«سِوِر» و «توته خانه» نام دو روستا در ۲۴ کیلومتری شهرستان بناب (آذربایجان شرقی) است که بهتازگی معماری منحصر به فرد آن مورد توجه باستانشناسان میراث فرهنگی قرار گرفته است.
این دو روستای تاریخی به سبب شباهت ساختار معماریشان به معماری صخرهای و پلهکانی روستاهای کندوان و میمند، عنوان «شگفتانگیز» را از آن خودشان کرده و قابلیت ثبت شدن در یونسکو را دارند.
اما از آنجا که در طول سالیان اخیر خانههای آجری کنونی بر روی خانههای دستکند صخرهای گذشته ساخته شدهاند، بخش وسیعی از این بناهای صخرهای تودرتو اکنون در زیر زمین پنهان شده و شناسایی بیشتر آن کاوشهای گستردهای را طلب میکند.
به همین منظور قرار است گروهی از غارنوردان به کمک باستانشناسان سازمان میراث فرهنگی آمده تا طی یک برنامه تحقیقاتی مفصل پرده از رازهای نهفتهی این دو روستای تاریخی بردارند.
«بهنام رحیم زاده»، مسئول میراث فرهنگی شهرستان بناب با بیان این مطلب گفته است: «دو روستای سِوِر و توتهخانه با توجه به معماری منحصربه فردی که دارند میتوانند به عنوان دایرهالمعارف معماری روستایی کشور مورد تحقیق و بررسی قرار گیرند.»
بهگفتهی وی، مرحلهی نخست مطالعات روی روستای توتهخانه انجام شده و برای تکمیل این پژوهش پیشنهاد اختصاص ۲ میلیارد تومان بودجه داده شده است.
طبق تخمین کارشناسان حدود ۴۰ مجموعهی صخره کند و تودرتو در روستای سور وجود دارد.
«جواد نظام دوست» رئیس انجمن غارنوردان و غارشناسان نیز اظهار داشته: «در طبقهی زیرین روستای سور خانههای دستکند صخرهای همانند کندوان وجود دارد که در واقع مسکن اولیه اهالی این روستا بودهاست که در دل سنگها و گدازههای آتشفشانی کنده شدهاند.»
به عقیدهی وی، با توجه به اینکه این دستکندها در زیر خانههای شخصی اهالی روستا قرار دارند و دسترسی به آن دشوار است، درحال حاضر نمیتوان درخصوص وسعت این شهر زیرزمینی صحبت کرد؛ چراکه نیاز است تا نقشهی آن توسط غارنوردان طراحی شود. حتی این امکان وجود دارد که بخشی از تاریخ زندگی مردم منطقه، در همین دستکندهای زیرزمینی پیدا شود.
درعین حال قسمتهایی از این روستای زیرزمینی توسط اهالی به محلی برای نگهداری دام و علوفه تبدیل شده و یا بهخاطر ترس مردم از این حفرههای گسترده، مسدود شدهاند و این سبب شده دسترسی گروه کاوش به این بخشها دشوار شود.
به همین دلیل بناست تا فرمانداری بناب بخشی از املاک را خریداری کند تا امکان بیشتری برای انجام تحقیقات فراهم شود.
نظام دوست افزود: «اهمیت این طرح از آن روست که کشوری مانند ترکیه با معرفی روستای صخرهای خود توانسته منبع مناسبی برای توسعه گردشگری و درآمدزایی خود ایجاد کند؛ اما در کشور ما با وجود چنین پتانسیلهایی از چنین درآمدهایی دریغ شدهایم.»
اپکتایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
