رائول کاسترو، رهبر پیشین کوبا و برادر فیدل کاسترو، در آمریکا به اتهام مشارکت در قتل سه شهروند آمریکایی و یک مقیم دائمی آمریکا تحت پیگرد قضایی قرار گرفته است. این اتهامها به سرنگونی دو هواپیمای غیرنظامی گروه «برادران برای نجات» در سال ۱۹۹۶ مربوط میشود؛ حادثهای که یکی از شدیدترین تنشهای میان آمریکا و کوبا پس از جنگ سرد را رقم زد.
طبق اسناد منتشرشده در دادگاه فدرال میامی، کاسترو و پنج مقام دیگر کوبایی به توطئه برای قتل شهروندان آمریکایی، قتل، و تخریب هواپیما متهم شدهاند. مقامهای آمریکایی میگویند این پرونده پس از نزدیک به سه دهه، برای اجرای عدالت در حق خانواده قربانیان تشکیل شده است.
تاد بلانش، دادستان کل موقت آمریکا، در نشست خبری میامی گفت: «آمریکا شهروندانش را فراموش نمیکند. خانواده قربانیان نزدیک به ۳۰ سال در انتظار عدالت بودهاند.»
او همچنین هشدار داد که رائول کاسترو به هر شکل ممکن باید در برابر دستگاه قضایی آمریکا حاضر شود.
رائول کاسترو ۹۴ ساله از چهرههای اصلی انقلاب کمونیستی ۱۹۵۹ کوبا بود و پس از کنارهگیری فیدل کاسترو، از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱ ریاست حکومت کوبا را برعهده داشت. در زمان وقوع حادثه، او وزیر دفاع کوبا بود.
ماجرای سرنگونی هواپیماها
در ۲۴ فوریه ۱۹۹۶، جنگندههای کوبایی دو هواپیمای سبک متعلق به گروه «برادران برای نجات» را بر فراز آبهای نزدیک کوبا هدف قرار دادند. در این حمله آرماندو آلخاندرو جونیور، کارلوس کوستا، ماریو دلا پنیا و پابلو مورالس کشته شدند.
گروه «برادران برای نجات» در میامی فعالیت میکرد و در ابتدا مأموریتش کمک به مهاجران کوباییِ سرگردان در دریا بود. اعضای این گروه با هواپیماهای کوچک بر فراز تنگه فلوریدا پرواز میکردند تا قایقهای مهاجران را شناسایی و موقعیت آنها را به گارد ساحلی آمریکا گزارش کنند. اما در سالهای بعد، این گروه به فعالیتهای سیاسی ضد حکومت کوبا نیز روی آورد و گاهی اعلامیههایی را بر فراز هاوانا پخش میکرد.
حادثه در دورانی رخ داد که کوبا با بحران شدید اقتصادی پس از فروپاشی شوروی روبهرو بود. در سال ۱۹۹۴ هزاران کوبایی با قایقهای ابتدایی و دستساز تلاش کردند خود را به آمریکا برسانند؛ بحرانی که روابط دو کشور را بهشدت متشنج کرد.
تحقیقات بینالمللی و فایل صوتی جنجالی
سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ICAO) پس از بررسی این حادثه اعلام کرد شواهد نشان میدهد هواپیماهای هدف قرارگرفته هنگام حمله در حریم هوایی بینالمللی بودهاند، نه داخل آسمان کوبا.
در سالهای بعد، فایل صوتیای نیز منتشر شد که گفته میشود مکالمات مقامهای نظامی کوبا را ثبت کرده است. در این فایل، صدایی که به رائول کاسترو نسبت داده میشود ظاهراً از عملیات علیه هواپیماها حمایت میکند و در بخشی از آن گفته میشود: «اجازه ندهید فرار کنند.»
تشدید فشار آمریکا بر کوبا
سرنگونی هواپیماها باعث شد تلاشهای دولت بیل کلینتون برای کاهش تنش با کوبا متوقف شود. پس از این حادثه، آمریکا قانون «هلمز–برتون» را تصویب کرد که تحریمهای اقتصادی علیه کوبا را گستردهتر و دائمیتر کرد.
در سالهای اخیر نیز برخی نمایندگان کنگره آمریکا از دولت دونالد ترامپ خواسته بودند مقامهای ارشد کوبا، از جمله رائول کاسترو، بهدلیل نقش احتمالیشان در این حادثه تحت پیگرد قرار گیرند.
ترامپ در واکنش به تحولات اخیر گفته بود آمریکا از شکلگیری «عصر طلایی جدید برای مردم کوبا» حمایت میکند و مردم این کشور سزاوار آزادی و رفاه هستند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز اعلام کرد: «ایالات متحده در کنار مردم کوبا ایستاده است، نه در کنار رژیمی که دههها آزادی را از آنان گرفته است.»
همزمان دولت آمریکا از آمادگی برای اختصاص حدود ۱۰۰ میلیون دلار کمک به رسانههای مستقل، گروههای مدنی و پروژههای بشردوستانه در صورت انجام اصلاحات سیاسی در کوبا خبر داده است.
آلینا فرناندز، دختر فیدل کاسترو و منتقد حکومت کوبا، نیز درباره این پرونده گفت اقدام قضایی آمریکا «بسیار دیر» انجام شده، اما خانواده قربانیان حق دارند حقیقت و عدالت را ببینند.
