یافتههای این مطالعه نشان میدهند که تصمیمگیری درباره ادامه درمان بیش از سن و سال بیماران به وضعیت سلامتی، خطر بیماریهای قلبیعروقی و امید به زندگی بستگی دارد.
براساس مطالعهای که در فرانسه انجام شد، بعضیها میتوانند بعد از ۷۵ سالگی از مصرف داروهای کلسترول با هدف پیشگیری دست بردارند.
در این کارآزمایی که در ماه ژوئیه در نشریه طول عمر لنست منتشر شد، شواهد جدیدی درباره ایمنی قطع مصرف استاتین (داروهای کلسترول) بعد از ۷۵ سالگی ارائه شده است؛ بهویژه در رابطه با افرادی که سابقه حمله قلبی یا سکته مغزی نداشتهاند. پژوهشگران فرانسوی دریافتند داوطلبان ۷۵ ساله و مسنتری که از مصرف استاتین دست برداشتند، طی سه سال آتی در مقایسه با داوطلبانی که به مصرف دارو ادامه دادند، با افزایش خطر مرگومیر مواجه نشدند.
برخلاف چیزی که پزشکان و بیماران انتظار داشتند، قطع مصرف دارو باعث بهبود حال داوطلبان نشد و کیفیت زندگی، عملکرد جسمانی و روانی و علائم آنها تقریباً همتراز افرادی بود که به مصرف دارو ادامه داده بودند.
دکتر مایکل نانا، متخصص قلب از دانشکده پزشکی ییل و نویسنده مقاله نشریه طول عمر لنست، در ایمیلی به اپک تایمز نوشت: «گاهی تصور میکنیم که قطع داروهای غیرضروری بهطور خودکار باعث بهبود حال بیماران میشود؛ اما افرادی که سالها بدون هیچ مشکلی استاتین مصرف کرده بودند، چیز دیگری میگویند.»
با قطع مصرف چه اتفاقی رخ داد؟
پژوهشگران وضعیت هزار و ۱۶۰ داوطلب بزرگسال با میانگین سنی ۸۰ سال را بررسی کردند. هیچکدام از داوطلبان سابقه بیماری قلبی نداشتند. نیمی از آنها بهطور تصادفی در گروه استاتین قرار گرفتند و نیمی دیگر از مصرف دارو دست کشیدند.
وضعیت هردو گروه بعد از گذشت سه سال مشابه یکدیگر بود: ۷٫۲ درصد از افرادی که از مصرف استاتین دست کشیده بودند جان باختند، اما این رقم در میان افرادی که به مصرف دارو ادامه دادند ۷٫۹ درصد بود. این اختلاف آنقدر جزئی بود که پژوهشگران گفتند قطع مصرف دارو از نظر خطر مرگومیر تفاوتی با ادامه مصرف ندارد. درواقع، قطع دارو باعث نشد که خطر مرگومیر بیش از آنچه که تصور میشد افزایش پیدا کند.
پژوهشگران تفاوت خاصی در کیفیت زندگی داوطلبان پیدا نکردند. افرادی که از مصرف استاتین دست کشیده بودند، نه از نظر جسمانی و نه از نظر روانی نسبت به افرادی که به مصرف دارو ادامه داده بودند حس بهتری نداشتند.
سطح مشکلات عضلانی، دیابت، اختلالات ذهنی و عفونتهای شدید هم در میان داوطلبان دو گروه تفاوت خاصی نداشت.
با اینحال، یکی از شاخصها بهشدت تغییر کرد: میزان لیپوپروتئین کمچگالی (الدیال)، که به آن «کلسترول بد» میگویند، و باعث تشکیل پلاک در جداره رگها میشود، در افرادی که از مصرف دارو دست کشیده بودند، حدود ۵۰ درصد افزایش یافت و طی سه سال از حدود ۱۱۵ به ۱۷۱ میلیگرم در دسیلیتر رسید.
احتمال حمله قلبی در گروهی که از مصرف دارو دست کشیده بودند افزایش یافت: ۲٫۱ درصد از این داوطلبان دچار حمله قلبی شدند، اما این رقم در میان داوطلبانی که به مصرف دارو ادامه دادند ۱.۴ درصد بود. با اینحال، مطالعه مورد نظر آنقدر بزرگ نیست که بگوییم قطع مصرف باعث افزایش خطر شده یا اتفاقی بوده است.
نانا گفت: «رایجترین تفسیر اشتباهی که میتوانیم از مطالعه حاضر داشته باشیم، این است که تصور کنیم مصرف استاتین بعد از ۷۵ سالگی اهمیتی ندارد.»
کارگروه خدمات پیشگیرانه آمریکا میگوید شواهد مربوط به ادامه مصرف استاتین بعد از ۷۵ سالگی و در افرادی که سابقه بیماری قلبی نداشتند، قابل اتکا نیستند.
