کارشناسان میگویند پرهیز کامل از نور خورشید نتیجه عکس میدهد.
خیلیها وقتی متوجه میشوند که دکتر کیتی رادن، متخصص پوست، علاقه زیادی به آفتابگرفتن دارد، تعجب میکنند.
رادن به اپک تایمز گفت: «راز کوچک من این است که عاشق خورشید هستم!» او که پیشتر سرپرست دوره دستیاری تخصص پوست در دانشکده پزشکی دانشگاه استنفورد بوده است، به استفاده از ضدآفتاب اعتقاد راسخ دارد، اما عاشق خورشید است و میگوید نور خورشید به بهبود خلقوخو و کیفیت خواب کمک میکند.
رادن گفت: «خورشید سطح مواد شیمیایی حالخوبکن از جمله سروتونین و دوپامین را افزایش میدهد و به تنظیم ریتم شبانهروزی یا همان ساعت درونی بدن کمک میکند.»
نهادهای بهداشتی سالها مردم را به پرهیز از نور خورشید تشویق میکردند. اکنون متخصصانی مانند رادن به این نتیجه رسیدهاند که پرهیز کامل از نور خورشید نهتنها برای سلامت جسمانی ضرر دارد، بلکه سلامت روانی ما را هم تحت تأثیر قرار میدهد.
ضدافسردگی طبیعی
خورشید یک ستاره قوی و بزرگترین منبع انرژی زمین است و با ما دشمنی ندارد. نور خورشید بهعنوان یک «ضدافسردگی طبیعی» شناخته میشود که از طریق مغز و چشم روی انتقالدهندههای عصبی اثر میگذارد و باعث بهبود خلقوخو میشود.
نور خورشید با تحریک سلولهای شبکیه- لایه نازک و حساس به نور در پشت چشم- سطح سروتونین مغز را افزایش میدهد و به تنظیم دمای بدن کمک میکند. اگر به اندازه کافی در معرض نور خورشید نمانیم، بدن برای جبران این کمبود به زحمت میافتد که ممکن است به قیمت مختلشدن خلقوخوی ما تمام شود.
فیلیپ لو، روانشناس بالینی شرکت کایزر پرمننته، میگوید نهادهای بهداشتی درباره تأثیر نور خورشید تغییر موضع دادهاند.
او به اپک تایمز گفت: «شواهد جدید نشان میدهند که نور طبیعی روز نسبت به نور مصنوعی اولویت دارد. گفته میشود که نور طبیعی بهتر از نور مصنوعی عمل میکند، زیرا طیف رنگی دقیقتر و متعادلتری دارد و ریتم شبانهروزی بدن را بهشکل طبیعی تنظیم میکند.»
پژوهشگران مواجهه با نور روز را با کاهش خطر افسردگی، بهبود خلقوخو و خواب بهتر مرتبط میدانند. مطالعه نشریه اختلالات عاطفی نشان میدهد که وقتگذراندن زیر نور طبیعی با کاهش احتمال ابتلا به اختلال افسردگی ارتباط دارد.
وایبهاو دایوادکر، استاد روانپزشکی و علوم اعصاب رفتاری در دانشگاه ایالتی وِین در میشیگان، پا را فراتر گذاشته و گفته که ترکیب نور خورشید با تحرک و فعالیت بدنی را به آفتابگرفتن منفعلانه ترجیح میدهد. دایوادکر که هرروز با سگش پیادهروی میکند، افزود: «بهترین کار برای تضمین سلامت روانی و جسمانی این است که همزمان با دریافت نور خورشید تحرک داشته باشیم. این یک بازی دوسر برد است. باید به این کار عادت کنیم.»
ارتباط ویتامین دی با خواب
سبک زندگی مدرن، که با صفحهنمایش و کمتحرکی گره خورده است، با نیاز زیستی انسان به حضور در فضای باز مغایرت دارد.
لو گفت: «انسانها نباید بیشتر روز خود را در فضای بسته و زیر نور مصنوعی بگذرانند.»
مردم پیش از انقلاب صنعتی بخش زیادی از وقتشان را در فضای باز سپری میکردند و اغلب از طلوع تا غروب خورشید در مزارع مشغول کار بودند. با اینحال، ما به نسلی تبدیل شدهایم که بیشتر وقتمان را در محیطهای بسته سپری میکند. براساس دادههای سازمان حفاظت محیطزیست، آمریکاییها حدود ۸۷ درصد از وقتشان را داخل ساختمان و ۶ درصد دیگر را داخل خودرو سپری میکنند.
زندگی در محیط بسته به کمبود ویتامین دی منجر میشود، زیرا تولید ویتامین دی با پرتوهای فرابنفش نوع ب ارتباط مستقیم دارد. این ویتامین، که به «ویتامین آفتاب» معروف است، نقش مهمی در عملکرد مغز و خلقوخو دارد و کمبود آن باعث افسردگی میشود.
دکتر ای. گرسون شرایبر، روانپزشک باسابقه و مدیر پزشکی پیشین و رئیس بخش روانپزشکی شرکت کایزر پرمننته، در دوران کاری خود از نزدیک شاهد تغییر موضع جامعه متخصصان بوده است. او به اپک تایمز گفت: «وقتی کارم را شروع کردم، هیچ اطلاعاتی درباره نقش کمبود ویتامین دی در اختلالات افسردگی نداشتیم. حالا برای درمان افسردگی آزمایش ویتامین دی تجویز میکنند.»
