دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با انتقاد از مواضع کانادا درباره گرینلند و چین، هفتهای را به پایان رساند که در آن او و مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، دیدگاههای خود درباره سیاست بینالملل را در برابر رهبران جهان تشریح کردند.
ترامپ روز ۲۳ ژانویه (۳ بهمن) در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «کانادا با ساخت گنبد طلایی بر فراز گرینلند مخالف است؛ در حالی که گنبد طلایی از کانادا هم محافظت میکند. در عوض، به نفع تجارت با چین رأی دادند؛ کشوری که در همان سال اول آنها را خواهد بلعید.»
انتقاد ترامپ از کانادا پس از آن مطرح شد که او و کارنی هر دو در نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس سخنرانی کردند.
کارنی در سخنرانی خود گفت نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد به پایان رسیده و رقابت میان «قدرتهای بزرگ» نامشخص جای آن را گرفته است. او این قدرتها را به استفاده از «اجبار» برای پیشبرد اهدافشان و بهکارگیری تعرفهها بهعنوان «اهرم فشار» متهم کرد و گفت کانادا برای پاسخ به این شرایط جدید، بهدنبال «شراکتهای راهبردی تازه» از جمله با چین رفته است.
کارنی همچنین از تهدید تعرفهای ترامپ علیه هشت کشور اروپایی که با طرح او برای تصاحب گرینلند، قلمرو نیمهخودمختار دانمارک، مخالفت کرده بودند، انتقاد کرد. ترامپ پس از گفتوگو با مارک روته، دبیرکل ناتو، در داووس از این تهدید عقبنشینی کرد و گفت چارچوب یک توافق درباره گرینلند شکل گرفته است. او همچنین استفاده از زور برای در اختیار گرفتن این قلمرو را رد کرد.
ترامپ پیشتر گفته بود که تصاحب گرینلند برای امنیت ملی ایالات متحده و مقابله با تهدیدهای روسیه و چین یک ضرورت است. او همچنین اعلام کرده بود که بخشهایی از پروژه «گنبد طلایی»، سامانه پیشرفته جدید پدافند هوایی آمریکا، میتواند در گرینلند مستقر شود.
گرینلند در منطقه قطب شمال میان کانادا و روسیه قرار دارد و در صورتی که روسیه موشکهایی را بهسوی ایالات متحده شلیک کند، این موشکها میتوانند از فراز هر دو منطقه عبور کنند.
کانادا پیشتر علاقه خود را برای پیوستن به پروژه «گنبد طلایی» اعلام کرده بود؛ طرحی که ترامپ هزینه آن را بین ۶۱ تا ۷۱ میلیارد دلار آمریکا برآورد کرده است.
مارک کارنی گفته است گفتوگوهایی با ایالات متحده درباره احتمال پیوستن کانادا به این برنامه انجام شده، اما تاکنون تعهدی برای مشارکت یا رقم مشخصی از هزینه ارائه نکرده است. مقامهای کانادایی نیز واکنش فوریای به پیام ترامپ در شبکههای اجتماعی نشان ندادند.
اظهارات ترامپ درباره انتخاب کانادا برای تجارت با چین، پس از آن مطرح شد که کارنی در سخنرانی خود بر تلاش دولتش برای متنوعسازی تجارت و برقراری روابط نزدیکتر با پکن تاکید کرده بود.
کارنی در جریان سفر خود به چین در هفته گذشته، از سیاست ایالات متحده برای جلوگیری از ورود خودروهای برقی چینی به آمریکای شمالی فاصله گرفت.
دو دولت پیشین در اتاوا و واشینگتن در سال ۲۰۲۴ تعرفه ۱۰۰ درصدی بر خودروهای برقی چینی اعمال کرده بودند.
چین در مارس ۲۰۲۵ در اقدامی تلافیجویانه، بر محصولات کشاورزی و دریایی کانادا تعرفه وضع کرد.
کارنی در ۱۶ ژانویه (۲۶ دی) اعلام کرد کانادا اجازه خواهد داد تا سقف ۴۹ هزار خودروی برقی چینی با نرخ تعرفه «کشور کاملهالوداد» (یک کشور متعهد میشود در تجارت، با طرف مقابل بدتر از هیچ کشور دیگری رفتار نکند) معادل ۶٫۱ درصد وارد این کشور شود. در مقابل، اتاوا گفت چین با کاهش یا لغو بخشی از تعرفهها بر کالاهای کانادایی موافقت کرده است.
اظهارات ترامپ درباره کانادا در ۲۳ ژانویه (۳ بهمن)، یک روز پس از آن مطرح شد که او دعوت خود از کارنی برای پیوستن به «هیات صلح» تازهتاسیس را پس گرفت. کارنی پیشتر گفته بود که بهطور «اصولی» این دعوت را پذیرفته و از اهداف این هیات در نوار غزه حمایت میکند؛ اما هنوز آن را بهطور رسمی قبول نکرده بود.
ترامپ بهطور کلی در مواضع علنی خود رابطه خوبی با کارنی داشته و گاه از او بهعنوان «رهبر در سطح جهانی» و «مردی خوب» یاد کرده است. این اظهارات در حالی تکرار میشد که دو طرف نتوانسته بودند به توافقی برای کاهش تعرفههای آمریکا علیه اقتصاد کانادا، که پیوند نزدیکی با اقتصاد ایالات متحده دارد، دست یابند.
به نظر میرسد لحن ترامپ در برابر رهبر کانادا پس از سخنرانی کارنی در داووس تغییر کرد؛ سخنرانیای که بهطور غیرمستقیم سیاستهای آمریکا را هدف قرار میداد.
ترامپ در سخنرانی خود در روز بعد گفت کانادا «امتیازهای زیادی بهصورت رایگان از ما میگیرد» و «باید قدردان باشد؛ اما نیست.»
او گفت: «دیروز نخستوزیرتان را تماشا کردم؛ چندان قدردان نبود. کانادا باید از ما قدردان باشد. کانادا بهواسطه ایالات متحده زنده است. این را به خاطر بسپار، مارک، دفعه بعد که چنین اظهارنظرهایی میکنی.» ترامپ بار دیگر افزود: «کانادا بهواسطه ایالات متحده زنده است.»
کارنی در سخنرانی خود خطاب به کاناداییها در ۲۲ ژانویه (۲ بهمن) گفت کانادا «بهواسطه ایالات متحده زنده نیست» و تاکید کرد: «کانادا شکوفا است؛ چون ما کانادایی هستیم.»
کارنی از زمان پس گرفته شدن دعوت برای پیوستن به هیات صلح، هنوز بهطور علنی به انتقادهای ترامپ پاسخ نداده است. نخستوزیر کانادا همچنین در جریان نشست دو روزه کابینه در شهر کبک، که در ۲۳ ژانویه (۳ بهمن) به پایان رسید، با خبرنگاران گفتوگو نکرد.
