انگل سیکلوسپورا بخشی از چرخه عمر خود را در محیط و بخش دیگری را داخل بدن میزبان سپری میکند.
تابستان که از راه میرسد، انگلی به نام سیکلوسپورا کایتاننسیس همزمان با عرضه محصولات تازه مانند تمشک، سبزیهای برگدار و گیاهان معطر وارد برخی مناطق میشود.
خیلیها نگران روند روبهرشد ابتلا هستند، اما راهکارهای مختلفی برای جلوگیری از شیوع این انگل وجود دارد.
سیکلوسپوریازیس چیست؟
سیکلوسپوریازیس یک بیماری رودهای است که بهدلیل بلع یک انگل تکسلولی و میکروسکوپی به نام سیکلوسپورا کایتاننسیس رخ میدهد. این بیماری جزو عفونتهای فصلی ناشی از مواد غذایی است که بهدلیل مصرف محصولات تازه و خام مانند سبزیهای برگدار، انواع توت یا گیاهان معطر آلوده به مدفوع انسانی به دیگران سرایت پیدا میکند.
علائم بیماری فوراً ظاهر نمیشوند، زیرا انگل قبل از ایجاد بیماری باید درون روده بیمار رشد کند و تکثیر شود.
سیکلوسپورا بعد از ورود به بدن به جداره روده نفوذ میکند و با آسیبرساندن به دستگاه گوارش باعث اسهال، نفخ، تهوع، کاهش وزن و خستگی ناشی از سوءجذب مواد مغذی میشود.
بعد از آنکه انگلها درون روده تکثیر میشوند، تخمکهای اووسیست از طریق مدفوع به محیط زندگی انسان راه پیدا میکنند، بهتدریج امکان آلایندگی پیدا کرده و وارد بدن میزبان جدید خود میشوند.
بیماران چگونه آلوده میشوند؟
سرایت انسانبهانسان بهندرت رخ میدهد و بیشتر موارد ابتلا به مصرف آب یا غذای آلوده مربوط میشود.
دکتر لوئیس مارکوس، متخصص بیماریهای عفونی در مرکز درمانی استونیبروک در نیویورک، به اپک تایمز گفت: «بعد از آنکه انگل از طریق مدفوع فرد آلوده از بدن خارج میشود، چند روز تا چند هفته طول میکشد تا بتواند دیگران را آلوده کند.»
سازمان غذا و داروی آمریکا اعلام کرده که شیوع این بیماری در سالهای اخیر عمدتاً با مصرف گیاهان معطر تازه، سالادهای آماده، انواع توت و نخود فرنگی مرتبط بوده است.
تمام افرادی که به انگل سیکلوسپورا آلوده میشوند، لزوماً علائم بیماری را تجربه نمیکنند.
اسهال آبکی، حاد و مکرر شاخصترین علامت بیماری است که معمولاً ۵ تا ۶ مرتبه در روز عود میکند. برخی از بیماران ممکن است با استفراغ، تب خفیف و بدندرد مواجه شوند.
نوروویروس یا سیکلوسپوریازیس؟
خیلیها ایندو بیماری را با هم اشتباه میگیرند، اما ایندو بیماری رفتار متفاوتی دارند. نوروویروس و سیکلوسپوریازیس از طریق مسیر دهانی-مدفوعی انتقال یافته و باعث اسهال، تهوع و استفراغ میشوند.
با اینحال، نوروویروس بهشکل مستقیم از فردی به فرد دیگر منتقل میشود. علائم آن فوراً ظاهر میشوند، معمولاً شدید هستند و ۱ تا ۲ روز ادامه دارند و اغلب چند نفر از اعضای خانواده را همزمان درگیر میکنند. اما سیکلوسپوریازیس از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود و بروز علائم آن با تأخیر همراه است.
