وقتی سنمان بالا میرود، نیروگاه تولید انرژی سلولی کارایی خود را از دست میدهد، اما پژوهشها نشان میدهند که اورولیتین آ به بازسازی آن کمک میکند.
شاید یکی از دلایل خستگی مفرط این باشد که موتورهای تولید انرژی سلولی (میتوکندریها) دیگر مثل گذشته کار نمیکنند؛ مشکلی که با نوشیدن قهوه هم برطرف نمیشود.
این موتورها از میانسالی بهتدریج مستهلک میشوند، انرژی کمتری تولید میکنند، زمینهسازِ التهاب بیشتر میشوند و بازیابی چندان سریعی ندارند. از اینرو، انجام کارهایی که قبلاً برایتان مثل آبخوردن بود، حالا خستهتان میکند؛ درست مثل ماشینی که خیلی هم با آن رانندگی نمیکنید، اما به علت فرسودگی موتور بد کار میکند.
اورولیتین آ از معدود ترکیباتی است که در مطالعات انسانی توانسته جلوی این روند نزولی را بگیرد. سینتیا ترلو، پرستار و نویسنده حوزه سلامت زنان، به اپک تایمز گفت: «اورولیتین آ از طریق پاکسازی میتوکندریهای ناکارآمد (میتوفاژی) به این مشکل رسیدگی میکند.»
همه نمیتوانند از طریق رژیم غذایی به اورولیتین آ کافی دست پیدا کنند. حتی اگر هرروز از خوراکیهای محرک مانند انار، گردو، تمشک و شاهتوت استفاده کنید، توان بدن برای تولید اورولیتین آ تا حد زیادی به میکروبیوم روده بستگی دارد که از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
پژوهشها نشان میدهند که فقط ۴۰ درصد از افراد میتوانند بهطور طبیعی اورولیتین آ کافی تولید کنند و بقیه در این مورد عملکرد ضعیفی دارند یا اصلاً قادر به تولید آن نیستند. همین نکته بهتنهایی دیدگاه ما را نسبت به اورولیتین آ عوض میکند.
مطالعات انسانی نشان میدهند که اورولیتین آ عملکرد میتوکندریها را بهبود میبخشد، شاخصهای التهابی را کاهش میدهد و استقامت عضلانی را تقویت میکند؛ امری که بهویژه در میانسالی اهمیت زیادی دارد، زیرا کارایی میتوکندریها در این دوره بهشدت افت میکند.
شاید به همین دلیل باشد که خیلیها به مکملهای اورولیتین آ روی آوردهاند. وقتی مکمل مصرف میکنیم، دیگر نیازی به باکتریهای روده و تبدیل مواد غذایی به اورولیتین آ نداریم، زیرا دوز مستقیم و استاندارد این ترکیب را وارد بدنمان میکنیم. از اینرو، تأثیر مکمل در بیشتر افراد قابل پیشبینی است. ترلو میگوید مصرف مکمل بهشکل ایمن از عملکرد میتوکندریها پشتیبانی میکند.
مقدار جذب مکملها و کیفیت آنها تا حدی متفاوت است، اما تحقیقات نشان میدهند که جذب اورولیتین آ از طریق مکمل تقریباً شش برابر بیشتر از اورولیتین آ دریافتی از طریق مواد غذایی است.
اورولیتین آ چگونه عمل میکند؟
اورولیتین آ از طریق فرایندی به نام میتوفاژی عمل میکند؛ سامانه پیشفرض بدن که به شناسایی و پاکسازی میتوکندریهای آسیبدیده اختصاص دارد. این فرایند نوعی خانهتکانی سلولی است که به حفظ میتوکندریهای سالم کمک میکند، فرایند تولید انرژی را بهبود میدهد و سطح تنش سلولی را به حداقل میرساند.
میتوکندریها به مرور زمان آسیب میبینند، انرژی کمتری تولید میکنند و زمینهسازِ التهاب بیشتر میشوند؛ امری که بهعنوان یکی از عوامل اصلی پیری شناخته میشود و صرفاً جزو پیامدهای سالخوردگی بهشمار نمیرود.
جنیفر شاینمن، متخصص تغذیه و مالک مرکز سلامت نسل آینده، به اپک تایمز گفت: «اورولیتین آ غذای میتوکندریهاست. فکر نکنید سطح انرژی با مصرف مکمل فوراً چندبرابر میشود. این ترکیب انرژی لازم را برخلاف عوامل محرک از منابع دیگر قرض نمیگیرد، بلکه به ترمیم مکانیزم تولید انرژی کمک میکند.»
از آنجا که میتوکندریها تقریباً انرژی کل سامانههای زیستی بدن را تأمین میکنند، تأثیر آنها در عضلات خلاصه نمیشود. برای نمونه، سلولهای ایمنی برای عملکرد مناسب به انرژی میتوکندریایی نیاز دارند. وقتی عملکرد میتوکندریها افت میکند، پاسخ ایمنی ضعیفتر میشود و التهاب شدت میگیرد؛ الگویی که پژوهشگران آن را به امراض مرتبط با پیری نسبت میدهند.
تحقیقات عمدتاً بر سلامت عضلات متمرکز بودهاند، زیرا عضلات هم انرژی زیادی مصرف میکنند و هم نقش مهمی در روند سالخوردگی دارند. بهبود عملکرد میتوکندریایی باعث میشود عضلات کارایی بیشتری پیدا کنند و سریعتر بازیابی شوند. ارزیابی سالمندان یا افراد کمتحرک نشان داده که بهبود عملکرد میتوکندریایی با افزایش ملموس قوای جسمانی و استقامت عضلانی همراه است. البته این تغییرات بهصورت فوری رخ نمیدهند.
