نویسنده: اندرس کور
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بهدرستی احتمال یک «تصرف دوستانه» کوبا را مطرح کرده و با مردم کوبا و مخالفان دموکراتیک همراه شده است تا بر دیکتاتوری کمونیستی برای اجرای فوری اصلاحات فشار وارد کند.
دولت ترامپ در پی آن است که این دولت ناکام را از طریق آزادی زندانیان سیاسی، حمایت از کسبوکارهای کوچک و برگزاری انتخابات دموکراتیک دگرگون کند. اما اگر روند اصلاحات بهاندازه کافی سریع نباشد، رهبری کمونیستی کوبا ممکن است نسبتاً بهراحتی از طریق اقدام نظامی ایالات متحده کنار زده شود.
گزارشهای روزانهای از دیوارنویسیهای ضدکمونیستی و شعار «زنده باد ترامپ» در کوبا منتشر میشود. به تأخیر انداختن یک پیروزی نسبتاً آسان در کوبا بهخاطر نبردی طولانیتر و دشوارتر علیه افراطگرایی اسلامی در ایران، یک اشتباه راهبردی خواهد بود. تأخیر در تغییر حکومت در کوبا ممکن است روسیه و چین را ترغیب کند تا جنگ ایران را ادامه دهند تا ایالات متحده بار دیگر در خاورمیانه گرفتار شود و هرگز به حل مسئله کوبا نپردازد.
به دلیل نزدیکی جغرافیایی بیشتر، حمایت محلی در کوبا و اندازه کوچکتر این کشور، تغییر حکومت در آن بسیار آسانتر از آن چیزی است که ایران نشان داده، و بنابراین میتواند هدفی باشد که ایالات متحده ابتدا به آن دست یابد؛ در حالیکه همزمان به نبرد بلندمدت با حکومت ایران نیز رسیدگی میکند.
در اوایل ژانویه، دولت ترامپ دیکتاتور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، را دستگیر کرد، صادرات نفت ونزوئلا به کوبا را با توقیف نفتکشها متوقف ساخت و در ۲۹ ژانویه تهدید کرد علیه هر کشوری که به کوبا نفت عرضه کند، تعرفه اعمال خواهد کرد. مکزیک آخرین محموله ۸۶ هزار بشکهای نفت وارداتی به کوبا را در ۹ ژانویه تحویل داد. بیست روز بعد، ایالات متحده کشورهایی را که تلاش کنند به کوبا نفت ارسال کنند، به اعمال تعرفههای بیشتر تهدید کرد.
کمبودهای نفتی ناشی از این اقدامات باعث خاموشی شبکه برق شده که بر حکومت فشار وارد میکند؛ اما در عین حال مردم را نیز دچار رنج میکند. کوبا تنها حدود ۴۰ درصد از نیاز نفتی خود را تولید میکند. ژنراتورهای بیمارستانها، تأسیسات پمپاژ آب و آمبولانسها به سوخت نیاز دارند. اکنون تنها نیمی از ناوگان کامیونهای حمل زباله کشور فعال است. زبالهها در خیابانها انباشته شدهاند که یک خطر بهداشتی محسوب میشود. بسیاری از خدمات اتوبوس متوقف شدهاند و خیابانها تا حد زیادی خالی از خودرو هستند.
در پاسخ به افزایش نیازهای بهداشتی، ایالات متحده در ماه ژانویه بستههای غذایی به ارزش ۳ میلیون دلار به همراه قرصهای تصفیه آب و سایر کمکها ارسال کرد. ماه بعد، ایالات متحده به شرکتهای آمریکایی اجازه داد به شرکتهای خصوصی در کوبا سوخت تحویل دهند تا نفوذ و توانمندی آنها را افزایش دهد. در ۱۶ مارس، برای نخستین بار از زمان آغاز قرنطینه، کل کشور در تاریکی فرو رفت.
اعتراضهای مسالمتآمیز در کوبا در هر دو شهر هاوانا و سانتیاگو—دومین شهر بزرگ کشور—در حال افزایش است. این اعتراضها بیش از ۱۰ روز پیاپی ادامه داشته و در حال شدت گرفتن هستند.
در شهر مورون، با جمعیتی حدود ۷۰ هزار نفر در مرکز کوبا، در ۱۳ مارس شورشی رخ داد. شرکتکنندگان مقر محلی حزب کمونیست کوبا را غارت کردند. آنها اسناد، رایانهها و مبلمان اداری حزب را به آتش کشیدند. این نخستین حمله به یک دفتر کمونیستی کوبا از زمان انقلاب نافرجام ۱۹۵۳ بود. گفته میشود نیروهای حکومتی به یکی از معترضان شلیک کردهاند.