تشخیص و درمان
سیکلوسپوریازیس معمولاً از طریق آزمایش مدفوع تشخیص داده میشود، اما این آزمایش فقط درصورت تجویز پزشک انجام میگیرد. پس اگر به سیکلوسپورا مشکوک هستید، از پزشکتان بخواهید برایتان آزمایش بنویسد.
مارکوس گفت اگر علائم حاد یا ادامهدار باشند یا سالمندان، کودکان خردسال، خانمهای باردار یا افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف را درگیر کرده باشند، ارزیابی زودهنگام اهمیت بسزایی دارد.
مارکوس گفت: «تشخیص و درمان سریع میتواند دوره بیماری را به حداقل برساند و جلوی بروز عوارض را بگیرد.»
برای درمان این بیماری باید آب کافی بنوشید تا بهدلیل اسهال دچار کمآبی نشوید.
بیشتر بیماران بدون دارو بهبود مییابند، اما اگر نتیجه آزمایش سیکلوسپورا مثبت باشد، پزشک ممکن است تریمتوپریم-سولفامتوکسازول تجویز کند؛ آنتیبیوتیکی که به نام باکتریم و سپترا هم شناخته میشود. مارکوس گفت: «این دارو اثربخشی قابلتوجهی دارد و بیشتر بیماران ظرف چند روز بهبود پیدا میکنند. این دارو معمولاً عوارض جانبی ندارد، اما بعضیها ممکن است با تهوع، استفراغ یا بثورات پوستی خفیف مواجه شوند.»
عدم درمان این بیماری میتواند به کمآبی ناشی از اسهال، سوءجذب مواد مغذی، التهاب کیسه صفرا و در موارد نادر به آرتریت واکنشی یا سندرم گیلنباره منجر شود.
مارکوس گفت: «اگر اسهالتان بعد از چند روز ادامهدار شد و بهویژه اگر در تابستان یا بعد از مصرف محصولات تازه اسهال گرفتید، فکر نکنید خودبهخود خوب میشوید.»
چگونه از خود محافظت کنیم؟
رعایت بهداشت دستها یکی از مهمترین راههای پیشگیری از بیماریهای ناشی از مواد غذایی است.
دستها را بهویژه هنگام پخت غذا یا قبل از صرف غذا دستکم ۲۰ ثانیه با آب گرم و صابون بشویید. با اینحال، بهترین راه کاهش خطر ابتلا به سیکلوسپوریازیس این است که میوهها و سبزیجات را قبل از مصرف با آب جاری بشویید.
پختن مواد غذایی میتواند سیکلوسپوریازیس را بهطور کامل از بین ببرد، اما اگر قصد دارید مواد غذایی را خام مصرف کنید، نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- میوهها و سبزیجات را قبل از خوردن، خرد کردن یا پختن، با آب تمیز و جاری بشویید. از خیساندن میوهها و سبزیجات در ظرف آب خودداری کنید.
- بخشهای آسیبدیده یا لهشده را قبل از مصرف جدا کنید.
- برای شستن میوهها و سبزیجات سفت مانند خیار و طالبی از برس استفاده کنید.
- برگهای بیرونی کاهو را دور بریزید و تمام برگها را جداگانه بشویید. در مورد ریحان و گشنیز هم برگها را از هم جدا کنید و خوب بشویید.
- ریشه پیاز را جدا کنید، لایه بیرونی آن را بگیرید و پیاز را بهطور کامل بشویید.
- در مورد میوههایی مانند تمشک که شستن آنها دشوار است، میوهها را به مدت یک دقیقه در محلول آب و سرکه سفید قرار دهید. سپس میوهها را آبکش کرده و بهطور کامل خشک کنید. استفاده از توت منجمد هم گزینه خوبی است.
از آنجا که این انگل تابآوری بالایی دارد، شستن میوهها و سبزیجات نمیتواند حذف کامل آنها را ضمین کند. از اینرو، تنها راه قطعی برای از بین بردن انگل این است که مواد غذایی را در دمای بالای ۷۰ درجه سانتیگراد بپزید.
