براساس طب سنتی چینی، بوی بدن با شرایط خاص جسمانی ارتباط دارد و از کاهش سرعت سوختوساز، اختلال در گردش خون و افت عملکرد اندامهای داخلی خبر میدهد.
دوش گرفتهاند؟ بله. لباس تمیز پوشیدهاند؟ بله. پس چرا برخی از سالمندان همیشه بوی خاصی میدهند؟ دکتر چو سونگهان، از کلینیک طب سنتی چینی هان مینگ تانگ، میگوید: «بوی ماندگار بدن که به آن «بوی سالمندی» میگویند، از حدود ۴۰ سالگی ظاهر میشود.»
چو در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، گفت: «بوی بدن صرفاً یک مشکل پوستی نیست، بلکه از کاهش سرعت سوختوساز و گردش خون و افت عملکرد کبد، طحال و کلیهها حکایت دارد. اگر بدن نتواند مواد زائد ناشی از سوختوساز را دفع کند، ضایعات از طریق عرق و منافذ پوست خارج شده و باعث انتشار آن بوی خاص میشوند.»
بوی بدن چه ارتباطی با مزاج ما دارد؟
چو میگوید افرادی که مستعد بوی بدن هستند، معمولاً در یکی از گروههای زیر قرار میگیرند:
مزاج گرم و مرطوب: بوی تند و ترش
براساس طب سنتی چینی، مزاج گرم و مرطوب به اختلال سوختوساز مایعات و چربیهای بدن مربوط میشود که اغلب با التهاب مزمن همراه است و باعث میشود بوی عرق و چربی پوست تند و ترش به مشام برسد.
این بو مختص سالمندان نیست. افرادی که دائماً غذاهای تند، سرخکردنی، کباب، گوشت قرمز و خوراکیهای پرادویه میخورند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند و معمولاً بوی تندتری میدهند.
ویژگیها:
- ایجاد پوشش چرب و ضخیم روی زبان
- تعریق زیاد
- عرق چسبناک
- بوی ترش و زننده که روی لباس و محیط باقی میماند
توصیهها:
- مصرف بیشتر سبزیجات تازه
- کاهش مصرف شیرینی، غذاهای سرخکردنی و خوراکیهای پرنمک
- شستوشوی دهان با آب بعد از وعدههای غذایی برای حفظ بهداشت دهان
- مصرف غذاها و سوپهای گیاهی که به دفع رطوبت کمک میکنند
- دوشگرفتن در اول صبح و آخر شب (این افراد معمولاً در خواب هم عرق میکنند)
چو میگوید متخصصان طب سنتی چینی علاوه بر اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی از دمنوشهای گیاهی برای بهبود این وضعیت کمک میگیرند. نوشیدنی خاصی که چو مصرف روزانه آن را پیشنهاد میکند، دمنوش دانه کاسیا و چای سبز یاس است.
دمنوش دانه کاسیا و چای سبز یاس
این دمنوش ساده از دانه کاسیای برشتهشده و چای سبز یاس تهیه میشود؛ دو ترکیبی که در طب سنتی چینی برای کمک به بهبود سوختوساز و کاهش رطوبت اضافی بدن مورد استفاده قرار میگیرند.
مواد لازم:
- ۱۰ گرم دانه کاسیای برشتهشده
- حدود ۸۳۰ میلیلیتر آب
- ۵ گرم چای سبز یاس
طرز تهیه:
- دانههای کاسیای برشتهشده را به همراه آب داخل قابلمه بریزید و روی حرارت زیاد بجوشانید. سپس زیر شعله را کم کنید و بگذارید ۱۰ دقیقه دیگر بجوشد.
- گاز را خاموش کنید و چای سبز یاس را اضافه کنید. بگذارید ۳ دقیقه دم بکشد.
- دمنوش را قبل از نوشیدن از صافی عبور دهید.
نکته: دانههای کاسیا را باید قبل از دمکشیدن برشته کنید. اگر دانه خام دارید، آن را روی حرارت ملایم تفت دهید تا تیره شود و بوی آن به مشام برسد.
