دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه گفت که با «تهدید روسیه» در گرینلند برخورد خواهد کرد و دانمارک را متهم کرد که برای تأمین امنیت این جزیره قطبی به اندازه کافی اقدام نکرده است.
در حالی که مناقشه سیاسی بر سر این جزیره راهبردی و غنی از منابع معدنی ادامه دارد، ترامپ در پلتفرم تروث سوشال نوشت: «ناتو ۲۰ سال است به دانمارک میگوید که باید تهدید روسیه را از گرینلند دور کند. متأسفانه دانمارک نتوانسته در این زمینه کاری انجام دهد.» او افزود: «اکنون زمانش رسیده و این کار انجام خواهد شد!!!»
ترامپ بارها اعلام کرده است که ایالات متحده به دلایل امنیت ملی قصد دارد کنترل گرینلند را به دست بگیرد؛ سرزمینی نیمهخودمختار که تحت حاکمیت دانمارک قرار دارد.
این اختلاف روز شنبه تشدید شد؛ زمانی که ترامپ گفت بر دانمارک و دیگر متحدان اروپایی که با جاهطلبی او برای تصاحب گرینلند مخالفت میکنند، موجی از تعرفههای افزایشی اعمال خواهد کرد.
ترامپ بارها گفته است که چین و روسیه در منطقه قطب شمال تهدیدی برای ایالات متحده به شمار میآیند و گرینلند به دلیل قرار گرفتن در مسیر پرتاب موشکهای بالستیک قارهپیما از مسکو و بهطور غیرمستقیم از چین، موقعیتی کلیدی دارد.
گرینلند از دوران جنگ سرد تاکنون خط مقدم سامانههای هشدار زودهنگام آمریکا در برابر حمله هستهای بوده است؛ نخستین سامانه هشدار زودهنگام موشکهای بالستیک در سال ۱۹۶۰ در این جزیره مستقر شد.
واکنش روسیه
به گزارش رسانه دولتی تاس، کرملین روز دوشنبه اعلام کرد که مخالفت با نظر کارشناسانی که میگویند در صورت موفقیت دونالد ترامپ در تحقق هدفش برای بهدست گرفتن کنترل گرینلند، این رویداد تاریخی خواهد بود، دشوار است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت: «در اینجا شاید بتوان فارغ از اینکه خوب است یا بد، یا اینکه با معیارهای حقوق بینالملل همخوانی دارد یا نه، به موضوع نگاه کرد.»
او افزود: «برخی کارشناسان بینالمللی معتقدند که ترامپ با حل مسئله الحاق گرینلند، قطعاً نام خود را در تاریخ ثبت خواهد کرد.»
دولتهای دانمارک و گرینلند بارها تأکید کردهاند که این جزیره برای فروش نیست و مردم آن تمایلی به پیوستن به ایالات متحده ندارند.
یک نظرسنجی در ژانویه ۲۰۲۵ نشان داد اکثریت مردم گرینلند، معادل ۵۶ درصد، طرفدار استقلال از دانمارک هستند؛ هرچند اقتصاد این منطقه بهشدت به یارانههای دانمارک وابسته است. تنها ۶ درصد از پاسخدهندگان گفتهاند که خواهان پیوستن به ایالات متحده هستند، هرچند در این نظرسنجی درباره دیگر انواع توافقها با واشنگتن پرسشی مطرح نشده بود.
وزارت خارجه روسیه هفته گذشته اعلام کرد مناقشه بر سر گرینلند نشاندهنده استانداردهای دوگانه قدرتهای غربی است که مدعی برتری اخلاقی هستند و تأکید کرد ادامه ادعای غرب مبنی بر اینکه روسیه و چین تهدیدی برای این جزیره قطبی محسوب میشوند، غیرقابل قبول است.
ادعای «ضعف اروپا»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز یکشنبه گفت «ضعف» اروپا ایجاب میکند که واشنگتن برای حفظ ثبات جهانی کنترل گرینلند را در دست بگیرد.
بسنت در گفتوگویی با برنامه «میت د پرس» شبکه انبیسی گفت در اختیار گرفتن گرینلند حرکتی حیاتی در بازی شطرنج ژئوپلیتیکی با روسیه و چین است. او گفت: «ما قدرتمندترین کشور جهان هستیم. اروپاییها ضعف را نشان میدهند. آمریکا قدرت را نشان میدهد.»
بسنت افزود که باور دارد رهبران اروپایی در نهایت «با این ایده کنار خواهند آمد» که ایالات متحده کنترل گرینلند، بزرگترین جزیره غیرقارهای جهان، را در دست بگیرد. او گفت: «من معتقدم اروپاییها درک خواهند کرد که این کار به نفع گرینلند، به نفع اروپا و به نفع ایالات متحده است.»
گرچه از نظر جغرافیایی گرینلند بخشی از آمریکای شمالی به شمار میآید، این سرزمین پیوند فرهنگی دیرینهای با شمال اروپا دارد و صدها سال بخشی از پادشاهیهای نوردیک نروژ و دانمارک بوده است.
