دونالد ترامپ در حال بررسی گزینه استفاده از نیروی نظامی برای حمایت از عملیات جاری اسرائیل با هدف نابودی توانمندیهای غنیسازی هستهای جمهوری اسلامی است.
اگرچه ترامپ تمایل دارد نیروهای آمریکایی را از درگیریهای رو به گسترش در خاورمیانه دور نگه دارد، اما اسرائیل فاقد تواناییهای نظامی لازم برای نابودی مستقیم برخی از تأسیسات هستهای ایران است که در عمق زمین قرار دارند.
برای انهدام موفق تأسیسات غنیسازی فردو که در زیر کوه ساخته شده، اسرائیل به بمبهای موسوم به «سنگرشکن» نیاز دارد؛ بمبهایی که طراحی شدهاند تا پس از نفوذ به لایههای خاک و بتن، هدف خود را منهدم کنند.
با این حال، تنها مهماتی که احتمالاً توانایی نفوذ به عمق تأسیسات فردو را دارند، سلاحهای دقیق ساخت آمریکا هستند که منحصراً در اختیار ارتش ایالات متحده قرار دارند.
این بدان معناست که اسرائیل برای تحقق هدف اعلامشده خود مبنی بر نابودی کامل تأسیسات هستهای ایران – بدون اعزام نیروی زمینی به فردو – به حمایت نظامی ایالات متحده نیاز خواهد داشت.
دژ هستهای ایران
تأسیسات فردو، دومین سایت بزرگ هستهای ایران، در حدود ۱۰۰ کیلومتری جنوبغربی تهران واقع شده است. این سایت میزبان آبشارهای پیشرفته سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم است که برای تولید سوخت هستهای حیاتیاند. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که رژیم ایران، در صورت تلاش پنهانی برای ساخت کلاهکهای هستهای، احتمالاً این فعالیتها را در فردو مخفی خواهد کرد.
تأسیسات فردو بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ ساخته شد و در دل یک کوه قرار دارد. این مرکز تقریباً ۸۰ متر زیر سطح زمین واقع شده و با لایههایی حفاظتی تقویت شده است.
طراحی این مرکز بهگونهای است که در برابر حملات هوایی مستقیم مقاومت داشته باشد و با سامانههای پدافند هوایی محافظت میشود؛ هرچند این سامانهها طی هفته گذشته هدف حملات اسرائیل قرار گرفتهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هدف از حملات به ایران را نابودی برنامههای موشکی و هستهای جمهوری اسلامی عنوان کرده و این برنامهها را تهدیدی موجودیتی برای اسرائیل دانسته است. مقامات اسرائیلی تأیید کردهاند که نابودی فردو بخشی از این طرح است.
یِشیل لیتر، سفیر اسرائیل در ایالات متحده، روز ۱۳ ژوئن در گفتوگویی با فاکسنیوز گفت: «کل این عملیات… در نهایت باید با نابودی فردو تکمیل شود.»
مهمات آمریکایی مورد نیاز برای حمله هوایی به فردو
ترکیب موانع طبیعی و استحکامات ساخت انسان در تأسیسات فردو، شرایطی را ایجاد کرده که تنها مهمات بسیار خاصی توانایی انهدام این سایت از طریق حمله هوایی را دارند.
تنها مهماتی که احتمالاً قادر به انجام این مأموریت هستند، بمبهای سنگرشکن GBU-57A/B هستند؛ تسلیحاتی دقیق که در اوایل دهه ۲۰۰۰ برای نیروی هوایی ایالات متحده طراحی شدهاند.
هر بمب GBU-57A/B حدود ۱۵ تن وزن دارد و میتواند پیش از انفجار، تا حدود ۶۰ متر در خاک و بتن نفوذ کند. همچنین، استفاده متوالی از چند بمب میتواند عمق نفوذ را افزایش داده و پناهگاههای زیرزمینی بهشدت مستحکم را نابود سازد؛ مشابه آنچه نیروهای آمریکایی در جریان جنگ عراق با آن روبهرو بودند.
با این حال، چالش دیگر در هدفگیری فردو این است که تنها یک نوع هواپیما توانایی حمل و استفاده از GBU-57A/B را دارد و آن، بمبافکن پنهانکار بی-۲ اسپیریت (B-2 Spirit) است؛ پیشرفتهترین بمبافکن رادارگریز ارتش ایالات متحده.
این بمبافکن استراتژیک سنگین دوربرد، بدون نیاز به سوختگیری هوایی بیش از ۱۱ هزار کیلومتر برد دارد و در حال حاضر چهار فروند از آن در منطقه اقیانوس هند مستقر شدهاند؛ هرچند مشخص نیست که آیا این هواپیماها به بمبهای GBU-57A/B مجهز هستند یا خیر.
استفاده از چنین بمبی مستلزم آن است که از سوی یک هواپیمای آمریکایی پرتاب شود؛ موضوعی که میتواند خطر کشاندن ایالات متحده به جنگی دیگر در خاورمیانه را بهدنبال داشته باشد.
علاوه بر این، حمله به تأسیسات فردو میتواند خطر آزاد شدن اورانیوم با غنای بالا را که در این مرکز وجود دارد، به همراه داشته باشد؛ موضوعی که احتمال بروز یک فاجعه هستهای ناشی از تشعشعات را افزایش میدهد.
فرماندهان نظامی اسرائیل اعلام کردهاند که گزینههای دیگری نیز برای حمله به فردو وجود دارد که نیازمند این نوع تسلیحات سنگین نیست؛ با این حال جزئیاتی از این گزینهها منتشر نکردهاند.
آمریکا در اندیشه ورود به جنگ اسرائیل با ایران
دونالد ترامپ از ایران خواسته است که بیقید و شرط در برابر اسرائیل تسلیم شود و اعلام کرده که اگر ایالات متحده تصمیم به اقدام نظامی علیه ایران بگیرد، رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای، «هدف آسانی» خواهد بود.
این اظهارات ترامپ یک روز پس از آن بیان شد که او خواستار تخلیه فوری تهران شد و هشدار داد ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد. او تأکید کرد که در صورت عدم توافق بر سر خلع سلاح هستهای، ایران ممکن است با فاجعهای روبهرو شود.
با وجود اینکه دولت ترامپ بارها خود را مخالف درگیر شدن در جنگهای خارجی معرفی کرده، اما تمایل به جلوگیری از هستهای شدن ایران و حمایت از اسرائیل، به نظر میرسد موضع پیشین را تا حدی تغییر داده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، در تاریخ ۱۷ ژوئن در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که ممکن است ترامپ تصمیم بگیرد «اقدام بیشتری برای پایان دادن به غنیسازی ایران» انجام دهد.
او با اشاره به نگرانی مردم آمریکا از احتمال ورود به جنگی دیگر در خاورمیانه گفت که تصمیم درباره بمباران ایران در نهایت با شخص رئیسجمهور خواهد بود.
ونس نوشت: «این تصمیم در نهایت متعلق به رئیسجمهور است. اما من معتقدم رئیسجمهور در این زمینه اعتماد لازم را به دست آورده است.»