دانههای کاسیا به گیاهی از خانواده حبوبات تعلق دارند و به بهبود سندرم متابولیک کمک میکنند.
رکود خون: بوی کهنگی
براساس طب سنتی چینی، «رکود خون» به اختلال در گردش خون و انسداد جریان انرژی حیاتی و خون مربوط میشود. ارزیابیهای بالینی نشان میدهند که رکود خون اغلب به فشار خون، قند خون و چربی خون بالا منجر میشود. وقتی پا به سن میگذاریم، کاهش فعالیت بدنی و تعریق کمتر باعث میشوند که دفع ضایعات سوختوساز دشوارتر شود. برخلاف بوی ترش و تند که از مزاج گرم و مرطوب نشأت میگیرد، بوی بدن در حالت رکود خون سنگینتر است و شبیه بوی کهنگی به مشام میرسد.
ویژگیها:
- لبهای ارغوانی یا تیرهرنگ
- گرفتگی یا درد مکرر شانه و گردن
- درد مفاصل و عضلات
- سردی دست و پا
توصیهها:
- ورزش منظم با هدف تعریق بیشتر
- اگر درد مفاصل نمیگذارد ورزش کنید، از حمام آب گرم یا چشمههای آب گرم برای افزایش تعریق استفاده کنید
- بعد از حمام آب و انرژیزا بنوشید تا سطح الکترولیتهای بدن به تعادل برسد
- مصرف گیاهان دارویی طب سنتی چینی مانند مریم گلی قرمز به محافظت از رگها و بهبود گردش خون کمک میکند
کمبود چی: خستگی و سوختوساز ضعیف
کمبود «چی» به کاهش نیروی حیاتی بدن اطلاق میشود که با خستگی، کاهش گردش خون و افت عملکرد بدن در دفع رطوبت همراه است. این حالت بیشتر در افراد بالای ۶۰ سال دیده میشود. هرچه سوختوساز ضعیفتر میشود، اکسایش چربی پوست افزایش مییابد و بوی بدن روی سطح پوست باقی میماند. افرادی که فقط از کمبود انرژی حیاتی رنج میبرند، معمولاً بوی تند و زننده ندارند، اما این وضعیت اغلب با انباشت رطوبت، ایجاد خلط یا عفونت همراه است که از بین بردن بوی بدن را دشوارتر میکند.
ویژگیها:
- خستگی
- کمحرفی
- کمبود انرژی
- سردی دست و پا
- تکرر ادرار شبانه
- درد یا ضعف در ناحیه کمر و زانو
- مدفوع شل یا دفع دشوار
توصیهها:
- استفاده از گیاهان دارویی تقویتکننده «چی» مانند جینسنگ سیاه برای بهبود جریان انرژی و گردش خون
- استفاده از یَم چینی و سویای سیاه در وعدههای غذایی یا برنج برای افزایش سطح انرژی
رکود «چی» کبد: استرس بیشتر باعث بوی تندتر میشود
خیلیها چیزی را تجربه میکنند که «بوی استرس» نام دارد. براساس طب سنتی چینی، استرس طولانیمدت باعث رکود «چی» کبد میشود. سازوکار انرژی کبد ارتباط تنگاتنگی با عملکرد دستگاه عصبی سمپاتیک دارد. وقتی عصبهای سمپاتیک برای مدت طولانی در حالت آمادهباش بمانند، سوختوساز عرق و چربی پوست مختل میشود.
این بو بیشتر در افرادی که شغل پراسترس دارند یا کسانی که همیشه تا دیروقت بیدار میمانند و یا در دانشآموزان و دانشجویانی به مشام میرسد که خودشان را برای یک امتحان مهم آماده میکنند. اختلال عملکرد دستگاه عصبی خودمختار در افراد میانسال و سالمند احتمال بروز این بو را افزایش میدهد. خیلیها در طول روز متوجه این بو نمیشوند، اما فشار ناشی از خستگی و استرس باعث میشود که بوی بدن تا عصر یا شب به مشام برسد.
توصیهها:
- استراحت کافی و خواب مناسب را در اولویت بگذارید.