وقتی پوست در معرض نور خورشید قرار میگیرد، بدن بهطور طبیعی ویتامین دی تولید میکند. خیلیها دستکم بخشی از ویتامین دی مورد نیاز خود را از همین طریق تأمین میکنند. وقتی پرتوهای فرابنفش نوع ب کلسترول را غیرفعال میکنند، مادهای تولید میشود که از کبد و کلیهها سر درمیآورد و درنهایت به ویتامین دی مورد نیاز ما تبدیل میشود.
نور خورشید در کیفیت خواب هم دخیل است.
شرایبر توصیه میکند که هرروز ۳۰ دقیقه و ترجیحاً صبحها در معرض آفتاب بمانیم. این کار به مغز علامت میدهد که تولید ملاتونین را متوقف کند و باعث افزایش کورتیزول میشود؛ فرایندی که چرخه خواب و بیداری را تنظیم میکند. این زمانسنج طبیعی امکان خواب عمیق و ترمیمکننده را فراهم میکند که برای سلامت روان ضروری است.
قرار گرفتن در معرض آفتاب صبحگاهی، زمانسنج داخلی بدن را فعال میکند و باعث میشود که بدن تا ۱۰ یا ۱۴ ساعت بعد ذخیره ملاتونین خود را آزاد کند. از اینرو، بسیاری از متخصصان خواب بر این باورند که نور طبیعی خورشید یکی از مؤثرترین ابزارهای تنظیم خواب است.
کمبود خواب مانند کمبود ویتامین دی در بروز افسردگی نقش دارد. حدود ۴۰ درصد از افرادی که با بیخوابی دستبهگریبان هستند، همزمان با افسردگی دستوپنجه نرم میکنند.
پیامدهای منفی تغییر ساعت تابستانی
نقش نور در سلامت روان زمانی آشکار میشود که الگوی دریافت نور مختل شود.
کارشناسان حوزه سلامت روان معتقدند که تغییر ساعت تابستانی به افزایش احتمال افسردگی، اضطراب و اختلالات خلقی دامن میزند.
این مسئله بهویژه در مورد افرادی که با اختلال عاطفی فصلی دستبهگریبان هستند صدق میکند؛ عارضهای که با تغییر فصل رخ میدهد. علائم این عارضه در اواخر پاییز یا زمستان شروع میشوند و در بهار به حداقل میرسند.
تحلیل پژوهشگران دانشکده پزشکی استنفورد که در مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شده است، تغییر ساعت تابستانی را با افزایش بیثباتی روانی مرتبط میداند. این مشکل به اختلال الگوی خواب هم نسبت داده میشود؛ اختلالی که به تشدید مشکلات سلامت روان دامن میزند.
حتی اگر مشکل سلامت روان نداشته باشید، تغییر ساعت میتواند ریتم شبانهروزی بدن را مختل کند؛ بهویژه زمانی که ساعت عقب کشیده میشود و غروب زودتر از راه میرسد. کوتاهشدن عصر باعث میشود افراد زمان کمتری برای حضور در فضای باز داشته باشند و احتمال کمتحرکی را افزایش میدهد.
استفاده ایمن از نور خورشید
حتی اگر زمان کوتاهی در طبیعت باشید، از اثرات آن بهرهمند خواهید شد.
کارشناسانی مانند لو توصیه میکنند که در بیشتر روزهای هفته بهمدت ۱۰ تا ۳۰ دقیقه در معرض نور طبیعی خورشید بمانید تا سلامت روان بهتری داشته باشید و ساعت درونی بدنتان را تنظیم کنید. بهترین کار این است که در نخستین ساعت بیداری زیر نور خورشید بمانید.
با اینحال، رادن معتقد است که محافظت از پوست همیشه در اولویت است.
او گفت: «دوستداشتن خورشید منافاتی با محافظت از پوست ندارد. چه هوا ابری و چه آفتابی باشد، از ضدآفتاب استفاده کنید تا از مزایای آفتاب بهرهمند شوید.»
از آنجا که مواجهه بیشازحد با نور خورشید به خطر پیری پوست و سرطان پوست دامن میزند، استفاده از ضدآفتاب بهویژه برای صورت ضروری است. رادن میگوید کافی است ۲۵ درصد از بدنتان را در معرض نور خورشید بگذارید تا از فواید سلامتی آن بهرهمند شوید.
رادن استفاده از ضدآفتاب معدنی با درجه حفاظتی ۵۰ و پوشیدن کلاه یا آفتابگیر را توصیه میکند.
او به نکته جالبی در رابطه با قوانین اشاره کرده که دانستن آن خالی از لطف نیست: آمریکا محصولات ضدآفتاب را در دسته داروهای بدون نسخه قرار داده است، اما اروپا این محصولات را جزو اقلام آرایشی طبقهبندی کرده است. از اینرو، در ضدآفتابهای اروپایی از ترکیبات قویتری برای جلوگیری از پرتوهای فرابنفش استفاده میشود.
پرتوهای شادیآفرین خورشید
بهترین نعمتهای زندگی هیچ هزینهای ندارند. برای نمونه، با وقتگذراندن در فضای باز و دریافت نور خورشید میتوانید سلامت روانتان را تقویت کنید. به قول جان دنور، خواننده مشهور آمریکایی، «تابش آفتاب بر شانههایم شادمانم میکند.»
خوشبختانه پرتوهای شادیآفرینِ این ستاره درخشانِ ۴.۵ میلیارد ساله در این مقطع از سال بهراحتی در دسترس هستند.
لو گفت: «لازم نیست تغییرات همیشه سخت و پیچیده باشند. روشهای ساده و کمهزینه مانند قرار گرفتن زیر نور آفتاب صبحگاهی، پیادهروی روزانه در فضای باز و کاهش زمان استفاده از صفحهنمایش هم تفاوت محسوسی در سلامت روان ما ایجاد میکنند.»
