دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شامگاه پنجشنبه ۱۶ ژوئیه در یک سخنرانی سراسری اعلام کرد که حزب کمونیست چین در انتخابات آمریکا مداخله کرده و فاش ساخت که پکن به صدها میلیون پرونده اطلاعاتی رأیدهندگان آمریکایی دست یافته و از شبکههای داخلی و بینالمللی برای جلوگیری از انتخاب مجدد او استفاده کرده است.
او گفت حزب کمونیست چین در جریان انتخابات سال ۲۰۲۰ به اطلاعات شخصی حدود ۲۲۰ میلیون رأیدهنده آمریکایی دست پیدا کرده و این اطلاعات ممکن است برای فعالیتهای مرتبط با ثبتنام رأیدهندگان یا دیگر اهداف غیرقانونی مورد استفاده قرار گرفته باشد.
ترامپ همچنین گفت پکن از سال ۲۰۱۸ عملیات نفوذی علیه ریاستجمهوری او انجام داده است؛ از جمله تلاش برای تضعیف حمایت انتخاباتی از او، تحت فشار قرار دادن وی برای کنارهگیری و جلوگیری از پیروزی او در یک دوره دیگر.
رئیسجمهور آمریکا گفت نهادهای اطلاعاتی این کشور اطلاعات مربوط به مداخله چین در انتخابات را پنهان کردهاند. به گفته او، دهها گزارش سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و آژانس امنیت ملی آمریکا درباره فعالیتهای پکن در گزارشهای اطلاعاتی روزانهای که در اختیار رئیسجمهور قرار میگرفت، گنجانده نشده بود.
ترامپ اعلام کرد به دفتر مدیر اطلاعات ملی و وزارت دادگستری آمریکا دستور داده است این موضوع را بررسی کنند. او افزود مقاماتی که مشخص شود اطلاعات مرتبط را پنهان کردهاند، از سمت خود برکنار خواهند شد و ممکن است با اتهامات کیفری نیز روبهرو شوند.
این افشاگریها از صریحترین اتهامات ترامپ علیه پکن درباره دخالت در انتخابات آمریکا به شمار میرود و در حالی مطرح میشود که در واشینگتن بار دیگر درباره مسیر بلندمدت روابط آمریکا و چین بحث و گفتوگو جریان دارد.
چندین کارشناس، از جمله یوان هونگبینگ، پژوهشگر برجسته و مخالف حکومت چین، گفتند اظهارات ترامپ میتواند نشانه آغاز مرحلهای سختگیرانهتر در رویکرد واشینگتن نسبت به پکن باشد. به گفته آنها، این اظهارات همچنین ممکن است تلاشهای شی جینپینگ برای بهرهبرداری از رابطهاش با ترامپ بهعنوان ابزاری برای تقویت جایگاه سیاسی خود در درون حاکمیت چین را با دشواری بیشتری روبهرو کند.
رقابت راهبردی
یوان هونگبینگ، مخالف حکومت چین و استاد پیشین حقوق در دانشگاه پکن که اکنون در استرالیا زندگی میکند، به اپک تایمز گفت اظهارات ترامپ باید در چارچوب تحول گستردهتر سیاست آمریکا در قبال پکن بررسی شود.
به گفته یوان، ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوری خود به دههها سیاست تعامل آمریکا با حکومت چین پایان داد؛ زیرا سیاستگذاران آمریکایی بهتدریج حزب کمونیست چین را مهمترین چالش راهبردی بلندمدت آمریکا تلقی کردند.
یوان گفت لحن علنی ترامپ در قبال شی جینپینگ پس از بازگشت به کاخ سفید مصالحهجویانهتر شده بود، زیرا دولت او در ابتدا امیدوار بود پکن بتواند در حل مسائل ژئوپلیتیکی گستردهتر، از جمله جنگ اوکراین و بیثباتی در خاورمیانه، کمک کند.
با این حال، یوان گفت این انتظارات تا حد زیادی محقق نشدهاند، زیرا چین همچنان به تقویت روابط خود با روسیه، جمهوری اسلامی ایران، کره شمالی و دیگر رقبای آمریکا ادامه داده است.
یوان گفت: «چشمانداز او برای عظمت دوباره آمریکا، اساساً با جاهطلبیهای حزب کمونیست چین برای گسترش نفوذ جهانی سازگار نیست. ترامپ این سخنرانی را در چنین بستری ایراد کرد.»