- دمنوش گل رز یا اسطوخودوس بنوشید. براساس طب سنتی چینی، این گیاهان به آرامش کبد، تنظیم «چی» و متعادلشدن عملکرد دستگاه عصبی خودمختار کمک میکنند.
سایر علل احتمالی بوی بدن
چو میگوید افراد مبتلا به دیابت شدید هم ممکن است بهدلیل تجمع کتونها نوعی بوی ترش و شیرین شبیه بوی سیب گندیده بدهند.
عادتهای ناسالم مانند سیگار کشیدن و مصرف بیشازحد الکل هم روی بوی بدن اثر میگذارند. برای نمونه، افرادی که دائماً الکل مینوشند، معمولاً بوی تند الکل به همراه بوی عرق از بدنشان به مشام میرسد. این افراد حتی زمانی که الکل نمینوشند، بهدلیل اختلال در سوختوساز کبد همچنان بوی تند و نافذی دارند. بوی قطران و دود سیگار هم روی پوست و لباس مینشیند و تا چند روز ممکن است از بدن به مشام برسد.
آقایان سالمند معمولاً بوی تندتری دارند
چو میگوید بوی بدن آقایان سالمند معمولاً تندتر است که دو علت دارد:
عادتهای متفاوت در مراقبت از پوست: خانمها معمولاً پوستشان را بهطور مرتب تمیز و مرطوب نگهمیدارند. پوست مرطوب عملکرد بهتری در حفاظت از سد محافظ طبیعی خود دارد و چربی پوست را متعادل نگهمیدارد که بهنوبهخود به کاهش بوی بدن کمک میکند.
بزرگشدن پروستات با افزایش سن: بسیاری از آقایان بعد از ۵۰ سالگی با بزرگشدن پروستات مواجه میشوند که گاهی باعث تخلیه ناقص مثانه و باقیماندن ادرار میشود. ادرار باقیمانده میتواند لباس زیر را آلوده کند که به مرور زمان باعث ایجاد بوی نامطبوع میشود. وقتگذاشتن برای تخلیه کامل مثانه و تعویض منظم لباس زیر به کاهش این بو کمک میکند.
نکاتی در رابطه با استحمام و مراقبت موضعی
چو میگوید استفاده از چای یا گیاهان معطر برای استحمام به کاهش تجمع چربی و عرق کمک میکند.
نکات مربوط به استحمام
میتوانید تفاله چای را در آب بجوشانید و با آن حمام کنید یا از گیاهان معطر مانند برنجاسف، نعنای هندی یا نعنای ارغوانی استفاده کنید. غلظت این محلولها نباید زیاد از حد باشد، زیرا غلظت بالای آنها باعث تحریک پوست یا بروز واکنشهای آلرژیک میشود.
مراقبت هدفمند
از مصرف بیشازحد ضدتعریقهای حاوی آلومینیوم در نقاطی مانند زیربغل، که بوی تندتری دارند، اجتناب کنید. این محصولات ممکن است جریان مایع لنفاوی را مختل کنند. چو توصیه میکند که بهجای ضدتعریق از محلول الکل ۷۰ درصد در ناحیه زیربغل استفاده کنید. خاصیت ضدباکتریایی الکل و تبخیر سریع آن از رشد باکتریها و بوی بدن جلوگیری میکند.
اگر نگران تحریک پوستتان هستید، آب نعنا یا آب نمک هم گزینههای خوبی برای پاکسازی بهشمار میروند. از ایندو محلول بعد از اصلاح موهای زیربغل یا روی پوست آسیبدیده استفاده نکنید، زیرا باعث ایجاد سوزش میشوند.
بوی بدن اغلب نشانه اولیه اختلال در سوختوساز و گردش خون است. بهجای آنکه بوی بدنتان را با عطر پنهان کنید، بهتر است علل زمینهای را با اصلاح رژیم غذایی، خواب کافی، کنترل استرس و تغییر سبک زندگی برطرف کنید. اگر سوختوساز بهبود پیدا کند، بوی نامطبوع بدنتان هم بهشکل طبیعی برطرف میشود.