اینکه افراد حس میکنند انرژی بیشتری دارند، مکانیزم پیچیدهای دارد. شاینمن میگوید: «اگر سلولها کارایی بیشتری در تولید انرژی داشته باشند، طبیعی است که حس کنید انرژی بیشتری دارید، زیرا انرژی درنهایت از طریق همین سلولها تأمین میشود.»
شواهد بالینی از این موضوع حمایت میکنند و تحقیقات بیشتری هم در دست انجام هستند. در مطالعهای که در نشریه شبکه آزاد جاما منتشر شد، ۶۶ داوطلب ۶۵ تا ۹۰ ساله روزانه بهمدت ۴ ماه هزار میلیگرم اورولیتین آ مصرف کردند. استقامت عضلانی آنها ۸ برابر افزایش یافت و تعداد انقباضهای عضلانی آنها از ۱۲ به ۹۵ رسید. از این گذشته، مقدار برخی از مواد مضر خون که با اختلال عملکرد میتوکندریها و التهاب ارتباط داشتند کاهش یافت. پژوهشگران درنهایت به این نتیجه رسیدند که اورولیتین آ بیخطر است و مصرف آن مشکلی ندارد. کارآزمایی تصادفی و کنترلشده دیگری در سال ۲۰۲۵ نشان داد که مصرف اورولیتین آ خوراکی در افراد میانسال به بهبود عملکرد میتوکندریایی و شاخصهای مرتبط با سالخوردگی سیستم ایمنی کمک میکند.
شاینمن میگوید: «این مطالعات روی انسانها انجام گرفتهاند، نه روی سلولها یا حیوانات. پژوهشگران بر افراد واقعی در شرایط واقعی متمرکز بودهاند.»
چه انتظاری باید داشت؟
یکی از نکات مهمی که باید درباره مصرف اورولیتین آ در نظر بگیرید، مقوله زمان است. ترلو میگوید: «این مکمل اثر فوری ندارد.» بیشتر افراد دستکم ۶ تا ۸ هفته هیچ تغییری نمیکنند. این بازه گاهی به ۱۲ هفته میرسد؛ درست مثل زمانی که باید برای مشاهده نتایج ورزش در نظر بگیرید.»
وقتی تغییر از راه میرسد، بیشتر جنبه عملکردی دارد و خیلی به چشم نمیآید. افراد قبل از هرچیز متوجه بهبود روند ریکاوری بعد از ورزش، کاهش درد عضلانی و پایداری بیشتر انرژی روزانه خود میشوند.
تغییر گامبهگام پیش میرود و نتیجه فوری ندارد. تأثیر اورولیتین آ تدریجی است و همزمان با بهبود عملکرد میتوکندریایی افزایش پیدا میکند.
البته همه به نتیجه مشابهی نمیرسند. ویژگیهای بیولوژیکی بر کارایی مکملها اثر میگذارند. بعضیها بهوضوح بهبود پیدا میکنند، اما بعضیها با تغییر چندانی مواجه نمیشوند که در مورد مکملهای میتوکندریایی اتفاق عجیبی نیست. شواهد نویدبخش هستند، اما هرکسی نتیجه متفاوتی میگیرد؛ همانطور که بدن به ورزش یا بهبود کیفیت خواب هم واکنش متفاوتی نشان میدهد.
این تفاوتها به وضعیت اولیه سلامتی، ترکیب میکروبیوم روده، میزان فعالیت بدنی و عادتهای روزمره بستگی دارند. خواب نامناسب، استرس مزمن و زندگی کمتحرک میتوانند تأثیر بالقوه مکملها را خنثی کنند.
ارزیابی نتایج هم محدودیتهایی دارد. اندازهگیری عملکرد میتوکندریایی در محیط بالینی کار آسانی نیست و بسیاری از تغییرات بزرگ در سطح سلولی رخ میدهند که جایی در آزمایشات مرسوم ندارند. شاینمن میگوید تمام فعلوانفعالاتی که در بدن رخ میدهند، لزوماً پیامدهای محسوس و فوری ندارند.
تصویر کلی
بهتر است اورولیتین آ را بخشی از راهبرد جامع سلامتی بدانیم و آن را بهعنوان یک راهحل مستقل در نظر نگیریم. تمرینات قدرتی، دریافت پروتئین کافی، خواب باکیفیت و کنترل استرس، نسبت به مکملها تأثیر بسیار بیشتری بر سلامت میتوکندریایی دارند.
ترلو میگوید: «من همیشه به بیمارانم میگویم که قبل ار هرچیز روی مهمترین عامل که همان اصلاح سبک زندگی است تمرکز کنند. اصلاح سبک زندگی مهمترین عامل موفقیت است و استفاده از مکمل در مراحل بعدی در نظر گرفته میشود.»
شواهد نشان میدهند که اورولیتین آ از نظر بیولوژیکی مشابه ورزش است و به بازسازی میتوکندریها کمک میکند؛ فرایندی که پیامدهای آن تدریجی هستند و تأثیر کوتاهمدت ندارد.
اگر به فکر مصرف اورولیتین آ هستید، بهتر است داروهای فعلیتان را بررسی کنید و با یک پزشک یا متخصص بهداشت مشورت کنید. خیلیها مصرف آزمایشی سهماهه را با دوز روزانه ۵۰۰ تا هزار میلیگرمی در کنار تمرینات قدرتی شروع میکنند تا از عملکرد میتوکندریها حمایت کنند و ارزیابی بهتری از تأثیر مکملها داشته باشند.
شاید دستیابی به انرژی بیشتر نیازی به تلاش بیشتر نداشته باشد، بلکه مستلزم حمایت از عملکرد سلولها باشد.