چرا ۷۵ سالگی یک معیار قطعی نیست؟
استاتینها با کاهش الدیال عمل میکنند؛ فرایندی که بهمرور زمان سرعت تشکیل پلاکهای چربی را میگیرد و احتمال حمله قلبی یا سکته مغزی را به حداقل میرساند.
با اینحال، اثر محافظتی این دارو زمان زیادی میبرد و اثربخشی آن تا حدی به این بستگی دارد که بیمار چقدر زنده میماند و قبل از بیماری قلبی با چه مشکلاتی مواجه میشود.
دکتر کارن الکساندر، متخصص قلب و استاد پزشکی در دانشگاه دوک، که نقشی در این مطالعه نداشت، در ایمیلی به اپک تایمز نوشت: «افرادی که امیدوارند از حمله قلبی یا سکته مغزی پیشگیری کنند، برای تصمیمگیری درباره مصرف یا قطع دارو باید به زمان اثربخشی و خطرات ناشی از سایر بیماریها توجه کنند.»
سلامتی افراد مسن تفاوت زیادی با یکدیگر دارد. مطالعات نشان میدهند تفاوتهای فردی در میان این افراد بیشتر از افراد جوان و میانسال است. برای نمونه، شاید ادامه مصرف استاتین برای یک فرد ۸۵ ساله فعال، که با خطر بیماریهای قلبیعروقی دستبهگریبان است، در مقایسه با فرد ۷۵ سالهای که با بیماریهای پیشرفته یا ناتوانی شدید دستوپنجه نرم میکند مفیدتر باشد.
نانا گفت: «هرکسی باید متناسب با شرایط خود تصمیم بگیرد، نه سن و سالی که دارد.»
پژوهشگران میگویند یافتههای این کارآزمایی باید در مطالعات بزرگتر با دوره پیگیری طولانیتر و همچنین در میان سالمندانی که با خطر بیماریهای قلبیعروقی دستبهگریبان هستند یا اوضاع وخیمتری نسبت به داوطلبان این مطالعه دارند، مورد بررسی قرار بگیرند.
چه زمانی قطع مصرف منطقی خواهد بود؟
تشخیص زمان مناسب برای قطع یک داروی پیشگیرانه جزو سختترین تصمیماتی است که در روند مراقبت از سالمندان با آن مواجه میشویم و این مطالعه هم شامل حال همه افراد نمیشود. افرادی که پیشتر دچار حمله قلبی، سکته مغزی یا بیماری قلبیعروقی شده بودند، جایی در این مطالعه نداشتند. از اینرو، این بیماران دلایل محکمتری برای ادامه مصرف استاتین دارند.
سالمندانی که تصمیم به قطع مصرف استاتین میگیرند، میتوانند روند درمان خود را با حذف این دارو سادهتر کنند و احتمال تداخل دارویی را به حداقل برسانند. نانا گفت فرایند تصمیمگیری در این مورد باید دوطرفه پیش برود و پزشکان میبایست درباره احتمالات ممکن و اولویتهای بیماران با آنها صحبت کنند.»
در مورد افرادی که برای پیشگیری از رویدادهای قلبیعروقی استاتین مصرف میکنند، پزشکان باید به دیابت، فشار خون، سابقه مصرف دخانیات، کلسترول، بیماری کلیوی و پیشینه خانوادگی توجه کنند و بعضاً این عوامل را در کنار اسکنهای لازم بررسی کنند تا میزان تشکیل پلاک در رگهای بیماران مشخص شود.
پزشکان آستانه تحمل بیماران را هم در نظر میگیرند، احتمال تداخل دارویی را بررسی میکنند، به سایر داروهای تجویزی بیماران توجه کرده و ضعف و ناتوانی جسمانی و وضعیت جسمی و روحی آنها را مورد ارزیابی قرار میدهند.
دکتر آریلا اورکابی، متخصص طب سالمندی و پژوهشگر بیمارستان بریگهام و زنان، که نقشی در این مطالعه نداشت، در ایمیلی به اپک تایمز نوشت: «فرد ۷۵ ساله یا مسنتری که هنوز دچار حمله قلبی یا سکته مغزی نشده اما قبل از ۷۵ سالگی بهدلیل خطر بالای رویدادهای قلبیعروقی به استاتین روی آورده است، بهتر است به مصرف استاتین ادامه دهد؛ مگر آنکه طول عمر او بهدلیل بیماری در معرض خطر باشد.»
پرسشهای بسیاری همچنان بیپاسخ ماندهاند. اورکابی افزود که پژوهشگران هنوز مطمئن نیستند استاتینها علاوه بر محافظت از قلب مزایای دیگری هم برای سالمندان دارند یا خیر.