تغییر در رقابت آمریکا و چین
چن ونجیا، استاد بازرگانی بینالملل و معاون دانشگاه کاینان در تایوان، به اپک تایمز گفت اظهارات ترامپ موضوع را از بحث سلامت انتخابات به سطح امنیت ملی ارتقا داده است.
چن گفت: «این صرفاً انتقاد ترامپ نیست، بلکه زمینهسازی برای سیاستگذاری است… پیام اصلی این است که رقابت آمریکا و چین اکنون مستقیماً در کانون سیاست داخلی و انتخابات آمریکا قرار گرفته و بهعنوان نبردی میان دموکراسی و اقتدارگرایی تعریف میشود.»
یوان هونگبینگ نیز ارزیابی مشابهی ارائه کرد و گفت این سخنرانی نشاندهنده آن است که در دولت ترامپ این درک در حال تقویت است که رقابت راهبردی با حزب کمونیست چین، با وجود تلاشها برای حفظ کانالهای همکاری، همچنان محور اصلی سیاست خارجی آمریکا باقی مانده است.
چن گفت این سخنرانی دستکم سه پیام داشت.
نخست، ترامپ در حال انتقال فشارهای سیاسی پیرامون خود به موضوع مداخله خارجی است؛ اقدامی که به تقویت حمایت پایگاه سیاسی او کمک میکند.
دوم، ترامپ دیگر حزب کمونیست چین را صرفاً یک رقیب اقتصادی نمیبیند، بلکه آن را یک رقیب نظاممند تلقی میکند؛ موضوعی که توجیه بیشتری برای اتخاذ سیاستی تقابلیتر فراهم میآورد.
سوم، این اظهارات پیامی برای شی جینپینگ داشت مبنی بر اینکه رویکرد ترامپ در قبال پکن احتمالاً سختگیرانهتر از گذشته خواهد شد.
چن گفت این اتهامات میتواند اعتماد میان واشینگتن و پکن را بیش از پیش کاهش دهد، زیرا ادعاهای مربوط به مداخله در انتخابات به مسائل مرتبط با حاکمیت ملی گره خوردهاند.
او گفت: «اگر مداخله در انتخابات تأیید شود، پایههای اعتماد متقابل میان دو طرف بهشدت آسیب خواهد دید.»
وی افزود این موضوع میتواند فشار گستردهتری از سوی هر دو حزب سیاسی در واشینگتن ایجاد کند و تغییر اساسی در سیاست آمریکا در قبال چین را برای دولتهای آینده دشوارتر سازد.
چن گفت: «رقابت میان دو کشور ممکن است بیش از پیش نهادینه و بلندمدت شود.»
او افزود پکن ممکن است با فشارهای بیشتری از جمله گسترش محدودیتهای فناوری آمریکا و هماهنگی گستردهتر میان متحدان واشینگتن روبهرو شود. به گفته او، اگر چین با مداخله در انتخابات دموکراتیک کشورهای مختلف پیوند بخورد، وجهه بینالمللی این کشور نیز ممکن است آسیب ببیند.
در عین حال، چن گفت پکن ممکن است در واکنش، تبلیغات مبتنی بر ملیگرایی افراطی را تشدید کرده و اقدامات آمریکا را تلاشی برای مهار چین معرفی کند.
چن در پایان گفت سخنرانی ترامپ فراتر از یک موضعگیری سیاسی بود و آن را گامی دیگر بهسوی تقابلی پایدارتر و ساختاریتر میان دو اقتصاد بزرگ جهان توصیف کرد.
احتمال تغییر در راهبرد ترامپ
سو تزویون، پژوهشگر مؤسسه پژوهشهای دفاع و امنیت ملی تایوان، به اپک تایمز گفت اظهارات ترامپ غیرمنتظره بود، بهویژه با توجه به نشانههای اخیر از تعامل میان ترامپ و شی جینپینگ.
این دو رهبر پیشتر از روابط خود بهطور مثبت یاد کرده بودند و انتظار میرفت شی در ماه سپتامبر به آمریکا سفر کند.
سو گفت تازهترین اظهارات ترامپ ممکن است نشاندهنده تغییر در سیاست دولت او در قبال پکن باشد.
