، مدیر اجرایی انجمن الهام تایوان، روابط چین و روسیه را نوعی «وابستگی متقابل نامتقارن» توصیف کرد.
لای روز ۲۰ نوامبر به اپک تایمز گفت هر دو کشور از همکاری با یکدیگر سود میبرند، اما روسیه وابستگی بیشتری به چین دارد؛ زیرا تحریمهای غرب گزینههای اقتصادی مسکو را محدود کرده است.
به گفته او، مسکو به دنبال نتیجهای در جنگ اوکراین است که در نهایت امکان بازگشت به روابط عادی دیپلماتیک و اقتصادی با کشورهای غربی را فراهم کند.
چنین تحولی میتواند وابستگی روسیه به پکن را کاهش دهد.
لای همچنین گفت چین از اهرم فشاری که در شرایط کنونی بر روسیه دارد، سود میبرد و کاهش تحریمهای غرب ممکن است این مزیت را تضعیف کند.
شرکایی با منافع متفاوت
به گفته لای، چین و روسیه هر دو خواهان مقابله با نفوذ آمریکا هستند، اما اولویتهای ژئوپلیتیکی متفاوتی دارند.
نگرانیهای اصلی امنیتی روسیه همچنان بر اروپا و اوکراین متمرکز است، در حالی که پکن اهمیت بیشتری برای گسترش نفوذ خود در منطقه هند و اقیانوس آرام قائل است.
لای گفت به همین دلیل، همکاری راهبردی دو کشور با وجود روابط نزدیکی که شی جینپینگ و پوتین ایجاد کردهاند، همچنان عناصری از رقابت را در خود دارد.
چنگ نیز آسیای مرکزی را یکی دیگر از زمینههای احتمالی اختلاف میان دو کشور دانست.
روسیه از نظر تاریخی نفوذ قابلتوجهی بر جمهوریهای سابق اتحاد جماهیر شوروی داشته است، اما حضور اقتصادی و دیپلماتیک چین در این منطقه گسترش یافته است.
چنگ گفت یکی از تحولاتی که باید در آینده زیر نظر داشت، توانایی پکن برای کسب امتیازهای بیشتر از مسکو پس از پایان جنگ اوکراین است.
با وجود این اختلاف منافع، دو کشور همچنان به تقویت روابط خود ادامه دادهاند. شی جینپینگ و پوتین در دیدار دوجانبه ۱۸ نوامبر بار دیگر بر تعهد خود به هماهنگی راهبردی تاکید کردند.
اولویتهای متفاوت در نشست شنژن
نشست شنژن از جنبه دیگری نیز توجهها را جلب کرد. شی جینپینگ شخصا برای استقبال از ترامپ به فرودگاه رفت، در حالی که تسای چی، یکی از مقامهای ارشد حزب کمونیست چین، از پوتین استقبال کرد.
چنگ هشدار داد که نباید این تفاوت در سطح استقبال را نشانه بیاحترامی به پوتین دانست. او به جایگاه بالای تسای چی در ساختار قدرت چین و همچنین بدرقه شخصی پوتین از سوی شی جینپینگ پس از پایان نشست اشاره کرد.
لای در مقابل، تاکید بیشتری بر منافع دیپلماتیک پشت این ترتیبات داشت. به باور او، پکن میخواهد در کنار واشنگتن به عنوان یک قدرت بزرگ به رسمیت شناخته شود و در عین حال اهرم نفوذ خود بر مسکو را حفظ کند.
تحلیلگران گفتند حضور پوتین در کنار رهبران آمریکا و چین نیز به تقویت جایگاه بینالمللی روسیه کمک کرد.
چنگ گفت ترامپ نیز به طور جداگانه به دنبال وارد کردن چین به مذاکرات کنترل تسلیحات هستهای بود، در حالی که پکن تلاش داشت موضوع تعرفههای آمریکا و محدودیتهای مربوط به فناوریهای پیشرفته را پیگیری کند.
بیانیه چهارمادهای این نشست خواستار گفتوگو برای کاهش خطرات هستهای شد، اما هیچ توافق مشخصی برای کاهش تسلیحات در آن گنجانده نشد.
لای گفت این نشست فرصتهایی برای مدیریت رقابت میان کشورها فراهم کرد، بدون آنکه اختلافهای راهبردی اساسی آنها را برطرف کند.
او همچنین هشدار داد که همکاری میان این سه قدرت بزرگ لزوما به کاهش خطرات امنیتی برای تایوان منجر نخواهد شد؛ منطقهای که پکن همچنان فشارهای نظامی و دیگر اشکال فشار را بر آن ادامه میدهد.

