هرچه قرنطینه طولانیتر شود، مردم کوبا ناامیدتر شده و احتمال شورش در مقیاس بزرگتر افزایش مییابد. این روند میتواند به تغییر حکومت منجر شود؛ اما همچنین خطر یک کشتار را در پی دارد که ممکن است مردم را به اطاعت بیشتر وادار کند.
اکنون حکومت در حال مذاکره با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، است و با آزاد کردن برخی زندانیان سیاسی و اجازه دادن به کوباییهای مقیم خارج برای سرمایهگذاری در کسبوکارهای داخل کشور، نشانههایی از عقبنشینی بروز داده است. در ۱۶ مارس، برادرزاده فیدل کاسترو اعلام کرد که کوبا برای تعامل اقتصادی بیشتر با کوباییهای خارج از کشور باز خواهد شد. آنها اکنون اجازه خواهند داشت در کسبوکارها و زیرساختهای کوبا سرمایهگذاری کنند.
اما این اقدامات بسیار اندک و بسیار دیرهنگام است. ادامه قرنطینه خطر کاهش حمایت مردم کوبا از ایالات متحده را به همراه دارد؛ شاید این همان چیزی باشد که حکومت به آن امید بسته است. همچنین، روسیه و چین در تلاشاند قرنطینه را بشکنند. یک نفتکش روسی که تحت تحریم است، هماکنون در حال حرکت در اقیانوس اطلس بهسوی کوباست تا محاصره را بشکند. این کشتی دولتی حامل ۷۳۰ هزار بشکه نفت خام است و احتمالاً در ۲۳ مارس به کوبا خواهد رسید. گزارش شده یک نفتکش با پرچم هنگکنگ نیز ۲۰۰ هزار بشکه گازوئیل حمل میکند و مسیر نامنظمی بهسوی کوبا در پیش گرفته است. این کشتی اخیراً در شمالغرب دریای کارائیب دیده شده است.
قرنطینه نفتی نمیتواند برای همیشه ادامه یابد، بهویژه اگر خطر درگیری با روسیه و چین را افزایش دهد. اگر دولت کوبا بهسرعت روند اصلاحات دموکراتیک و اقتصادی خود را افزایش ندهد، ایالات متحده باید از نیروهای ویژه برای برکناری رهبر کشور، همانگونه که در ونزوئلا انجام داد، استفاده کند. همانطور که روبیو در ۱۷ مارس گفت: «اقتصاد کوبا کار نمیکند… آنها در مشکلات جدی هستند و کسانی که در رأس هستند نمیدانند چگونه آن را اصلاح کنند، بنابراین باید افراد جدیدی در رأس قرار گیرند.»
این واقعیت که ایالات متحده ناچار است کمکهای بشردوستانه به کوبا ارائه دهد نیز نشان میدهد که راهبرد قرنطینه به پایان خود رسیده و باید مسئله با عملیاتی مشابه اقدام علیه مادورو بر رهبری کمونیستی کشور تحمیل شود. پس از کنار رفتن رهبران سرسخت کوبا، ممکن است رئیسجمهوری جدید در این کشور ظهور کند که حاضر باشد روسیه و چین را کنار بگذارد و به اصلاحات اقتصادی مبتنی بر دموکراسی روی آورد. این راهبرد عملیات میتواند تا زمانی که فرد مناسب (یا در مورد دلسی رودریگز، زن مناسب) برای این مسئولیت پیدا شود، تکرار شود.
با افزایش تعداد اصلاحات، یا اگر ایالات متحده بتواند از طریق روشهای دیگر مانند تغییر حکومت یا عملیات نظامی کشور را دموکراتیک کند، مردم کوبا این راهبرد را بهعنوان روشی مؤثر برای پایان دادن یکباره به کمونیسم در کوبا ارزیابی خواهند کرد. آینده کوبا زمانی روشنتر خواهد شد که دیوار کمونیسم فرو بریزد و کوباییها و آمریکاییها سرانجام بتوانند دوباره با یکدیگر همکاری کنند.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: آندرس کور دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه ییل (۲۰۰۱) و مدرک دکترای دولتی از دانشگاه هاروارد (۲۰۰۸) است.