با این حال، او افزود هنوز مشخص نیست که آیا دولت ترامپ به اجرای راهبرد دوگانه همکاری و تقابل ادامه خواهد داد یا خیر.
ترامپ بارها شی را «دوست» خود توصیف کرده و بر رابطه شخصیاش با رهبر چین تأکید کرده است. سو گفت رویکرد ترامپ یادآور سیاست تئودور روزولت، رئیسجمهور پیشین آمریکا، است که به سیاست «آرام سخن بگو، اما قدرت نظامی خود را حفظ کن» شهرت داشت.
سو گفت: «لحن دوستانه او شاید صرفاً یک رویکرد تاکتیکی باشد.»
او به اسناد راهبرد امنیت ملی آمریکا اشاره کرد که بر تقویت ترتیبات دفاع جمعی در زنجیره نخست جزایر و جلوگیری از تصرف تایوان با توسل به زور تأکید دارند.
سو درباره واکنش پکن گفت حزب کمونیست چین احتمالاً همچنان در حال ارزیابی شرایط است تا تصمیم بگیرد آیا برنامه دیدار احتمالی ترامپ و شی در ماه سپتامبر را ادامه دهد یا خیر.
یوان هونگبینگ گفت این سخنرانی ممکن است در داخل چین نیز برای شی جینپینگ پیامدهایی داشته باشد.
به گفته یوان، شی بارها رابطه خود با ترامپ را بهعنوان نشانهای از جایگاه دیپلماتیک و نفوذش برجسته کرده است.
اما اتهامات مستقیم ترامپ علیه حزب کمونیست چین ممکن است کار شی را برای معرفی این رابطه بهعنوان یک سرمایه سیاسی در داخل حزب دشوارتر کند.
یوان گفت شی هماکنون نیز با فشارهای سیاسی روبهرو است و به تغییرات اخیر در انتصابات و تحقیقات درباره مقامهای ارشد نظامی و حزبی اشاره کرد.
او گفت: «تصمیم ترامپ برای متهم کردن علنی حزب کمونیست چین به مداخله جدی در انتخابات، میتواند تلاشهای شی را برای نمایش این رابطه بهعنوان منبعی از قدرت سیاسی در داخل چین تضعیف کند.»
تمرکز بلندمدت بر پکن
شن مینگشیه، دیگر پژوهشگر مؤسسه پژوهشهای دفاع و امنیت ملی تایوان، به اپک تایمز گفت سخنرانی ترامپ بازتابدهنده تمرکز راهبردی گستردهتر آمریکا بر حزب کمونیست چین بهعنوان مهمترین رقیب بلندمدت این کشور است.
شن یادآور شد ترامپ در جریان مراسم دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا نیز کمونیسم را محکوم کرده بود؛ موضوعی که به گفته او نشان میدهد مقابله با حکومتهای کمونیستی همچنان بخشی از دستورکار سیاسی گستردهتر ترامپ است.
شن گفت: «چه کوبا باشد و چه حزب کمونیست چین، اینها احتمالاً از مهمترین اهداف تقابلی هستند که ترامپ در چارچوب هدف خود برای تبدیل شدن به یک رئیسجمهور بزرگ و عظمت دوباره آمریکا در نظر دارد.»
او گفت اظهارات ترامپ لزوماً به معنای قطع کامل روابط آمریکا و چین نیست، بلکه ادامه راهبردی است که رقابت را با همکاری گزینشی ترکیب میکند.
شن گفت: «ترامپ بهروشنی اهداف راهبردی خود را نشان داده است. این به آن معنا نیست که هیچ همکاریای وجود نخواهد داشت، اما اگر حزب کمونیست چین به اقداماتی که او آنها را تلاش برای تضعیف خود میداند ادامه دهد، آمریکا با قاطعیت پاسخ خواهد داد.»
شن افزود ترامپ پیشتر در اظهارات علنی خود درباره پکن محتاطتر بود، اما پس از مشاهده رویکرد شی جینپینگ در قبال آمریکا و موضوعاتی مانند تایوان، به نظر میرسد ترامپ و اعضای کابینهاش به اجماع قویتری رسیدهاند.
او گفت: «زیرا آمریکا به این جمعبندی رسیده است که بسیاری از مسائل مهم، چه در خاورمیانه و چه در غرب اقیانوس آرام، به چین مرتبط هستند.»