این قلمرو را نمیتوان به سادگیِ خرید آلاسکا از روسیه تزاری در سال ۱۸۶۷ از دانمارک خرید، زیرا گرینلند از سال ۱۹۵۳ مستعمره دانمارک نبوده است. این جزیره قطبی از سال ۱۹۷۹ دارای خودگردانی داخلی است و حق استقلال کامل آن از دانمارک، در صورت خواست مردم گرینلند، از سال ۲۰۰۹ بر اساس حقوق بینالملل به رسمیت شناخته شده است.
تهدید تعرفهای «کاملاً نادرست»
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، گفت اختلاف بر سر گرینلند باید از طریق «گفتوگوی آرام میان متحدان» حلوفصل شود، نه با تهدید به جنگ تجاری میان متحدان.
استارمر احتمال حمله ایالات متحده به این جزیره قطبی را کماهمیت جلوه داد؛ احتمالی که شماری از مقامهای ارشد آمریکایی، از جمله مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، نیز آن را بعید دانستهاند.
نخستوزیر بریتانیا گفت ترامپ درباره استفاده از نیروی نظامی برای الحاق گرینلند جدی نیست و تأکید کرد لندن وارد جنگ تجاری بر سر این اختلاف نخواهد شد؛ زیرا «این روش درستی برای حل اختلافات درون یک اتحاد نیست.»
ترامپ گفته است از اول فوریه بر «هر نوع کالا»ی ارسالی از بریتانیا به ایالات متحده، تعرفه ۱۰ درصدی اعمال خواهد کرد و این میزان از اول ژوئن به ۲۵ درصد افزایش مییابد، تا زمانی که توافقی برای در اختیار گرفتن کنترل گرینلند از سوی واشنگتن حاصل شود.
رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده است همین تعرفهها شامل دانمارک، نروژ، سوئد، فنلاند، فرانسه، آلمان و هلند نیز خواهد شد؛ کشورهایی که همگی عضو ناتو هستند.
استارمر در پاسخ به این پرسش که آیا فکر میکند ترامپ واقعاً آماده حمله به گرینلند است، به خبرنگاران گفت: «نه، واقعاً فکر نمیکنم.»
او بار دیگر تأکید کرد که آینده حاکمیت گرینلند کاملاً به مردم این جزیره و دولت دانمارک مربوط است و افزود: «استفاده از تعرفه علیه متحدان کاملاً نادرست است.»
استارمر گفت: «این نه راه درستی برای حل اختلافات درون یک اتحاد است و نه اینکه توجیه مناسبی برای فشار اقتصادی با عنوان تقویت امنیت گرینلند به شمار میآید.»
نخستوزیر بریتانیا همچنین اعلام کرد که «در روزهای آینده» بار دیگر با ترامپ درباره گرینلند گفتوگو خواهد کرد.
«ابهام راهبردی»
در حالی که برخی از جمهوریخواهان همحزبی ترامپ، از جمله رند پال، رئیس کمیته امنیت داخلی سنای آمریکا، از تهدید به اعمال تعرفه علیه متحدان انتقاد کردهاند، تاکتیکهای ترامپ از سوی برخی دیگر مورد حمایت قرار گرفته است.
رند پال، سناتور جمهوریخواه از ایالت کنتاکی که سالها منتقد مداخله آمریکا در کشورهای خارجی بوده، روز یکشنبه به شبکه انبیسی گفت استفاده از اختیارات اضطراری برای توجیه بهکارگیری زور جهت تصرف گرینلند «مضحک» خواهد بود؛ زیرا به گفته او هیچ وضعیت اضطراری در آنجا وجود ندارد.
جان کورنین، سناتور جمهوریخواه از ایالت تگزاس، تهدید ترامپ به اعمال تعرفه را یک تاکتیک مذاکرهای میداند.
او در برنامه «فاکس نیوز ساندی» گفت: «گاهی او به ابهام راهبردی باور دارد و به شکلی صحبت میکند که توجه دیگران را جلب کند؛ اما در نهایت فکر میکنم توافقی در کار خواهد بود.»
برخی دیگر از قانونگذاران آمریکا، از جمله تد کروز، سناتور جمهوریخواه از تگزاس، و کریس ون هولن، سناتور دموکرات از مریلند، پیشنهاد کردهاند که وفور منابع طبیعی گرینلند میتواند یکی از دلایل علاقه شدید ترامپ به در اختیار گرفتن این قلمرو باشد.
تد کروز در گفتوگو با فاکس نیوز به مواد معدنی کمیاب زیر لایههای یخی گرینلند اشاره کرد و آن را یکی از «مزایای اقتصادی عظیم» در اختیار داشتن این جزیره دانست؛ هرچند تأکید کرد که امنیت ملی نیز عامل مهمی در این موضوع است.
